Giá xăng dầu tăng mạnh, áp lực tăng lên với hệ thống cửa hàng xăng dầu nhà nước

Cụ thể, sản lượng bán lẻ bình quân ngày 4/3 tại 1.000 cửa hàng xăng dầu trong hệ thống PVOIL đã tăng 32% so với trung bình ngày của tháng 1/2026 và tăng 43% so với trung bình ngày tháng 2/2026. Với ngày hôm qua 5/3, sản lượng bán lẻ bình quân ngày đã tăng 44% so với trung bình ngày của tháng 1/2026 và tăng 55% so với trung bình ngày tháng 2/2026; trong đó chỉ tính mặt hàng dầu DO thì sản lượng ngày bán ra đã tăng tới 63% so với tháng 1/2026.

Theo thực tế kiểm tra của PVOIL tại một số cửa hàng bán xăng dầu thuộc hệ thống hôm qua và hôm nay có hiện tượng sau khi giá xăng được điều chỉnh tăng vào chiều hôm qua, đã có hiện tượng nhiều xe tải lớn với các bình dự trữ nhiên liệu phụ đã vào các cửa hàng của PVOIL để mua dự trữ xăng dầu, sau đó vài tiếng lại quay vòng mua tiếp với tổng số nhiên liệu lên tới 600 lít/lượt đổ. Đây không chỉ là hiện tượng găm hàng gây mất an toàn cháy nổ mà còn tạo ra tình trạng khan hàng cục bộ cho các cửa hàng xăng dầu trong bối cảnh giá xăng dầu thế giới liên tục tăng mạnh theo ngày do xung đột tại Trung Đông. Tình trạng này cũng tái diễn tình trạng khan hiếm xăng dầu cục bộ trong hệ thống như năm 2022, đại diện PVOIL cảnh báo.

Theo bảng giá xăng dầu thành phẩm Platt của Singapore -thị trường mà Việt Nam nhập khẩu xăng dầu lớn nhất cho đến hiện nay và ảnh hướng đến giá xăng dầu của Việt Nam, giá xăng RON95, giá xăng RON92 để pha chế xăng E5RON92, giá dầu DO trong 3 ngày gần đây đã biến động rất mạnh. Cụ thể, ngày 3/3, giá xăng RON 92 tăng 5,24 USD/thùng so với ngày 2/3; giá RON 95 tăng 5,87 USD/thùng so với ngày 2/3; giá dầu DO 0.05 tăng 10,72 USD/thùng so với ngày 2/3. Ngày 4/3, giá xăng RON 92, RON 95, DO 0.05 lần lượt tăng theo thứ tự 4,12 USD/thùng, 5,7 USD/thùng và 15,35 USD/thùng. Ngày hôm qua 5/3, giá xăng RON 92, RON 95, DO 0.05 lần lượt tăng theo thứ tự  6,62 USD/thùng, 6,62 USD/thùng và  11,61 USD/thùng.

Như vậy chỉ riêng trong 3 ngày gần đây nhất, giá xăng RON92 Singapore đã tăng 15,98 USD/thùng so với ngày 2/3; giá xăng RON95 Singapore đã tăng 16,61 USD/thùng so với ngày 2/3 và giá dầu DO 0.05 đã tăng 37,68 USD/thùng so với ngày 2/3. Theo công thức điểm hoà vốn của thương nhân đầu mối xăng dầu, với giá xăng dầu PLATT tăng 1 USD/thùng (khoảng 26 nghìn đồng/thùng), giá bán lẻ trong nước phải tăng 160 đồng/lít tương ứng thì doanh nghiệp xăng dầu mới không lỗ.

Vì vậy, với kỳ điều chỉnh ngày hôm qua 5/3, giá xăng RON 95 được điều chỉnh tăng 2.189 đồng/lít so với giá cơ sở hiện hành, E5RON92 được điều chỉnh tăng 1.926 đồng/lít so với giá cơ sở hiện hành và DO được điều chỉnh 3.758 đồng/lít so với giá cơ sở hiện hành.  Theo PVOIL, mức điều chỉnh giá xăng dầu như hiện nay chưa bắt kịp đà tăng giá xăng dầu thế giới khiến doanh nghiệp xăng dầu bị lỗ.

