Gạo đặc sản Cà Mau tìm đường ra thị trường quốc tế

Mặc dù chỉ tiêu thụ trong nước, nhưng hiệu quả kinh tế mà lúa Tài nguyên mang lại cao hơn hẳn so với nhiều giống lúa đạt tiêu chuẩn xuất khẩu. Từ sau Tết Bính ngọ đến nay, nông dân vùng trồng lúa Tài nguyên tỉnh Cà Mau bắt tay vào thu hoạch. Năng suất đạt cao, mang lại niềm vui cho nông dân. Cùng với đó, việc lần đầu tiên có doanh nghiệp ký kết hợp đồng mua lúa Tài nguyên xuất khẩu qua Mỹ, mở ra cơ hội mới trong việc nâng cao giá trị đối với giống lúa đặc sản này.

Trên cánh đồng ấp Trà Ban 2, xã Vĩnh Lợi, tỉnh Cà Mau những ngày này không khí lao động thật náo nhiệt. Trong cái nắng chang chang của mùa khô, tiếng máy gặt đập liên hợp, máy vận chuyển lúa trên đồng ruộng rộn rã. Ông Từ Văn Dẫn vừa thu hoạch 20 công ruộng sản xuất lúa Tài nguyên phấn khởi cho biết: Mặc dù đầu vụ chịu ảnh hưởng của triều cường, nước ngập sâu khiến việc xuống giống gặp nhiều trở ngại, nhưng nhờ chủ động chăm sóc và theo sát đồng ruộng, vụ lúa đạt năng suất cao, giá lúa 8.200 đồng/kg, trừ chi phí đầu tư mỗi công lãi 4,5 triệu đồng. Với nông dân, đạt lợi nhuận như vậy là có thể nói là khá  cao.

Niềm vui “trúng mùa, được giá” cũng hiện rõ trên gương mặt của ông Võ Văn Vũ Hoàn, ấp Nhà Dài A, xã Vĩnh Lợi khi 60 công lúa của gia đình vừa được thu hoạch. Ông Vũ Hoàng cho biết với năng suất vụ này đạt từ  900 kg mỗi công, vụ sản xuất này gia đình thu hoạch 50 tấn lúa. Với giá lúa dao động từ 8000 – 8200 đồng/kg, gia đình đạt lợi nhuận gần 250 triệu đồng.

Ông Hứa Sít, Chủ tịch UBND xã Vĩnh Lợi cho biết, vụ lúa Tài nguyên năm nay, xã gieo trồng hơn 1.000 ha. Đến nay, phần lớn diện tích đang được thu hoạch. Được mùa, được giá không chỉ mang lại nguồn thu nhập ổn định mà còn tiếp thêm động lực để nông dân mạnh dạn đầu tư, ứng dụng kỹ thuật, nâng cao hiệu quả sản xuất cho những vụ lúa tiếp theo.

Có một điều thú vị là dù chủ yếu tiêu thụ ở thị trường nội địa, nhưng xét về giá trị kinh tế, sản xuất lúa Tài nguyên cao hơn hẳn so với nhiều giống lúa gạo khác. Theo đánh giá của các nhà khoa học, lúa Tài nguyên được sản xuất trong điều kiện tự nhiên, có nhiều đặc tính khác biệt như khí hậu, đất đai, giống lúa, kỹ thuật canh tác… Những điều kiện này đã tạo cho hạt gạo Tài nguyên có những đặc trưng riêng về chất lượng như dẻo, thơm, ngon cơm, không giống với các loại gạo khác.

Năm 2010, Cục Sở hữu trí tuệ (Bộ Khoa học và Công nghệ) cấp giấy chứng nhận nhãn hiệu tập thể gạo Tài nguyên Vĩnh Lợi. Sau đó  UBND huyện Vĩnh Lợi, tỉnh Bạc Liêu (cũ) kết hợp với Viện lúa Đồng bằng sông Cửu Long phục tráng giống lúa Tài nguyên Vĩnh Lợi nhằm phát huy nhãn hiệu tập thể giống lúa đạc sản này, tiến tới hình thành vùng sản xuất an toàn. Mặc dù vậy, trong thời gian dài thương hiệu gạo Tài nguyên Vĩnh Lợi không thể phát huy hiệu quả như mong muốn do chưa triển khai tổ chức sản xuất gắn với tiêu thụ, giá lúa vì vậy cũng không ổn định.

