Giải pháp vi sinh mở hướng đi mới cho chăn nuôi xanh tại Việt Nam

Ngành chăn nuôi Việt Nam đang đứng trước những thách thức mang tính bước ngoặt khi phải đồng thời đáp ứng yêu cầu nâng cao hiệu quả kinh tế và tuân thủ các tiêu chuẩn môi trường ngày càng khắt khe. Trong bối cảnh “chăn nuôi xanh” không còn là lựa chọn mà trở thành xu hướng tất yếu, các vấn đề như phát thải khí nhà kính, mùi hôi chuồng trại và an toàn sinh học đang trở thành mối quan tâm lớn của cả cơ quan quản lý lẫn người chăn nuôi.

Trước yêu cầu đó, Công ty ARM & HAMMER™ Animal Nutrition (Hoa Kỳ) đã giới thiệu giải pháp vi sinh môi trường CERTILLUS® ECO tại Việt Nam. Đây là giải pháp vi sinh độc quyền giúp tối ưu môi trường chăn nuôi thông qua kiểm soát khí ammonia và ruồi, hướng tới mô hình quản lý môi trường dựa trên nền tảng khoa học chuyên sâu.

Theo các chuyên gia, môi trường chuồng trại hiện nay là bài toán khó nếu chỉ áp dụng các biện pháp hóa lý truyền thống. Ông Arturo Jose L. Frio, Cố vấn sản xuất động vật và dinh dưỡng của Artech Consulting Asia Pacific cho biết, lĩnh vực nông nghiệp hiện chiếm khoảng 11,6% tổng lượng khí thải toàn cầu, trong đó chăn nuôi đóng góp tỷ lệ đáng kể. Tại các trang trại, khí ammonia (NH₃) phát sinh từ quá trình phân hủy các hợp chất hữu cơ chứa nitơ trong chất thải là một trong những tác nhân gây hại âm thầm.

Đối với chăn nuôi lợn, nồng độ ammonia cao có thể gây tổn thương hệ hô hấp, tạo điều kiện cho các bệnh như viêm phổi do Mycoplasma hay hội chứng rối loạn hô hấp và sinh sản (PRRS) bùng phát. Với gia cầm, loại khí này gây kích ứng niêm mạc mắt, làm giảm khả năng hấp thụ thức ăn và suy giảm miễn dịch. Môi trường ô nhiễm cũng là điều kiện thuận lợi để ruồi phát triển, kéo theo nguy cơ lây lan các vi khuẩn nguy hiểm như Salmonella và E.coli.

Theo đại diện ARM & HAMMER™ Animal Nutrition, thay vì chỉ xử lý phần “ngọn”, CERTILLUS® ECO tập trung kiểm soát từ gốc thông qua hệ vi sinh vật. Điểm khác biệt của sản phẩm nằm ở quy trình sàng lọc bốn bước gồm: sàng lọc, xây dựng công thức, kiểm chứng và đặc tính hóa.

Ông Jesse Thompson, Giám đốc Sản phẩm Vi sinh ARM & HAMMER™ Animal cho biết, mỗi chủng vi sinh đều được giải trình tự toàn bộ hệ gene DNA nhằm bảo đảm tính chính xác về chức năng sinh học. Sản phẩm có khả năng chịu nhiệt tới 90°C trong quá trình ép viên thức ăn chăn nuôi mà vẫn duy trì hoạt tính sinh học. Với dòng phun trực tiếp, hệ vi sinh có thể tồn tại và phát triển ổn định trong điều kiện nền chuồng từ 5–7 ngày.

Cơ chế hoạt động của CERTILLUS® ECO dựa trên ba trụ cột chính gồm kiểm soát độ ẩm nền chuồng, giảm phát thải ammonia tại nguồn và phá vỡ vòng đời của ruồi.

Theo ông Jesse Thompson, sản phẩm giúp phân giải các protein chưa tiêu hóa hết trong phân – những hợp chất giữ nước cao tạo thành dạng gel ẩm. Khi các hợp chất này được xử lý, nền chuồng trở nên khô ráo hơn, hạn chế môi trường phát triển của vi sinh vật bất lợi.

Bên cạnh đó, CERTILLUS® ECO còn ức chế các quần thể vi khuẩn sinh enzyme urease như Bacillus hay E.coli, qua đó ngăn chặn quá trình chuyển hóa acid uric thành ammonia ngay từ khi chất thải phát sinh.

Đáng chú ý, sản phẩm còn kiểm soát ruồi bằng enzyme chitinase do các chủng vi sinh đặc hiệu tạo ra. Enzyme này tác động lên lớp vỏ chitin của ấu trùng và kén ruồi, làm suy yếu cấu trúc và khiến chúng khô, chết tự nhiên. Đây được xem là hướng tiếp cận sinh học an toàn, góp phần giảm phụ thuộc vào hóa chất diệt côn trùng.

Hiệu quả của công nghệ này đã được kiểm chứng tại nhiều quốc gia và cả Việt Nam. Nghiên cứu tại Đại học Delaware (Mỹ) trên gà thịt cho thấy nhóm sử dụng CERTILLUS® ECO có độ pH nền chuồng thấp hơn đáng kể và giữ lại hàm lượng nitơ trong phân cao hơn, qua đó giúp giảm lượng ammonia phát thải ra môi trường.

Tại Đông Nam Á, các thử nghiệm ở Malaysia và Philippines ghi nhận tình trạng mùi hôi giảm rõ rệt, phân hoai nhanh hơn và mật độ ruồi giảm sâu so với trước.

Ở Việt Nam, các trang trại tại Hòa Bình và Bình Dương cũng ghi nhận kết quả tích cực. Tại một trại gà quy mô lớn ở Hòa Bình, các chỉ số môi trường được cải thiện rõ rệt. Trong khi đó, tại trại lợn đực giống ở Bình Dương với hệ thống chuồng kín có hố phân dưới sàn, mùi ammonia giảm tới 70% ngay sau lần xử lý đầu tiên và duy trì hiệu quả ổn định khi phun định kỳ hằng tuần.

Một ưu điểm khác của CERTILLUS® ECO là tính linh hoạt trong sử dụng. Sản phẩm hiện có hai dạng gồm trộn vào thức ăn với liều lượng 500 gram/tấn thức ăn và hòa tan trong nước để phun trực tiếp lên bề mặt chuồng trại. Các chuyên gia khuyến nghị nên triển khai đồng bộ cả hai hình thức để đạt hiệu quả tối ưu.

Đại diện Công ty TNHH Thương mại và Sản xuất Tân Hóa – đơn vị phân phối sản phẩm tại Việt Nam – cho biết mục tiêu không chỉ dừng ở việc cung cấp sản phẩm thương mại mà còn hướng tới xây dựng giải pháp khoa học giúp người chăn nuôi chủ động quản lý môi trường theo hướng bền vững.

Trong bối cảnh ngành chăn nuôi đang chuyển đổi để thích ứng với các tiêu chuẩn mới về môi trường và an toàn thực phẩm, những giải pháp dựa trên nền tảng khoa học và dữ liệu được kỳ vọng sẽ trở thành công cụ hỗ trợ hiệu quả cho doanh nghiệp và trang trại. Sự đồng hành của các chuyên gia quốc tế cùng các đơn vị phân phối trong nước được kỳ vọng sẽ góp phần thúc đẩy mô hình chăn nuôi xanh, bền vững tại Việt Nam trong thời gian tới.