Giới khoa học cảnh báo về tốc độ biến đổi khí hậu

Biến đổi khí hậu là nguy cơ tác động lớn nhất của toàn cầu. Ảnh minh họa: TTXVN.

Trong một báo cáo mới dài 52 trang, vừa được công bố trên tạp chí khoa học Vật lý và Hóa học Khí quyển, 19 nhà khoa học nói rằng loài người đang thải CO2 vào khí quyển nhanh hơn nhiều so với 55 triệu năm trước đây, và nhiệt độ trung bình chỉ cần tăng 2 độ C sẽ có tác động thảm khốc đến khí hậu của hành tinh. Các tác giả cũng lên tiếng cảnh báo về việc các mảng băng lớn sụp đổ, siêu bão và sóng khổng lồ.

Nhà khoa học James Hansen, từng làm việc cho NASA (Cơ quan hàng không và vũ trụ Hoa Kỳ) và cũng là người lãnh đạo cuộc nghiên cứu, cho hay con người có thể đã đi qua các điểm giới hạn mà muốn quay trở lại cũng không được và thế hệ tương lai sẽ gánh chịu hậu quả thảm khốc.

Khi ông Hansen đưa ra cảnh báo đầu tiên hồi mùa Hè năm 2015, một số nhà báo và các nhà khoa học đồng nghiệp đã chỉ trích là cảnh báo đó không đủ bằng chứng.

Bằng cách kết hợp bằng chứng về những hiện tượng biến đổi khí hậu thời cổ đại, các quan sát thời hiện đại và các kết quả của việc lập mô hình trên máy tính, các tác giả kết luận rằng việc băng tan chảy nhanh chóng ở Greenland và Nam Cực sẽ không chỉ làm mực nước biển tăng, mà còn gây ra nhiều biến đổi khí hậu khác.

Cụ thể, họ chỉ ra một hiện tượng gọi là “sự phân tầng”, nghĩa là có các vùng nước lạnh hình thành trên bề mặt của đại dương xảy ra vì các tảng băng tan chảy. Lượng nước ấm bị mắc kẹt ở dưới sẽ tiếp tục làm tan phần đáy của tảng băng, góp phần làm mực nước biển dâng nhanh chóng.

Người ta đã quan sát thấy bằng chứng về sự phân tầng này ở ngoài khơi bờ biển phía Nam của Greenland. Theo nghiên cứu này, những thay đổi sẽ dẫn đến chênh lệch nhiệt độ ngày càng tăng giữa miền Bắc và miền Xích đạo, vì thế sẽ gây ra lốc xoáy dữ dội và những cơn bão đi kèm với các con sóng khổng lồ.

Những phát hiện nêu trong nghiên cứu này được củng cố thêm với các nghiên cứu khác, chẳng hạn như một nghiên cứu của Cục Quản lý Đại dương và Khí quyển Quốc gia Mỹ (NOAA). Một số nhà đánh giá đã ca ngợi bản báo cáo như một “kiệt tác tổng hợp học thuật”, trong khi những người khác nói rằng chưa chắc chắn rằng nó sẽ “phù hợp với những gì sẽ xảy ra trong thế giới thực”.

Tuy nhiên, theo lời một trong những nhà khoa học về sông băng tại trường Penn State Richard Alley, bài viết đó nhắc nhở chúng ta rằng những biến đổi lớn và nhanh chóng (của khí hậu) là điều có thể. Chúng ta chỉ không biết chắc về mức độ và xác suất.

Tài liệu nghiên cứu mang tên “Kiểm soát sức tàn phá của biến đổi khí hậu: Phép tính lạnh cho một hành tinh nóng” do tổ chức nhân đạo quốc tế DARA và Diễn đàn Các nước dễ bị tổn thương vì Biến đổi khí hậu (CVF) thực hiện, đã đưa ra ước tính hiện tượng Trái đất nóng dần lên, ngoài việc lấy đi sinh mạng của gần 40.000 người mỗi năm, còn gây thiệt hại kinh tế lên đến 1.200 tỷ USD, tương đương 1,6% Tổng sản phẩm quốc nội (GDP) hàng năm của thế giới.

