Giữ hồn biển cả, nâng tầm thương hiệu nước mắm Phú Quốc

Nghề làm nước mắm Phú Quốc hình thành, phát triển hơn 200 năm qua, trở thành di sản văn hóa phi vật thể quốc gia năm 2021. Tự hào về ngành nghề truyền thống của địa phương, các chủ cơ sở nước mắm ở Phú Quốc tâm huyết gìn giữ, phát triển, đưa thương hiệu vươn xa ra thị trường thế giới

Anh Nguyễn Huỳnh Anh Khoa (34 tuổi) - Giám đốc Công ty TNHH Kinh doanh nước mắm Huỳnh Khoa (ấp Suối Đá, đặc khu Phú Quốc) là một trong những người trẻ tâm huyết và thành công với mục tiêu gìn giữ, phát triển, nâng tầm thương hiệu nước mắm Phú Quốc nói chung, nước mắm Huỳnh Khoa nói riêng.

Sau khi tốt nghiệp đại học ngành kế toán, anh Khoa được nhận vào làm đúng chuyên ngành tại một tập đoàn lớn ở Thành phố Hồ Chí Minh với thu nhập cao. Tuy nhiên, do được sinh ra trong một gia đình có ba đời gắn bó với nghề làm nước mắm tại Phú Quốc nên anh Khoa luôn trăn trở về việc cần phải góp sức gìn giữ và phát triển thương hiệu nước mắm của gia đình. Đến năm 2016 anh Khoa quyết định về với đảo ngọc Phú Quốc để tiếp quản, góp sức cùng gia đình phát triển, nâng tầm thương hiệu nước mắm Huỳnh Khoa không chỉ ở thị trường trong nước mà còn ở nước ngoài.

Theo anh Khoa, nước mắm Huỳnh Khoa bắt nguồn từ những thùng cá nhỏ của ông bà nội, dùng để ăn trong gia đình và trao đổi hàng hóa trong những năm trước 1980. Đến thế hệ cha mẹ của anh Khoa (sau những năm 1980), nghề làm nước mắm truyền thống gia đình được mở rộng và phát triển dần, đến năm 1995 hình thành doanh nghiệp tư nhân Huỳnh Khoa với 50 thùng ủ, sản phẩm chủ yếu được bán thô.

Từ năm 2016, khi về tiếp quản, với tâm huyết mở rộng thị trường, phát triển thương hiệu, anh Khoa không chỉ phát triển nhà thùng từ 50 lên 120 thùng mà còn dành 30% sản lượng để đóng chai, xây dựng thương hiệu. Để đảm bảo chất lượng và uy tín, cơ sở nước mắm Huỳnh Khoa áp dụng các tiêu chuẩn quốc tế như: HACCP, ISO, HALAL, kiểm soát chặt chẽ quy trình sản xuất từ nguyên liệu đầu vào đến thành phẩm bán ra thị trường.

Bên cạnh, cơ sở chú trọng xây dựng sản phẩm đạt chứng nhận OCOP (Chương trình Mỗi xã một sản phẩm) và đến năm 2020 có 4 sản phẩm đạt chuẩn OCOP 4 sao. Sau đó, với sự hỗ trợ từ ngành chức năng, chính quyền địa phương về máy móc, dây chuyền đóng chai, cơ sở tiếp tục đầu tư, dần hoàn thiện các tiêu chuẩn, đến năm 2023 cơ sở có 3 sản phẩm được công nhận sản phẩm công nghiệp nông thôn tiêu biểu cấp Quốc gia; cuối tháng 6/2025, 3 sản phẩm của cơ sở được công nhận OCOP 5 sao cấp Quốc gia gồm: Nước mắm Phú Quốc Huỳnh Khoa 40 độ, Nước mắm Phú Quốc Huỳnh Khoa 43 độ và Nước mắm Phú Quốc Huỳnh Khoa 45 độ.

Bà Huỳnh Thị Bích Thủy (mẹ của anh Nguyễn Huỳnh Anh Khoa) cho biết, rất yên tâm và vui mừng khi con chọn trở về Phú Quốc để tiếp nối truyền thống gia đình, gìn giữ thương hiệu nước mắm Phú Quốc nói chung, nước mắm Huỳnh Khoa nói riêng. Đặc biệt, từ khi cơ sở xây dựng các sản phẩm đật chuẩn OCOP 4 sao, 5 sao đã khẳng định chất lượng, tạo niềm tin cho người tiêu dùng, được người tiêu dùng đón nhận ngày càng mạnh hơn. Không chỉ vậy, các sản phẩm OCOP 5 sao dễ dàng vào hệ thống các siêu thị, cửa hàng lớn, giúp mở rộng thị trường tiêu thụ, thương hiệu ngày càng vươn xa hơn.