Ông Tô Thanh Hải, Phó Chủ tịch UBND xã Châu Thới, một trong những địa phương có vùng trồng lúa Tài nguyên chia sẻ, Tài nguyên là giống lúa có nguồn gốc lúa mùa địa phương, qua quá trình sản xuất đã được nông dân chọn lọc đưa vào sản xuất hàng chục năm qua. Sỡ dĩ nhãn hiệu tập thể gạo Tài nguyên Vĩnh Lợi chưa được phát huy là do chưa có qui hoạch chung cho vùng trồng lúa Tài nguyên đặc sản có chất lượng cao, tiến tới công nhận chỉ dẫn địa lí. Bên cạnh đó, người trồng lúa Tài nguyên còn lạm dụng trong sử dụng phân bón, thuốc bảo vệ thực vật hóa học. Chính điều này đã làm cho chất lượng gạo Tài nguyên ngày càng giảm.

Trước thực trạng như vậy, Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Cà Mau phối hợp cùng chính quyền các xã có diện tích sản xuất lúa Tài nguyên triển khai thực hiện nhiều giải pháp nằm xây dựng vùng sản xuất tập trung, truy xuất nguồn gốc, thông qua đó nâng cao hiệu quả sản xuất, tăng thu nhập cho nông dân. Kết quả bước đầu mang lại nhiều tín hiệu tích cực cả trong khâu tổ chức sản xuất cũng như tiêu thụ. Đáng chú ý là Hợp tác xã Kinh tế Xanh Sài Gòn, Công ty Total Feeling LLC (USA) và Hợp tác xã Hưng Thịnh, xã Vĩnh Lợi, tỉnh Cà Mau tổ chức ký kết thoả thuận hợp tác 3 bên thu mua 30 tấn gạo đặc sản Tài nguyên Vĩnh Lợi xuất khẩu sang Mỹ. Với việc ký kết hợp đồng xuất khẩu này tạo ra bước đột phá trong phát triển nông nghiệp công nghệ cao, đồng thời mở ra cơ hội mới để hạt gạo Tài nguyên vươn xa trên thị trường toàn cầu.

Ông Hứa Sít, Chủ tịch UBND xã Vĩnh Lợi cho rằng, để xây dựng thương hiệu gạo Tài nguyên Vĩnh Lợi ngày càng phát triển và được thị trường ưa chuộng cần xây dựng mô hình sản xuất lúa Tài nguyên an toàn theo tiêu chuẩn VietGAP, sản xuất hữu cơ, áp dụng các kỹ thuật canh tác tiến bộ như “3 giảm 3 tăng”, “1 phải, 5 giảm”, truy xuất nguồn gốc….

Trong đó, quan trọng là cần phải có sự thay đổi về tư duy trong sản xuất, làm sao để nông dân thay đổi tập quán canh tác, sử dụng thuốc, phân vi sinh, giảm tối đa phân thuốc hóa học có khả năng làm giảm đặc tính trong hạt gạo Tài nguyên. UBND xã Vĩnh Lợi sẽ tiếp tục phối hợp với Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Cà Mau phục tráng giống Tài nguyên, xây dựng vùng sản xuất tập trung, áp dụng quy trình kỹ thuật đồng bộ, kiểm soát chặt chẽ chất lượng đầu vào, đầu ra; đồng thời đẩy mạnh cấp mã số vùng trồng, thực hiện truy xuất nguồn gốc, từng bước hình thành chuỗi giá trị khép kín, đáp ứng nhu cầu thị trường khó tính.

Xã Vĩnh Lợi cùng với các xã sản xuất lúa Tài nguyên cũng chú trọng xúc tiến thương mại và mở rộng thị trường tiêu thụ. Đồng thời, kêu gọi các doanh nghiệp trong và ngoài nước tham gia liên kết sản xuất chuỗi, từ cung ứng vật tư, công nghệ đến bao tiêu sản phẩm, cùng với đó hỗ trợ quảng bá hình ảnh sản phẩm gạo Tài nguyên trên nền tảng số.