Giá đồng lập kỷ lục, cảnh báo sức ép lên chi phí điện và xây dựng

Giá đồng đang tăng lên mức cao chưa từng có. Ảnh: TTXVN

Đà tăng giá kim loại này có thể tác động đến người tiêu dùng, từ chi phí xây dựng, sửa chữa nhà ở đến hóa đơn điện.

Kim loại đồng được sử dụng rộng rãi trong dây cáp điện, ô tô điện, máy bơm nhiệt và điện thoại thông minh. Trong tuần này, giá đồng tại Sàn giao dịch kim loại London (LME) đã tăng lên khoảng 14.800 USD/tấn, tăng 19% kể từ đầu năm nay.

*Lo ngại thuế quan của Mỹ đẩy giá đồng tăng 

Một trong những nguyên nhân khiến giá đồng tăng mạnh là nhu cầu nhập khẩu của Mỹ. Các nhà giao dịch đang đưa lượng lớn đồng vào Mỹ do lo ngại Tổng thống Donald Trump có thể áp thuế mới đối với mặt hàng này. 

Chuyên gia Thu Lan Nguyen, phụ trách phân tích hàng hóa và ngoại hối tại ngân hàng Đức Commerzbank, cho biết hiện chưa có thông tin cụ thể về việc Mỹ có áp thuế đồng hay không và nếu có thì thời điểm nào, nhưng thị trường đang đặt cược vào khả năng này. 

Lượng đồng nhập khẩu vào Mỹ gần đây đạt mức kỷ lục. Riêng trong tháng Bảy, Mỹ nhập khẩu hơn 220.000 tấn khiến ngày càng nhiều đồng được đưa vào các kho dự trữ tại Mỹ, làm giảm nguồn cung dành cho các thị trường khác. 

Theo bà Nguyen, lượng đồng trong các kho của LME đã giảm gần 40% kể từ cuối tháng Năm. 

*Thời tiết cực đoan đe dọa nguồn cung 

Nguồn cung đồng vốn đã chịu sức ép còn phải đối mặt nguy cơ gián đoạn do thời tiết cực đoan. Trong tháng Tám, một cơn bão lớn gây lũ lụt tại Chile đã ảnh hưởng đến nhiều mỏ đồng, thậm chí buộc một số mỏ phải tạm ngừng hoạt động.

Chile là nước sản xuất đồng lớn nhất thế giới. Theo Cơ quan Khảo sát Địa chất Mỹ (USGS), các mỏ của Chile sản xuất khoảng 5,3 triệu tấn đồng trong năm 2025, tương đương gần 1/4 sản lượng toàn cầu.

Chuyên gia nguyên liệu Martin Brückner cho rằng, hiện tượng khí hậu El Niño có thể làm gia tăng nguy cơ mưa lớn và bão mạnh tại Chile, gây thêm khó khăn cho hoạt động khai thác đồng.

*Nhu cầu đồng tăng cùng quá trình điện hóa

Đằng sau mức giá kỷ lục còn là xu hướng dài hạn: Thế giới đang cần ngày càng nhiều đồng Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) nhận định thế giới đang bước vào “kỷ nguyên điện”.

Trong giai đoạn 2026-2030, mức tăng tuyệt đối trung bình hằng năm của nhu cầu điện toàn cầu dự kiến cao hơn khoảng 50% so với thập niên trước. Nếu trong 10 năm qua, nhu cầu điện tăng trung bình khoảng 700 TWh mỗi năm, con số này dự kiến lên khoảng 1.100 TWh/năm vào năm 2030. 

Điều đó đồng nghĩa với việc cần xây dựng thêm nhiều nhà máy điện, đường dây truyền tải và hệ thống phân phối và đồng là nguyên liệu quan trọng cho quá trình này. 

Đồng có khả năng dẫn điện tốt thứ hai sau bạc, trong khi giá bạc cao hơn đồng khoảng 150 lần. Vì vậy, khi thế giới ngày càng điện hóa, nhu cầu đồng cũng tăng theo. 

