Gắn kiểm soát lạm phát với đảm bảo ổn định thị trường

Tại Họp báo Chính phủ thường kỳ tháng 10 diễn ra trưa 4/11, trả lời câu hỏi của phóng viên về kịch bản điều hành giá như thế nào để kiểm soát CPI theo mục tiêu 4,5%, nhưng đồng thời bảo đảm được nguồn cung và ổn định được giá các mặt hàng thiết yếu, Thứ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Đức Chi cho biết, trong 10 tháng, chỉ số CPI bình quân là 4,57%, cao hơn mục tiêu 4,5% của cả năm. Tình hình này đặt ra những áp lực lớn trong xây dựng các giải pháp hiệu quả những tháng cuối năm 2026 để hướng tới mục tiêu 4,5%.

Theo đó, Bộ Tài chính đã trình Ban Chỉ đạo điều hành giá của Chính phủ kịch bản triển khai các nhóm nhiệm vụ, giải pháp để đảm bảo mục tiêu. Cụ thể:

Thứ nhất, chủ động theo dõi và dự báo diễn biến giá cả thị trường các mặt hàng thiết yếu. Các bộ, ngành, địa phương cập nhật thường xuyên diễn biến giá trong nước và quốc tế để tham mưu giải pháp phù hợp, kịp thời và không để bị động trước các cú sốc về giá.

Thứ hai, đảm bảo nguồn cung, ổn định giá mặt bằng các mặt hàng thiết yếu. Các bộ, ngành, địa phương chủ động các phương án cân đối cung cầu, dự trữ và lưu thông hàng hóa, nhất là xăng dầu, lương thực, thực phẩm, thuốc và vật tư y tế; chuẩn bị đầy đủ nguồn hàng phục vụ nhu cầu cuối năm và dịp Tết Nguyên đán; tăng cường kết nối cung cầu giữa các địa phương, hạn chế đứt gãy chuỗi cung ứng và thiếu hụt hàng hóa cục bộ ở các địa bàn.

Thứ ba, phối hợp đồng bộ các chính sách kinh tế vĩ mô, điều hành chính sách tiền tệ chủ động, linh hoạt, phối hợp chặt chẽ với chính sách tài khóa và các chính sách vĩ mô khác; tiếp tục thực hiện chính sách thuế, phí phù hợp nhằm giảm chi phí đầu vào và hỗ trợ doanh nghiệp, người dân.

Thứ tư, điều hành thận trọng giá các mặt hàng, dịch vụ do Nhà nước quyết định. Các bộ, ngành rà soát kỹ thời điểm, mức độ và điều chỉnh giá, đánh giá đầy đủ tác động đến CPI, đời sống người dân và hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp, bảo đảm phù hợp với mục tiêu kiểm soát lạm phát; đặc biệt chú trọng điều hành giá các mặt hàng chiến lược thiết yếu như xăng dầu và điện.

Thứ năm, tăng cường kiểm tra, giám sát thị trường và triển khai các giải pháp giảm chi phí đầu vào. Kiểm tra việc kê khai, niêm yết giá; xử lý nghiêm các hành vi đầu cơ, găm hàng, thao túng giá và lợi dụng để trục lợi vào dịp cuối năm, các dịp lễ, Tết. Đồng thời yêu cầu doanh nghiệp điều chỉnh giảm giá bán phù hợp khi chi phí đầu vào giảm. Đối với các địa phương có CPI tăng cao, cần phân tích nguyên nhân theo từng nhóm hàng hóa, dịch vụ để triển khai các giải pháp quản lý giá có trọng tâm, trọng điểm và hiệu quả.

Thứ trưởng Nguyễn Đức Chi cho biết, quan điểm điều hành xuyên suốt là nỗ lực để thực hiện mục tiêu kiểm soát CPI bình quân 2026 vào khoảng 4,5%, không chủ quan trước các rủi ro phát sinh; điều hành chủ động, linh hoạt theo diễn biến thực tế, gắn kiểm soát lạm phát với đảm bảo nguồn cung, ổn định thị trường và hỗ trợ hoạt động sản xuất kinh doanh, nâng cao chất lượng đời sống nhân dân.

Cũng tại buổi họp báo, Thứ trưởng Nguyễn Đức Chi cũng thông tin thêm về việc điều chỉnh thuế tiêu thụ đặc biệt đối với xăng dầu về 0% và giảm giá điện 2% tác động đến ngân sách nhà nước và CPI.

Về tác động đến thu ngân sách nhà nước, Bộ Tài chính đã phối hợp với các bộ, ngành liên quan khẩn trương trình Chính phủ ban hành Nghị quyết 45/2026/NQ-CP quy định về thuế tiêu thụ đặc biệt đối với xăng có hiệu lực từ 01/11/2026 và quy định về thuế tiêu thụ đặc biệt đối với xăng. Nghị quyết này quy định thuế suất tiêu thụ đặc biệt đối với mặt hàng xăng các loại là 0% và có hiệu lực kể từ ngày 1/11/2026 đến hết 31/3/2027.

Việc thuế suất tiêu thụ đặc biệt đối với xăng về mức 0% trong thời gian từ tháng 11 đến hết tháng 3, Bộ Tài chính đánh giá dự kiến sẽ làm giảm thu ngân sách khoảng gần 7.000 tỷ đồng trong thời gian đưa thuế suất về 0%.

Cùng với đó, từ ngày 1/11 giá bán lẻ điện bình quân cũng giảm 2% và tạo điều kiện để giảm chi phí sinh hoạt, sản xuất của người dân và doanh nghiệp.

Về đánh giá tác động hai chính sách này đến CPI , Thứ trưởng Nguyễn Đức Chi chia sẻ, trong cơ cấu cơ cấu của CPI, điện sinh hoạt thuộc nhóm 4: Nhà ở, điện nước, chất đốt và vật liệu xây dựng, và có trọng số là 4,81%. Xăng dầu thuộc nhóm 7 và có trọng số là 4,53%. Giá điện và xăng dầu có vai trò quan trọng đối với diễn biến CPI do đây là những mặt hàng thiết yếu, có khả năng tác động trực tiếp đến chỉ số giá của nhóm tương ứng với tổng là 9,34%; gián tiếp ảnh hưởng đến chi phí sản xuất, vận chuyển, lưu thông, phân phối của nhiều loại hàng hóa và dịch vụ khác. Việc điều chỉnh giảm giá điện 2% và thuế tiêu thụ đặc biệt đối với xăng về 0% giúp giảm chi phí đầu vào cho hoạt động sản xuất kinh doanh, vận tải và dịch vụ của doanh nghiệp; hỗ trợ đời sống người dân; đảm bảo ổn định mặt bằng giá; góp phần kiểm soát lạm phát mục tiêu, ổn định kinh tế vĩ mô, hỗ trợ tăng trưởng và phát triển kinh tế - xã hội.