Giải ngân vốn đầu tư công vẫn chậm

Theo đó, năm 2025 là năm cuối của kế hoạch đầu tư công trung hạn 2021 – 2025, do đó đầu tư công sẽ là động lực chính thúc đẩy đạt mục tiêu tăng trưởng 8% trở lên của năm 2025.

Do đó, Bộ Tài chính đề nghị các bộ ngành địa phương tích cực triển khai thực hiện các nhiệm vụ đẩy mạnh tiến độ giải ngân kế hoạch đầu tư vốn ngân sách nhà nước năm 2025 theo chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ. Sau ngày 31/3, Bộ Tài chính sẽ báo cáo cấp thẩm quyền cắt giảm để điều chuyển cho các bộ, ngành, địa phương có nhu cầu bổ sung kế hoạch vốn năm 2025 để bố trí cho các dự án quan trọng, cấp bách, các dự án hạ tầng chiến lược có khả năng giải ngân.

Đối với các dự án đã hết thời gian thực hiện thuộc thẩm quyền cho phép kéo dài thời gian bố trí vốn sang năm 2025 của các bộ, ngành, địa phương, Bộ Tài chính đề nghị các bộ, ngành, địa phương căn cứ quy định tại Điều 57 Luật Đầu tư công năm 2024, khẩn trương đánh giá, hoàn thiện thủ tục kéo dài thời gian bố trí vốn theo thẩm quyền, làm cơ sở để tiếp tục bố trí vốn cho các dự án.

Bộ Tài chính cũng đề nghị các bộ, ngành, địa phương khẩn trương triển khai công văn số 423/BTC-ĐT ngày 14/1/2025 của Bộ Tài chính về việc đôn đốc phân bổ, nhập dự toán lên hệ thống thông tin quản lý Ngân sách và Kho bạc (Tabmis) và giải ngân kế hoạch vốn đầu tư công nguồn ngân sách nhà nước năm 2025 của các bộ, ngành, địa phương.

Bộ Tài chính đề nghị các bộ, ngành, địa phương đề xuất nhu cầu kéo dài thời gian thực hiện và giải ngân kế hoạch đầu tư vốn NSTW năm 2024 sang năm 2025 gửi Bộ Tài chính để tổng hợp, báo cáo Thủ tướng Chính phủ theo đúng thời hạn quy định tại văn bản số 1078/BKHĐT-TH ngày 14/2/2025 của Bộ Kế hoạch và Đầu tư về rà soát, đề xuất kéo dài thời gian thực hiện và giải ngân kế hoạch đầu tư công vốn ngân sách trung ương năm 2024 sang năm 2025.

Báo cáo từ Bộ Tài chính cho biết, lũy kế giải ngân từ đầu năm đến nay ước đạt 6,9% kế hoạch và đạt 7,32% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao, tỷ lệ này thấp hơn so với cùng kỳ năm 2024 đạt 7,7% kế hoạch và đạt 8,07% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao).

Theo từ Bộ Tài chính, trong những tháng đầu năm, hầu hết các bộ ngành, địa phương chưa giải ngân hoặc giải ngân rất thấp. Ngoài 4 bộ, ngành và 37 địa phương có tỷ lệ ước giải ngân so với tổng kế hoạch đạt trên mức bình quân chung của cả nước thì theo Bộ Tài chính, trong những tháng đầu năm, hầu hết các bộ, ngành, địa phương chưa giải ngân (27 bộ, ngành) hoặc giải ngân thấp (26 bộ, ngành, địa phương giải ngân dưới 5%).

Chuyên gia kinh tế Đinh Trọng Thịnh cho rằng, việc giải ngân vốn đầu tư công thời gian qua vẫn chưa đạt như mong muốn do có nhiều nguyên nhân như giải phóng mặt bằng và hồ sơ, thủ tục liên quan đến khởi công dự án gặp khó khăn… Để đạt được mục tiêu giải ngân 95% vốn đầu tư công vào cuối năm, các bộ ngành, địa phương và chủ đầu tư cần phải có sự phối hợp chặt chẽ hơn nữa.