Chưa dừng lại ở đó, tài liệu này còn dự báo đến năm 2030, thiệt hại kinh tế gây ra bởi biến đổi khí hậu và ô nhiễm không khí sẽ tăng lên 3,2% GDP toàn cầu, trong đó những nước kém phát triển nhất sẽ chịu ảnh hưởng nặng nề hơn cả với mức thiệt hại có thể lên đến 11% GDP. Đồng thời, ô nhiễm không khí, gây ra bởi việc sử dụng các nhiên liệu hóa thạch, cũng là nguyên nhân gây ra cái chết của 4,5 triệu người/năm.

Nhận định về vấn đề này, Thủ tướng Bangladesh Sheikh Hasina cho biết năng suất nông nghiệp của nước này sẽ giảm 10% nếu nhiệt độ toàn cầu tăng thêm 1 độ C. Điều này có nghĩa là Dhaka sẽ mất đi khoảng 4 triệu tấn lương thực, tương đương 2,5 tỷ USD và 2% GDP. Thậm chí, nếu tính cả những thiệt hại về cơ sở vật chất và những mất mát khác, con số này có thể còn tăng lên 3-4% GDP.

Các nhà nghiên cứu của DARA và CVF cho rằng các nước đang phát triển sẽ là nạn nhân lớn nhất của biến đổi khí hậu do những nước này thường phụ thuộc vào nông nghiệp, lĩnh vực chịu ảnh hưởng trực tiếp từ thiên tai, làm trầm trọng thêm tình trạng suy dinh dưỡng, nghèo đói và bệnh tật.

Đồng quan điểm trên, tổ chức phi chính phủ Oxfam (Anh) vừa công bố số liệu cho thấy các nền kinh tế đang phát triển có thể thiệt hại tới 1.700 tỷ USD/năm vào năm 2050, nếu các nước không mạnh tay hành động để hạn chế sự ấm lên toàn cầu cũng như tiếp tục nhận được sự hỗ trợ nhằm đối phó với tình trạng biến đổi khí hậu.

Theo báo cáo của Oxfam, nếu nhiệt độ thế giới tăng thêm 3 độ, các nước đang phát triển sẽ cần phải chi thêm khoảng 270 tỷ USD/năm vào năm 2050 để thực hiện các biện pháp đối phó với điều kiện thời tiết khắc nghiệt và mức nước biển dâng cao, đưa tổng chi phí hàng năm cho việc thích ứng với tình trạng biến đổi khí hậu lên tới 790 tỷ USD.

Nếu không có số tiền trên, nền kinh tế của những nước này còn có nguy cơ thiệt hại khoảng 600 tỷ USD mỗi năm vào 2050. Ngoài ra, đặc phái viên Liên hợp quốc (LHQ) Hilal Elver cũng cho rằng hiện tượng thời tiết thường xuyên khắc nghiệt với các trận lũ lụt và hạn hán ngày một nhiều đang tác động nghiêm trọng tới an ninh lương thực của thế giới, và thậm chí dẫn đến nguy cơ thế giới sẽ có thêm 60 triệu người suy dinh dưỡng vào năm 2080.

Báo cáo của Ngân hàng Thế giới (WB) cũng cho hay tại châu Phi, khu vực nghèo nhất nhất thế giới, biến đổi khí hậu có thể khiến giá lương thực tăng khoảng 12% trong năm 2030 và 70% trong năm 2080. Đây sẽ là một đòn giáng mạnh vào các quốc gia châu Phi, nơi chi phí thực phẩm chiếm tới hơn 60% tổng chi tiêu của các hộ gia đình nghèo nhất./.