Để đảm bảo tài chính cho thương nhân đầu mối nhập khẩu xăng dầu, PVOIL kiến nghị Chính phủ, Bộ Công Thương thực hiện đều chỉnh giá theo ngày, thay vì theo tuần như hiện nay. Việc điều chỉnh này sẽ giúp 33 thương nhân đầu mối xăng dầu có nguồn lực để đảm bảo đáp ứng nhu cầu xăng dầu cho thị trường, tránh tình trạng khan hiếm cục bộ xăng dầu như năm 2022, khi nhiều thương nhân đầu mối bị lỗ và không đảm bảo kế hoạch phân giao nhập khẩu như quy định.

Về phía Hiệp hội Xăng Dầu Việt Nam, Chủ tịch Bùi Ngọc Bảo cho biết thực tế là trong nhiều thời điểm khan hiếm xăng dầu tại Việt Nam gần đây, chỉ có các thương nhân đầu mối là doanh nghiệp nhà nước như Tập đoàn Xăng Dầu Việt Nam (Petrolimex) hay PVOIL là thực hiện đúng cam kết sản lượng tạo nguồn được phân bổ cho dù giá thành nhập khẩu cao hơn giá bán nên càng nhập khẩu càng lỗ (như năm 2022); còn các thương nhân đầu mối tư nhân do không có đủ nguồn lực tài chính nên đa phần không thực hiện đúng sản lượng được phân giao. Thực tế cũng cho thấy các ngân hàng thương mại cổ phần cũng sẽ không cho các thương nhân đầu mối xăng dầu vay tiền nếu kinh doanh thua lỗ. Đây chính là nút thắt trong điều hành xăng dầu khiến nguồn cung xăng dầu có thể bị thiếu hụt cục bộ trong một số thời điểm trên thị trường.

Để có thể giải quyết nút nắt này, Chính phủ cần sớm xem xét thông qua dự thảo Nghị định quản lý xăng dầu mới để thay thế các nghị định hiện hành. Khi dự thảo Nghị định mới được ban hành, thương nhân đầu mối và cửa hàng bán lẻ xăng dầu sẽ được trao quyền tự quyết định giá bán xăng dầu; cơ quan quản lý sẽ kiểm tra, hậu kiểm và lên kế hoạch. Khi đó, dù thị trường biến động như thế nào thì các thương nhân đầu mối cũng vẫn sẽ đảm bảo công tác tạo nguồn, đáp ứng nhu cầu thị trường, ông Bùi Ngọc Bảo cho biết.

Trong khi đó, Tiến sỹ  Giang Chấn Tây - Giám đốc Công ty TNHH MTV Bội Ngọc (doanh nghiệp kinh doanh xăng dầu) cho biết theo Nghị định 95/2021/NĐ-CP ngày 1/11/2021 sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 83/2014/NĐ-CP ngày 3/9/2014 về kinh doanh xăng dầu, thương nhân đầu mối phải duy trì dự trữ tối thiểu 20 ngày, thương nhân phân phối 5 ngày cung ứng. Do đó, trong ngắn hạn, nguồn cung cơ bản vẫn được đảm bảo. Tuy nhiên, từ kinh nghiệm thế giới, nhà nước cần có kho dự trữ xăng dầu quốc gia từ 30-60 ngày để có thể đảm bảo cung ứng xăng dầu trong các tình huống biến động địa chính trị. Bên cạnh đó, chính phủ cũng cần nhanh chóng thúc đẩy việc sản xuất cồn sinh học ethanol đi từ sắn, từ rỉ mía để có thể phối trộn xăng E10, từ đó cũng góp phần tăng nguồn cung xăng sinh học cho thị trường.