Giá lúa gạo giảm mạnh đẩy nhiều nông dân Mỹ vào cảnh khó khăn

Tình cảnh bi đát của nông dân vùng đồng bằng Mississippi (Mỹ) đang bị đẩy lên đến đỉnh điểm khi nhiều người phải tính đến phương án cực đoan: để mặc nông sản thối rữa ngoài đồng hoặc đổ bỏ vì giá bán không bù nổi chi phí sản xuất.

Khắp nước Mỹ, ngành nông nghiệp đang chật vật, nhưng nông dân tại Mississippi có lẽ là những người chịu thiệt hại nặng nề nhất. Nếu như sự chú ý thường đổ dồn vào vùng Midwest nơi chuyên canh tác đậu tương – một mặt hàng quan trọng trong cuộc chiến thương mại Mỹ - Trung, thì tâm điểm của cuộc khủng hoảng lần này là lúa gạo - một trong những cây trồng chủ lực của khu vực đồng bằng Mississippi.

Giá lúa gạo đã lao dốc không phanh với các hợp đồng tương lai giảm khoảng 30% trong năm qua. Việc Ấn Độ - nước sản xuất gạo lớn nhất thế giới - nới lỏng hạn chế xuất khẩu vào cuối năm 2024 đã khiến nguồn cung thị trường toàn cầu gia tăng, trong khi các khách hàng truyền thống tại Mỹ Latinh ngày càng ưa chuộng các giống lúa từ quốc gia khác.

Thực trạng thừa cung thiếu cầu trầm trọng đến mức tại một cuộc họp gần đây của Liên đoàn các trang trại Mississippi, các thành viên đã nghiêm túc đề xuất chính phủ nên áp dụng lại chương trình từng thực hiện trong cuộc khủng hoảng hồi thập niên 1980: trả tiền cho nông dân để tiêu hủy số lúa đã thu hoạch đang tồn kho.

Bức tranh tài chính của người nông dân đang chuyển sang gam màu xám. Theo thống kê từ Đại học Bang Mississippi, giá trị các loại cây trồng hàng năm của bang đã giảm 9% từ năm 2024 đến 2025, kéo theo số vụ phá sản nông trại ngày càng gia tăng. Ông Wayne Dulaney, một nông dân canh tác trên diện tích 1.600 ha, cho biết đã chịu lỗ khoảng 600.000 USD trong năm 2025 dù đang tồn kho hơn 9.000 tấn lúa. Nhiều nông dân trẻ như anh Jack Westerfield (37 tuổi) đang phải đối mặt với núi nợ khổng lồ và tương lai mờ mịt khi không thể tìm được đầu ra cho hàng nghìn tấn nông sản.

Dù chính quyền Tổng thống Donald Trump đã công bố gói cứu trợ 12 tỷ USD với mức chi trả ưu tiên cho người trồng lúa và bông, nhưng giới nông dân cho rằng khoản tiền này chỉ như "muối bỏ bể". Mức hỗ trợ 132 USD/mẫu Anh được chính phủ ấn định cho lúa gạo là quá nhỏ bé so với chi phí trồng trọt thực tế lên tới 1.000 USD/mẫu Anh (1 mẫu Anh = 0,4 ha). Khó khăn càng thêm chồng chất do đặc thù canh tác tại Đồng bằng Mississippi đòi hỏi chi phí tưới tiêu và nhiên liệu cao hơn nhiều so với vùng Trung Tây, nơi nguồn nước chủ yếu dựa vào mưa tự nhiên.

Các giải pháp chuyển đổi cơ cấu cây trồng cũng đi vào ngõ cụt. Lợi thế lớn nhất của Mississippi là sự đa dạng cây trồng do đây là vùng đồng bằng màu mỡ dài hơn 300km. Trong khi vùng Midwest chủ yếu trồng ngô, đậu tương và lúa mì, nông dân Mississippi có thể trồng thêm bông, lúa gạo và thường luân canh khi giá biến động. Năm ngoái khi giá lúa gạo lên cao, nhiều nông dân tại khu vực đã quyết định mở rộng diện tích trồng lúa. Nhưng canh bạc của họ đã thất bại khi giá mặt hàng này lao dốc. Họ phải trữ lượng lúa gạo không bán được trong kho, khiến không còn chỗ chứa đậu tương và ngô, buộc họ phải bán tháo ngay những mặt hàng này tại ruộng. Đến khi giá đậu tương tăng vào tháng 11/2025 nhờ kỳ vọng Trung Quốc quay lại thị trường, họ không còn hàng để bán.

Quỹ quốc tế bảo vệ thiên nhiên (WWF) từng đề xuất nông dân Mississippi chuyển đổi 3% diện tích sang trồng rau quả và các loại hạt để tăng doanh thu thêm 3,2 tỷ USD. Tuy nhiên, rào cản về nghiên cứu, bảo hiểm, cơ sở hạ tầng chế biến và thị trường tiêu thụ khiến giải pháp này trở nên xa vời với những người nông dân tại đây.

Hiện tại, với việc giá cả hầu hết các loại nông sản chính đều nằm dưới giá thành sản xuất, nhiều nông dân Mỹ thừa nhận họ đã không còn nhiều niềm tin cho năm 2026. Giờ họ chỉ còn hy vọng mong manh vào sự phục hồi của thị trường trong những năm 2027, 2028.