Giải bài toán "vừa thừa, vừa thiếu" cán bộ ở chính quyền cấp cơ sở

Việc này đòi hỏi Đà Nẵng phải có những giải pháp căn cơ và quyết liệt để bộ máy mới thực sự vận hành thông suốt, hiệu quả.

Thừa số lượng, thiếu chuyên môn sâu

Xã Thăng An được sáp nhập từ 5 xã của huyện Thăng Bình, tỉnh Quảng Nam cũ. Ở đây, công tác sắp xếp, bố trí cán bộ, công chức được thực hiện đảm bảo đúng quy định, từng bước đi vào ổn định. Công tác phối hợp giữa các bộ phận chuyên môn ngày càng chặt chẽ, hiệu quả, từng bước khắc phục khó khăn, vướng mắc, hướng tới mục tiêu "chính quyền phục vụ", giảm phiền hà cho người dân và doanh nghiệp. Tuy nhiên, dù nhân sự đông nhưng phần lớn có chuyên môn về xã hội, luật hoặc nông nghiệp trong khi đó lại thiếu trầm trọng cán bộ chuyên môn sâu cho nhiệm vụ về kế hoạch - tài chính, quy hoạch xây dựng, quản lý đất đai và công nghệ thông tin.

Bí thư Đảng ủy xã Ngô Ngọc Hùng thẳng thắn nêu rõ, sau hợp nhất, xã Thăng An còn nhiều tồn tại vướng mắc liên quan đến đất đai, trật tự xây dựng, vệ sinh môi trường; hệ thống dữ liệu chưa chuẩn hóa, chưa đầy đủ, chưa đồng bộ…Trong khi đó, đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức kể cả lãnh đạo các phòng, ban chưa được đào tạo chuyên môn phù hợp với ngành, lĩnh vực được phân công. Việc thực thi nhiệm vụ còn chủ yếu dựa vào kinh nghiệm nên chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu nhiệm vụ trong giai đoạn hiện nay. Để kiện toàn tổ chức bộ máy, bố trí nhân sự, nâng cao hiệu lực, hiệu quả của bộ máy chính quyền địa phương, thành phố cần tổ chức các lớp bồi dưỡng cán bộ theo từng nhóm, gắn với lĩnh vực, nhiệm vụ chuyên môn theo từng chức danh cụ thể. Thành phố phân bổ, điều động cán bộ chuyên môn cấp thành phố và những xã nguồn cán bộ chuyên môn sâu đang dư thừa để phân bổ về cho các địa phương đang thiếu hoặc cho phép xã tổ chức tuyển dụng công chức có chuyên môn về lĩnh kế hoạch - tài chính, quy hoạch xây dựng, quản lý đất đai, công nghệ thông tin...

Báo cáo của các cơ quan chức năng cho thấy, tổng biên chế có mặt tại nhiều nơi đang vượt định mức thì tại các vị trí đòi hỏi chuyên môn cao nhân lực lại vô cùng khan hiếm. Theo Sở Nội vụ thành phố Đà Nẵng, 55 xã, phường của thành phố đang có số lượng cán bộ, công chức cao hơn định mức (thừa 504 người), nhưng lại có 34 địa phương đang rơi vào tình trạng thiếu hụt (thiếu 177 người). Tại các xã, phường vừa thực hiện sáp nhập, đội ngũ nhân sự từ các đơn vị cũ chuyển về tạo ra một lực lượng dồi dào về số lượng nhưng lại không đồng bộ về cơ cấu. Sự thiếu hụt này không chỉ nằm ở số lượng mà còn ở năng lực thích ứng. Đặc biệt, tỷ lệ cán bộ có trình độ khoa học công nghệ và chuyển đổi số tham gia cấp ủy phường, xã chỉ chiếm 4,12%, làm ảnh hưởng nhất định đến hiệu quả điều hành phát triển kinh tế - xã hội, giải quyết thủ tục hành chính và thực hiện nhiệm vụ chính trị tại một số địa phương.

Trưởng Ban Tổ chức Thành ủy Đà Nẵng Đoàn Duy Tân cho biết, từ thực tế hoạt động trong gần 1 năm qua có thể nhận thấy, việc phân bổ, bố trí cán bộ giữa các địa bàn chưa thực sự cân đối. Cán bộ năng lực giỏi thường tập trung ở khu vực trung tâm, trong khi các địa bàn khó khăn, miền núi, vùng sâu vùng xa lại thiếu hụt. Năng lực lãnh đạo, quản lý và trình độ chuyên môn, nghiệp vụ của một bộ phận cán bộ chưa đáp ứng yêu cầu của phương thức làm việc trong bộ máy mới và đòi hỏi của thực tiễn. Biểu hiện là còn làm việc thụ động, thiếu sáng tạo, chưa sâu sát cơ sở; lúng túng trong xử lý tình huống phát sinh; tham mưu còn máy móc, thậm chí có trường hợp thuộc thẩm quyền nhưng vẫn xin ý kiến cấp trên. Vẫn còn thiếu cán bộ có chuyên môn sâu ở một số lĩnh vực như: công nghệ thông tin, đất đai, xây dựng, tài chính, công tác xây dựng Đảng”.