IEA dự báo riêng việc mở rộng lưới điện sẽ là một trong những động lực quan trọng nhất thúc đẩy nhu cầu đồng. Đến năm 2040, nhu cầu đồng bổ sung có thể lên tới khoảng 7 triệu tấn. 

*AI và xe điện thúc đẩy nhu cầu 

Sự bùng nổ đầu tư vào AI cũng làm nhu cầu đồng tăng nhanh hơn. Các trung tâm dữ liệu do những tập đoàn công nghệ lớn của Mỹ xây dựng tiêu thụ lượng đồng rất lớn, đặc biệt phục vụ hệ thống phân phối điện. 

Một dự án điện gió ngoài khơi. Ảnh: TTXVN phát

Quá trình chuyển đổi năng lượng cũng tạo thêm nhu cầu. Các trang trại điện gió, điện mặt trời và hệ thống lưu trữ điện mới đều cần được kết nối với lưới điện. 

Theo S&P Global, đến năm 2040, nhu cầu đồng toàn cầu có thể tăng khoảng 50%. Ngoài chuyển đổi năng lượng và các trung tâm dữ liệu AI, xe điện cũng là một động lực quan trọng.

Một ô tô điện sử dụng lượng đồng gần gấp ba lần xe chạy động cơ đốt trong. Theo chuyên gia Brückner, một ô tô điện có thể chứa khoảng 75 kg đồng, trong khi một trung tâm dữ liệu AI có thể sử dụng tới 50.000 tấn.

*Tác động đến người tiêu dùng

Đối với người tiêu dùng, vấn đề được quan tâm là mức tăng giá đồng trên thị trường nguyên liệu sẽ được chuyển vào giá hàng hóa và dịch vụ đến đâu. 

Theo ông Brückner, chi phí xây dựng có thể tiếp tục tăng. Người tiêu dùng có thể cảm nhận rõ tại các cửa hàng vật liệu xây dựng, từ ống nước bằng đồng, dây điện đến máy bơm nhiệt và các thiết bị lắp đặt điện.

Tác động không chỉ giới hạn ở xây dựng và thiết bị gia đình. Đồng còn được sử dụng trong các thiết bị điện, điện tử và vi mạch. Do đó, giá đồng cao có thể góp phần làm tăng giá điện thoại thông minh, máy tính và các sản phẩm điện tử khác. 

Một tác động khác có thể đến từ việc mở rộng lưới điện. Theo IEA, đồng chiếm khoảng 10-15% chi phí sản xuất máy biến áp và dây cáp điện. 

Nếu chi phí các thiết bị này tăng, chi phí xây dựng và nâng cấp lưới điện cũng có thể tăng theo, từ đó về dài hạn gây sức ép lên chi phí sử dụng lưới điện. Tại Đức, phí sử dụng lưới điện hiện đã chiếm khoảng 30% hóa đơn điện của các hộ gia đình, theo Cơ quan Mạng lưới Liên bang Đức (Bundesnetzagentur).

*Các hãng ô tô chuyển sang nhôm 

Tuy nhiên, giá đồng tăng không phải lúc nào cũng được chuyển hoàn toàn sang người tiêu dùng. Trong ngành ô tô, nơi cạnh tranh về giá rất gay gắt, nhiều nhà sản xuất đang tìm cách thay thế đồng bằng nhôm trong một số bộ phận dây dẫn. 

Các hãng xe BMW, Ferrari, Tesla và một số nhà sản xuất Trung Quốc đã tăng sử dụng nhôm thay đồng, vừa để giảm chi phí vừa ứng phó nguy cơ thiếu nguồn cung. Giá nhôm hiện chỉ bằng khoảng 1/4 giá đồng nhưng khả năng dẫn điện kém hơn đáng kể. 

Như vậy, giá đồng lập kỷ lục có thể chưa lập tức khiến mọi sản phẩm tăng giá. Tuy nhiên, khi quá trình điện hóa nền kinh tế toàn cầu diễn ra mạnh hơn và nguồn cung đồng ngày càng chịu sức ép, tác động của kim loại này đối với chi phí sinh hoạt và sản xuất sẽ ngày càng rõ nét.