Gia Lai tập trung giải ngân vốn đầu tư công chặng nước rút

Trong chặng nước rút của năm 2026, Gia Lai đang chịu áp lực giải ngân vốn đầu tư công rất lớn khi mới đạt 55,46% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao. Tỉnh Gia Lai đang tập trung tháo gỡ các “điểm nghẽn” về thủ tục, giải phóng mặt bằng và tiến độ thi công, đồng thời gắn trách nhiệm người đứng đầu với kết quả giải ngân, quyết tâm biến nguồn vốn được bố trí thành khối lượng đầu tư thực tế.

Theo báo cáo của UBND tỉnh Gia Lai, đến hết tháng 8/2026, Gia Lai giải ngân ước khoảng 8.253,876 tỷ đồng vốn đầu tư công, đạt 55,46% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao và 42,74% tổng kế hoạch vốn được giao trong năm, bao gồm cả vốn kéo dài. Với lượng vốn còn lại rất lớn, tỉnh đang đứng trước yêu cầu phải tăng tốc mạnh mẽ trong quý III và những tháng cuối năm, đồng thời xử lý dứt điểm những “điểm nghẽn” đang kéo chậm tiến độ.

Trước yêu cầu gấp rút giải ngân vốn đầu tư công, tỉnh Gia Lai đã tăng cường chỉ đạo, điều hành, thường xuyên rà soát tiến độ từng dự án, từng nguồn vốn; đồng thời xác định rõ nguyên nhân chậm giải ngân và trách nhiệm của cơ quan, đơn vị, chủ đầu tư, nhà thầu liên quan để kịp thời xử lý. Trọng tâm trong thời gian tới là đẩy nhanh hoàn thiện thủ tục đầu tư, lựa chọn nhà thầu và tổ chức thi công; tập trung tháo gỡ các vướng mắc về bồi thường, giải phóng mặt bằng; bảo đảm nguồn vốn và đẩy nhanh thanh toán khối lượng hoàn thành. 

Đối với những dự án giải ngân thấp hoặc không có khả năng giải ngân, tỉnh sẽ điều chỉnh vốn, qua đó nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực và tỷ lệ giải ngân chung trong quý III và các tháng tiếp theo của năm 2026.

Với lượng vốn chưa giải ngân còn lớn, yêu cầu đặt ra đối với Gia Lai không chỉ là đẩy nhanh tiến độ giải ngân về mặt tỷ lệ, mà quan trọng hơn là phải biến nguồn vốn đã được bố trí thành khối lượng đầu tư thực tế, bảo đảm tiến độ và hiệu quả các dự án. Việc nhận diện rõ từng điểm nghẽn, gắn trách nhiệm với từng cơ quan, đơn vị và chủ đầu tư, đồng thời chủ động điều chuyển vốn khỏi những dự án không có khả năng giải ngân sẽ là những giải pháp then chốt để tỉnh tạo chuyển biến rõ nét trong chặng nước rút của năm 2026.

Trong năm 2026, tổng kế hoạch vốn đầu tư công của tỉnh Gia Lai được giao là 19.912,390 tỷ đồng, chưa bao gồm 9.100 tỷ đồng nguồn tăng thu ngân sách Trung ương năm 2025 và 1.834,647 tỷ đồng nguồn hỗ trợ năm 2026 để khắc phục hậu quả, phòng chống thiên tai; trong đó, vốn kế hoạch năm trước được phép kéo dài thời hạn giải ngân là 1.456,211 tỷ đồng; kế hoạch vốn năm 2026 do Thủ tướng Chính phủ giao là 14.882,717 tỷ đồng.

Đến cuối tháng 8, vốn kế hoạch năm trước được phép kéo dài đã giải ngân 887,626 tỷ đồng, đạt 60,95% kế hoạch; vốn kế hoạch năm 2026 do HĐND tỉnh giao giải ngân 7.366,250 tỷ đồng, đạt 41,25%. Những con số này cho thấy áp lực giải ngân trong thời gian còn lại của năm là rất lớn.

Theo đánh giá của UBND tỉnh, công tác giải ngân đã được các cấp, ngành và chủ đầu tư quan tâm triển khai ngay từ đầu năm; việc phân bổ, giao kế hoạch vốn cơ bản kịp thời, tạo điều kiện để các chủ đầu tư tổ chức thực hiện. Tuy nhiên, kết quả giải ngân vẫn thấp so với yêu cầu đề ra, chưa phản ánh đầy đủ năng lực triển khai và khả năng giải ngân của tỉnh.

Một trong những yếu tố ảnh hưởng đến tiến độ giải ngân là nguồn thu tiền sử dụng đất của tỉnh có quy mô lớn nhưng phụ thuộc trực tiếp vào tiến độ thu thực tế phát sinh trong năm. Đây là nguyên nhân khách quan tác động một phần đến tỷ lệ giải ngân chung.

Đáng chú ý, một số dự án trọng điểm được bố trí nguồn vốn ngân sách Trung ương lớn nhưng tiến độ thực hiện chưa đạt yêu cầu. Trong số đó, đáng chú ý là dự án Trường phổ thông nội trú liên cấp TH&THCS tại 7 xã biên giới; Dự án đầu tư xây dựng đường cất hạ cánh số 2 và các công trình đồng bộ tại khu bay Cảng hàng không Phù Cát; Dự án tu bổ, tôn tạo di tích kiến trúc nghệ thuật quốc gia đặc biệt Tháp Chăm Dương Long.

Việc kế hoạch vốn năm 2026 được điều chỉnh, bổ sung tăng cao so với thời điểm đầu năm cũng tạo thêm áp lực. Khi nguồn vốn được bổ sung, điều chỉnh trong năm, các đơn vị cần thêm thời gian để hoàn thiện thủ tục, phân bổ chi tiết, tổ chức thực hiện và giải ngân. 

Đối với các Chương trình mục tiêu quốc gia, nguồn vốn mới được cấp có thẩm quyền phân bổ, khiến các chủ đầu tư và địa phương đang phải khẩn trương hoàn tất thủ tục đầu tư, hồ sơ triển khai theo quy định.

Ước đến hết tháng 8, giải ngân vốn đầu tư công thuộc các chương trình này đạt 143,953 tỷ đồng, tương đương 24,49% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao; trong đó, vốn năm trước chuyển sang đã giải ngân 84,259 tỷ đồng, còn vốn kế hoạch năm mới đạt 59,694 tỷ đồng, tương đương 10,16% kế hoạch. 

Bên cạnh những yếu tố khách quan, báo cáo của UBND tỉnh cũng thẳng thắn chỉ ra các nguyên nhân chủ quan. Cụ thể như công tác chuẩn bị đầu tư ở một số nơi chưa thật sự chủ động; tổ chức thi công, nghiệm thu và lập hồ sơ thanh toán còn chậm.

Việc rà soát, đánh giá khả năng giải ngân của từng dự án để đề xuất điều chỉnh, điều chuyển kế hoạch vốn chưa kịp thời. Đặc biệt, những khó khăn phát sinh trong quá trình triển khai dự án chưa được tháo gỡ hoặc chủ động báo cáo cấp có thẩm quyền xử lý kịp thời.

Công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng, xác định nguồn gốc đất, giá đất, phương án bồi thường, hỗ trợ và tái định cư còn mất nhiều thời gian, trở thành một trong những khâu ảnh hưởng trực tiếp đến tiến độ dự án.