Bà Trần Thị Kim Hoa, Giám đốc Sở Nội vụ Đà Nẵng thông tin, công tác điều động công chức hiện còn gặp nhiều vướng mắc. Có tình trạng nơi có nhu cầu điều động thì không bố trí được cán bộ phù hợp, trong khi nơi tiếp nhận lại chưa sẵn sàng hoặc không thống nhất. Việc đẩy mạnh phân cấp, ủy quyền sau sắp xếp khiến khối lượng công việc ở cơ sở tăng lên đáng kể, yêu cầu trách nhiệm cao hơn, khiến áp lực thiếu hụt cán bộ chuyên môn sâu càng trở nên trầm trọng. Tâm lý e ngại của một bộ phận cán bộ khi tăng cường về các xã miền núi khiến các chính sách điều động, biệt phái chưa thực sự đạt hiệu quả tối ưu.

Sắp xếp cán bộ “đúng người, đúng việc”

Đà Nẵng đang triển khai một chiến lược tổng thể với các giải pháp mang tính bền vững. Ban Tổ chức Thành ủy và Sở Nội vụ tập trung rà soát, sắp xếp lại vị trí việc làm và điều tiết biên chế, xây dựng bản mô tả công việc và khung năng lực cho từng vị trí để bố trí cán bộ theo nguyên tắc "đúng người, đúng việc". Thành phố điều tiết biên chế linh hoạt giữa khối Đảng, Mặt trận và khối Chính quyền, đảm bảo tương quan về chất lượng và số lượng thực tế tại từng địa phương thay vì cào bằng. Thành phố đã ban hành Đề án số 1342/ĐA-UBND về việc điều động, biệt phái cán bộ về hỗ trợ các xã miền núi, vùng khó khăn. Đặc biệt, giải pháp "kết nghĩa" giữa các phường trung tâm, sở, ngành với xã miền núi đang được đẩy mạnh để đào tạo, rèn luyện cán bộ qua thực tiễn, hỗ trợ chuyên môn trực tiếp cho cơ sở.

Thay vì đào tạo lý thuyết thuần túy, Đà Nẵng chuyển sang bồi dưỡng gắn với tình huống thực tiễn và bộ chỉ số phục vụ nhân dân. Công tác đánh giá cán bộ cũng được chuyển đổi theo hướng thực chất, lấy hiệu quả công việc (tần suất giao việc, mức độ phức tạp) làm thước đo chính hàng quý, hàng tháng để kịp thời sàng lọc, thay thế những cán bộ không đáp ứng yêu cầu.

Trưởng Ban Tổ chức Thành ủy Đà Nẵng Đoàn Duy Tân cho biết, để cán bộ yên tâm công tác, Ban Tổ chức đã tham mưu cho Thành ủy Đà Nẵng đề nghị Trung ương sớm ban hành đồng bộ hệ thống chính sách tiền lương và phụ cấp đặc thù cho cán bộ cấp cơ sở. Thành phố cũng ban hành chính sách hỗ trợ thu nhập tăng thêm và hỗ trợ cho cán bộ bị tác động do sắp xếp đơn vị hành chính để ổn định tư tưởng và tạo động lực cống hiến. Thành phố kiến nghị Trung ương sớm triển khai thống nhất hệ thống phần mềm quản lý biên chế liên thông giữa khối Đảng và Nhà nước để phục vụ quản lý, quy hoạch cán bộ chính xác, khoa học.

Tại Hội nghị sơ kết 1 năm thực hiện sắp xếp đơn vị hành chính các cấp và hoạt động của chính quyền địa phương 2 cấp, Bí thư Thành ủy Đà Nẵng Lê Ngọc Quang đặc biệt lưu ý việc xây dựng đội ngũ cán bộ lãnh đạo, quản lý các cấp có đủ tâm, đủ tầm, có đủ bản lĩnh để đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới. Thành phố phải tập trung giải quyết triệt để tình trạng nơi thừa, nơi thiếu cán bộ, tăng cường cán bộ có chuyên môn sâu cho cấp xã, phường, cần có cơ chế chính sách động viên, khen thưởng, điều động, luân chuyển những cán bộ làm tốt, có nhiều đổi mới sáng tạo; tăng cường đưa cán bộ trẻ, cán bộ có năng lực, chuyên môn sâu xuống cơ sở, kể cả ở các vị trí công chức và lãnh đạo. Quan điểm là cán bộ đi cơ sở, nếu hoàn thành tốt nhiệm vụ và có kết quả thực chất thì khi về sẽ được ưu tiên bố trí ở vị trí phù hợp, có điều kiện phát triển hơn. Ban Thường vụ Thành ủy sẽ rất quyết liệt với những trường hợp cán bộ, kể cả cán bộ trẻ tìm lý do để thoái thác khi được tổ chức điều động, phân công nhiệm vụ; cần rà soát lại toàn bộ hệ thống chính trị về số lượng cấp phó, tinh thần là giảm dần số lượng để tinh gọn, nâng cao hiệu lực, hiệu quả điều hành...

Năm 2026 được Trung ương xác định là “Năm cán bộ cơ sở”, từng cơ sở phải thay đổi. Việc xây dựng đội ngũ cán bộ cơ sở "vừa hồng, vừa chuyên", bản lĩnh và hiện đại là chìa khóa để chính quyền địa phương 2 cấp vận hành thông suốt, hiệu quả. Với sự vào cuộc quyết liệt của cả hệ thống chính trị, từ việc nắm bắt tâm tư tại xã, phường đến các quyết sách chiến lược của Thành ủy, Đà Nẵng đang từng bước hóa giải nghịch lý "vừa thừa, vừa thiếu", xây dựng một bộ máy chính quyền tinh gọn, hiệu lực và thực sự vì dân phục vụ.

>>Bài cuối: Kết nối không gian phát triển hài hòa, ổn định