Giá dầu thế giới tăng mạnh, trong nước giảm sâu nhờ chính sách điều hành

Giá dầu thô thế giới bật tăng mạnh trong phiên hôm qua (26/3), đẩy giá dầu Brent tiến sát mốc 106 USD/thùng. Trái ngược, trong nước, giá xăng giảm tới gần 5.600 đồng/lít. Trong bối cảnh biến động giằng co, lực mua chiếm ưu thế vào cuối phiên đã kéo chỉ số MXV-Index tăng 0,86% lên 2.772 điểm.

Bất chấp những nỗ lực ngoại giao nhằm hạ nhiệt căng thẳng tại Trung Đông, thị trường dầu thô thế giới vẫn chứng kiến một phiên “quay xe” mạnh trong phiên hôm qua. Tâm lý thận trọng quay lại khi nhà đầu tư đánh giá lại triển vọng hòa bình, khiến giá dầu bật tăng nhanh ngay trong phiên. Theo dữ liệu của Sở Giao dịch Hàng hóa Việt Nam (MXV), đóng cửa ngày 26/3, giá dầu Brent tiến sát mốc 106 USD/thùng, tăng 3,65%; giá dầu WTI cũng tiệm cận 94,5 USD/thùng, tương ứng tăng hơn 4,6%.

Thông tin từ phía Mỹ cho thấy Nhà Trắng đã gửi tới Iran một “danh sách 15 điểm” làm cơ sở đàm phán chấm dứt xung đột. Tuy nhiên, phía Tehran vẫn đang xem xét và chưa có bất kỳ cuộc đối thoại chính thức nào diễn ra. Thậm chí, nhiều nguồn tin cho rằng Iran không hài lòng với đề xuất này, đánh giá là thiếu công bằng.

Dù Tổng thống Mỹ Donald Trump tiết lộ Iran từng đề xuất cho phép 10 tàu chở dầu đi qua eo biển Hormuz như một tín hiệu thiện chí, thị trường vẫn chưa đủ cơ sở để tin vào một kịch bản hạ nhiệt rõ ràng. Rủi ro địa chính trị vì thế tiếp tục được phản ánh vào giá dầu.

Đáng chú ý, đà tăng không chỉ phản ánh yếu tố thông tin mà còn cho thấy dòng tiền đầu cơ ngắn hạn đang quay trở lại thị trường, với các vị thế mua được gia tăng nhanh trong bối cảnh rủi ro nguồn cung chưa có dấu hiệu hạ nhiệt rõ ràng.

Trong khi đó, diễn biến trong nước lại đi theo chiều ngược lại. Tại kỳ điều hành ngày 26/3 của Liên Bộ Công Thương - Tài chính, giá xăng dầu bán lẻ được điều chỉnh giảm mạnh, có hiệu lực từ 0h ngày hôm nay.

Đáng chú ý, giá xăng RON95 giảm sâu hơn 5.600 đồng/lít (tương đương gần 18,8% so với kỳ điều hành liền trước); giá xăng E5RON92 cũng giảm gần 4.750 đồng/lít (hơn 16,9%). Các mặt hàng dầu giảm trong khoảng 1.000-2.500 đồng/lít.

Cũng trong ngày hôm qua, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số 482/QĐ-TTg về việc áp dụng mức thuế đối với xăng, dầu và nhiên liệu bay trong trường hợp cần thiết vì lợi ích quốc gia. Theo đó, từ nay đến hết 15/4, mức thuế bảo vệ môi trường với xăng (trừ ethanol), dầu diesel và nhiên liệu bay là 0 đồng/lít.

Đồng thời, các mặt hàng này không phải kê khai, nộp thuế giá trị gia tăng (nhưng vẫn được khấu trừ đầu vào), và thuế tiêu thụ đặc biệt với xăng cũng được hạ về 0% từ mức 10%.

Những điều chỉnh quyết liệt này đã ngay lập tức “hạ nhiệt” chi phí đầu vào cho doanh nghiệp vận tải và sản xuất, bất chấp áp lực tăng từ thị trường thế giới.

