Giải pháp nhỏ cho bài toán lớn môi trường biển

Trên những con đường quanh co của xã đảo Tam Hải (thành phố Đà Nẵng), một người phụ nữ chạy chiếc xe máy, phía sau chở một bịch lưới cũ. Những tấm lưới đánh cá rách, thủng được cuộn tròn ngay ngắn để mang về tái sử dụng, hình thành một “vòng đời” mới. Hai năm qua, tại các làng chài ven biển Quảng Ngãi, Đà Nẵng, ngư dân đã quen với việc bán lưới cũ cho chị Huỳnh Thị Tường Vy, Giám đốc điều hành Công ty TNHH EchoGreen, chuyên sản xuất các sản phẩm túi xách tái chế từ lưới.

* Tăng tái chế, giảm rác thải

Là người sinh ra và lớn lên bên bờ biển, chị Huỳnh Thị Tường Vy luôn trăn trở vì mỗi năm có hàng tấn lưới cũ, hỏng, không còn giá trị sử dụng bị thải ra môi trường. Những loại lưới này đều làm từ các nguyên liệu nhựa chắc chắn, nên rất khó phân hủy, khi bị vứt xuống biển sẽ trở thành những “cái bẫy” cho sinh vật biển, ảnh hưởng lớn đến hệ sinh thái tự nhiên…

“Không thể hạn chế sử dụng lưới, vì đây là công cụ chính của ngư nghiệp. Nhưng có thể “tái sinh” để kéo dài vòng đời của những tấm lưới cũ, hạn chế rác thải nhựa trên đại dương. Đó là lý do tôi bắt đầu hành trình tái chế, sản xuất túi lưới.” – chị Huỳnh Thị Tường Vy chia sẻ.

Từ ý tưởng đó, chị Huỳnh Thị Tường Vy đã mạnh dạn khởi nghiệp, thành lập Công ty TNHH EchoGreen và phát triển dự án “Túi lưới yêu môi trường Echobag”. Những mảnh lưới cũ được mang về vệ sinh sạch sẽ, rồi cắt may thành các kiểu túi đựng, túi xách, giỏ xách hiện đại, hợp thời trang và cung cấp ra thị trường.

Cùng chung ý tưởng bảo vệ môi trường với chị Tường Vy, chị Đỗ Thị Thu Liễu đã nghỉ công việc 20 năm nay tại một công ty may mặc để trở thành một người thợ may túi lưới. Là người con của làng biển Tam Thanh, với tình yêu biển và mong muốn góp sức cho công tác bảo vệ môi trường, chị Liễu đã chuyển sang làm công việc này. Việc may túi lưới khó hơn may quần áo, vì lưới dày hơn và mũi kim dễ bị chệch khi vướng vào các mắt lưới. Khi làm túi cũng phải tìm tòi, thử nghiệm, sáng tạo ra các mẫu túi mới để tiện dụng và hợp thời trang thì mới bán ra thị trường được, chị Liễu chia sẻ.

* Khởi nghiệp với nhiều khó khăn

Đối với một người phụ nữ gần 40 tuổi, việc bắt đầu khởi nghiệp đã khó, lựa chọn khởi nghiệp “xanh” càng khó hơn gấp bội. Chị Huỳnh Thị Tường Vy cho biết, trong suốt 2 năm qua, bản thân và các cộng sự đã phải liên tục nỗ lực, không ngừng cải tiến sản phẩm để nâng cao chất lượng sản phẩm, vừa đảm bảo thân thiện với môi trường, vừa mang lại hiệu quả kinh tế để duy trì dự án.

Việc tái chế lưới cũ rất khó khăn và mất thời gian. Sau khi thu gom về, lưới sẽ được giặt sạch, phơi khô rồi mới cắt và may thành túi. Nhưng mỗi mảnh lưới cũ có diện tích khác nhau, bị hư hỏng khác nhau nên phải phân loại, chọn lọc kỹ càng. Việc may trên lưới cũng khó hơn may trên vải, vì lưới dày hơn và có nhiều mắt lưới, dễ làm hỏng đầu kim… Sau khi hoàn thiện, các sản phẩm lại tiếp tục được giặt, phơi, vệ sinh sạch sẽ trước khi đưa đến tay người tiêu dùng. Vì vậy thời gian đầu làm dự án, mỗi chiếc túi chỉ có khoảng 50% nguyên liệu là tái chế từ lưới cũ, còn lại phải dùng nguyên liệu mới.

Chị Tường Vy chia sẻ: “Tuy nhiên như vậy là không đúng với mục tiêu của tôi là tái chế lưới cũ để bảo vệ môi trường. Vì vậy chúng tôi đã tìm tòi sử dụng thêm những loại lưới cũ khác của ngư dân, đổi mới các mẫu thiết kế túi. Ngoài lưới cũ, chúng tôi còn thu gom vải vụn, tấm bạt cũ để may lót thêm vào bên trong túi. Đến nay mỗi sản phẩm đã sử dụng đến 90% là nguyên liệu tái chế, đảm bảo tiêu chí xanh và thân thiện với môi trường.”

Khi đã hoàn thiện được khâu sản xuất thì việc tìm đầu ra cho sản phẩm vẫn còn nhiều khó khăn, dẫn đến nguồn tài chính chưa ổn định. Hiện nay sản phẩm túi lưới tái chế vẫn chưa được biết đến rộng rãi, chủ yếu khách hàng là cộng đồng người yêu môi trường; một số tổ chức đặt mua cho các dịp sự kiện môi trường; một số khách sạn đặt hàng cho du khách sử dụng… nên các đơn hàng thường mang tính thời vụ, nhỏ lẻ. Việc tìm đầu ra ổn định, tăng cường quảng bá trong nước, xuất khẩu ra quốc tế đang là mục tiêu mà chị Tường Vy cùng các cộng sự đang nỗ lực thực hiện để có thêm chi phí duy trì và phát triển dự án.

Sau hơn 2 năm khởi nghiệp, chị Tường Vy cùng các cộng sự đã thu mua, xử lý hơn 4 tấn lưới cũ, tạo ra hàng nghìn sản phẩm tái chế, giải quyết công việc cho 6 nữ lao động nhàn rỗi. Túi lưới tái chế đã được chứng nhận là sản phẩm công nghiệp nông thôn tiêu biểu năm 2025 (tỉnh Quảng Nam cũ), hiện đã đăng ký sản phẩm OCOP của thành phố Đà Nẵng và đang chờ thẩm định hồ sơ.