Bộ Tài chính cho biết, nguyên nhân giải ngân còn chậm là một số bộ, ngành, địa phương chưa phân bổ một lượng vốn tương đối lớn đã ảnh hưởng đến tỷ lệ giải ngân vốn đầu tư công nguồn ngân sách nhà nước những tháng đầu năm 2025; trong đó, chủ yếu số vốn chưa phân bổ dự kiến bố trí cho các dự án đang hoàn thiện thủ tục đầu tư.

Cùng với đó, một số bộ, ngành đã phân bổ chi tiết cho các dự án không đủ điều kiện (như chưa được phê duyệt dự toán chuẩn bị đầu tư, chưa có quyết định đầu tư, bố trí vượt tổng mức đầu tư đã duyệt, vượt kế hoạch đầu tư công trung hạn, vượt thời gian bố trí vốn,…).

Ngoài ra là những khó khăn vướng mắc khác trong tổ chức thực hiện như bồi thường, hỗ trợ giải phóng mặt bằng phục vụ thi công các dự án còn chậm do chưa đạt được thỏa thuận đối với người dân, chậm bàn giao mặt bằng; xác định nguồn gốc đất của các hộ gặp nhiều khó khăn do chuyển nhượng nhiều lần nên mất thời gian...  Đồng thời, năng lực của ban quản lý dự án, cán bộ chuyên môn làm đầu tư tại các cấp huyện, xã còn hạn chế nhất là năng lực về thẩm định, kiểm tra, giám sát, quản lý dự án dẫn đến chất lượng tham mưu chưa cao, nguồn cung một số nguyên vật liệu hạn chế (đất, cát đắp...). Giá nhiều nguyên vật liệu tăng đột biến so với thời điểm mời thầu làm tăng chi phí dự án...

Để đẩy nhanh tiến độ giải ngân vốn đầu tư công, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính đã có Công điện đôn đốc các bộ ngành, địa phương đẩy mạnh phân bổ và giải ngân vốn đầu tư công năm 2025. Công điện của Chính phủ nêu rõ, kết quả giải ngân vốn đầu tư công có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, góp phần thúc đẩy tăng trưởng, ổn định kinh tế vĩ mô, bảo đảm các cân đối lớn của nền kinh tế, tạo việc làm, sinh kế cho người dân, thực hiện thắng lợi kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội năm 2025 được trung ương, Quốc hội giao, nhất là mục tiêu tăng trưởng kinh tế đạt 8% trở lên.

Do đó, để phấn đấu đạt mục tiêu giải ngân vốn đầu tư công năm 2025 đạt kết quả cao nhất (trên 95%), Thủ tướng Chính phủ yêu cầu các bộ trưởng, thủ trưởng cơ quan ngang bộ, cơ quan thuộc Chính phủ, cơ quan khác ở trung ương, chủ tịch UBND các tỉnh, thành phố đề cao trách nhiệm, tập trung lãnh đạo, chỉ đạo, điều hành thực hiện quyết liệt hơn nữa, kịp thời, hiệu quả hơn nữa các nhiệm vụ, giải pháp đẩy mạnh phân bổ và giải ngân vốn đầu tư công năm 2025 đã đề ra tại các nghị quyết, công điện, chỉ thị của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ.

Thủ tướng Chính phủ yêu cầu các bộ, ngành, địa phương xác định rõ nhiệm vụ đẩy mạnh phân bổ và giải ngân kế hoạch vốn đầu tư công năm 2025 là một trong những nhiệm vụ chính trị trọng tâm hàng đầu cần ưu tiên tập trung lãnh đạo, chỉ đạo và tổ chức thực hiện ở tất cả các cấp, các ngành.

Đặc biệt, tại Công điện, Thủ tướng Chính phủ giao Bộ Tài chính chủ trì, phối hợp với các bộ, cơ quan, địa phương liên quan tổng hợp, báo cáo Thủ tướng Chính phủ trong tháng 2/2025 về tình hình phân bổ kế hoạch đầu tư vốn ngân sách nhà nước năm 2025 của các bộ, ngành, địa phương, đề xuất phương án xử lý đối với số vốn còn lại chưa được phân bổ chi tiết.