Doanh nghiệp nội địa đẩy mạnh hedging khi rủi ro nguồn cung gia tăng. Trái ngược với sự phân hóa của thị trường năng lượng, thị trường lúa mì ghi nhận một phiên tăng giá rõ nét, với các hợp đồng kỳ hạn đồng loạt đi lên.

Khép phiên, giá lúa mì Chicago kỳ hạn tháng 5 tăng 1,21%, lên 222,3 USD/tấn; giá lúa mì Kansas tăng 1,46%, đạt 230,29 USD/tấn, tiến sát vùng giá cao nhất từ đầu niên vụ 2025-2026.

Theo MXV, động lực chính đến từ tình trạng thời tiết bất lợi tại Mỹ. Báo cáo Giám sát Hạn hán cho thấy khu vực Nam Đồng bằng - vùng trồng lúa mì vụ đông trọng điểm đang chịu áp lực khô hạn nghiêm trọng. Tại Texas, gần 99% diện tích bị ảnh hưởng, còn Oklahoma đã chạm ngưỡng 100%. Đáng lo ngại hơn, khoảng 22,5% diện tích rơi vào mức hạn hán cực đoan (D3-D4).

Điều kiện thiếu ẩm đúng vào giai đoạn phát triển nhạy cảm của cây trồng làm gia tăng rủi ro sụt giảm năng suất. Kết hợp với các vụ cháy rừng lan rộng, thị trường bắt đầu phản ứng mạnh bằng các lệnh mua.

Về nhu cầu, dữ liệu từ Bộ Nông nghiệp Mỹ (USDA) cho thấy nhu cầu vẫn rất tích cực. Doanh số bán hàng tuần đạt khoảng 604.000 tấn, vượt xa dự báo. Riêng lúa mì vụ cũ, khối lượng bán tăng tới 46% so với trung bình 4 tuần trước. Lũy kế từ đầu niên vụ 2025-2026, tổng xuất khẩu cam kết đạt khoảng 19,51 triệu tấn, tăng 15% so với cùng kỳ năm trước. Các khách hàng lớn tiếp tục gia tăng mua vào, điển hình như Đài Loan vừa đặt thêm hơn 106.000 tấn để đảm bảo nguồn cung.

Đáng chú ý, lực mua trong phiên không chỉ đến từ các quỹ đầu cơ mà còn xuất phát từ nhu cầu phòng vệ giá của các doanh nghiệp sử dụng nguyên liệu, khiến các hợp đồng kỳ hạn tháng gần tăng mạnh và đóng cửa ở vùng cao nhất ngày.

Bên cạnh đó, yếu tố địa chính trị và chi phí đầu vào cũng góp phần nâng mặt bằng giá. Căng thẳng tại Trung Đông gây áp lực lên chuỗi cung ứng phân bón, khiến chi phí sản xuất tăng cao. Một số quốc gia xuất khẩu như Australia đang cân nhắc thu hẹp diện tích gieo trồng. Đồng thời, thị trường cũng kỳ vọng Trung Quốc có thể gia tăng nhập khẩu ngũ cốc Mỹ trong bối cảnh nguồn cung từ khu vực Biển Đen gián đoạn.

Đà tăng của giá lúa mì đang tạo áp lực rõ rệt lên các doanh nghiệp sản xuất thức ăn chăn nuôi trong nước, đặc biệt khi biên lợi nhuận quý I/2026 đứng trước nguy cơ bị thu hẹp.

Ngay trong ngày 26/3, nhiều doanh nghiệp nhập khẩu đã chủ động điều chỉnh chiến lược, chuyển sang đàm phán mua ngô và đậu tương giao ngay nhằm thay thế một phần lúa mì trong công thức phối trộn. Đồng thời, các doanh nghiệp cũng gia tăng mua các hợp đồng kỳ hạn để “khóa” giá nguyên liệu đầu vào, hạn chế rủi ro trong bối cảnh thị trường còn nhiều biến động.

Diễn biến này cho thấy thị trường đã chuyển từ trạng thái phản ứng thông tin sang chủ động phòng vệ rủi ro, khi các doanh nghiệp bắt đầu tăng tốc hedging trước nguy cơ nguồn cung toàn cầu thắt chặt hơn trong thời gian tới.