Hiện tại, cơ sở nước mắm Huỳnh Khoa có quy mô nhà xưởng 4.000 m2, hơn 120 thùng gỗ ủ chượp, cung ứng ra thị trường 1 triệu lít/năm. Cơ sở đã hoàn thiện chuỗi sản xuất khép kín và tiêu chuẩn hóa quy trình để phục vụ cho xuất khẩu. Tháng 6/2025, lô hàng đầu tiên của nước mắm Phú Quốc Huỳnh Khoa đã xuất sang thị trường Australia, được đối tác và người tiêu dùng đánh giá cao, tạo đà thuận lợi cho hành trình chinh phục thị trường quốc tế.

Từ năm 2026 cơ sở đẩy mạnh đưa sản phẩm sang các thị trường có số lượng đông người Việt sinh sống và làm Việt như Mỹ, Châu Âu... Cùng với các thị trường nội địa với hệ thống đại lý tập trung ở An Giang và các tỉnh miền Tây, hiện cơ sở đang mở rộng ra các tỉnh, thành phố phía Bắc như Hà Nội, Hải Phòng, Nam Định.

Bà Tạ Thị Hằng (Việt kiều Mỹ) cho biết, khoảng 3 năm qua gia đình và người thân của bà luôn chọn dùng nước mắm Phú Quốc Huỳnh Khoa. Theo bà Hằng, trước đây, gia đình thường dùng nước mắm nước ngoài, nhưng năm 2022, sau chuyến đi du lịch cùng người thân đến tham quan cơ sở kinh doanh nước mắm Phú Quốc Huỳnh Khoa và mua về dùng thử cảm thấy ngon, an toàn vệ sinh thực phẩm nên chọn dùng suốt thời gian qua.

“Gia đình tôi được đến tham quan được tận mắt vào nhà thùng làm nước mắm, được dùng thử các dòng sản phẩm, tìm hiểu về quy trình sản xuất và dùng thử, sau đó mua về dùng thấy ngon, an toàn nên không chỉ gia đình tôi mà nhiều gia đình người thân của tôi khi về bên Mỹ vẫn nhờ người nhà tại Rạch Giá mua đóng thùng gửi qua mỗi năm từ một đến 2 lần để dùng cũng như dành tặng cho những người thân quen bên Mỹ. Chúng tôi rất thích hương vị truyền thống, tự nhiên của nước mắm Phú Quốc Huỳnh Khoa vì không những thơm ngon mà còn gợi nên ký ức về quê cha đất tổ”, bà Hằng nói.

Anh Nguyễn Huỳnh Anh Khoa mong muốn thời gian tới, ngành chức năng tăng cường bảo hộ chỉ dẫn địa lý, tránh hàng giả, hàng nhái ảnh hưởng đến uy tín Nước mắm Phú Quốc; hỗ trợ doanh nghiệp trong đổi mới công nghệ, tiêu chuẩn hóa sản xuất đáp ứng yêu cầu xuất khẩu; đẩy mạnh quảng bá văn hoá, ẩm thực Việt Nam gắn liền với nước mắm truyền thống, để sản phẩm không chỉ dừng lại là một hàng hóa gia vị, mà còn là sứ giả văn hoá.

“Cùng đó, cần có sự liên kết chuỗi cung ứng giữa các nhà cung cấp nguyên liệu cá cơm, nhà sản xuất nước mắm và các nhà phân phối tiêu thụ để có thể cùng nhau phát triễn bền vững. Đặc biệt, các chủ cơ sở sản xuất, kinh doanh nước mắm cần có đồng hành cùng các cơ quan quản lý và hiệp hội nghề truyền thống Nước mắm Phú Quốc để cùng nhau gìn giữ và phát huy giá trị truyền thống”, anh Khoa chia sẻ. mạnh.

Phó Chủ tịch Hội Nước mắm Phú Quốc Phạm Huỳnh Quốc Thanh cho biết, hiện nay hội có 50 hội viên là chủ nhà thùng, các cơ sở sản xuất nước mắm, với hơn 7.000 thùng gỗ ủ chượp cá, cho ra sản lượng gần 30 triệu lít nước mắm/năm (nước mắm từ 25 độ đạm trở lên). Các cơ sở nước mắm ở Phú Quốc làm theo quy trình, cá cơm sau khi đánh bắt phải được muối ngay trên tàu, đem về ủ chượp trong thùng làm bằng gỗ bời lời trong thời gian từ 12-15 tháng mới cho ra thành phẩm nước mắm.

Năm 2012, nước mắm Phú Quốc được cấp quy chế bảo hộ chỉ dẫn địa lý tại Liên minh châu Âu (EU) và nước mắm truyền thống Phú Quốc. Năm 2017, Ủy ban nhân dân tỉnh Kiên Giang (trước khi sáp nhập với tỉnh An Giang) công nhận nghề và làng nghề chế biến nước mắm truyền thống Phú Quốc, năm 2021 được công nhận là di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.

Chủ tịch Ủy ban nhân dân Đặc khu Phú Quốc Trần Minh Khoa cho biết, nước mắm Phú Quốc hiện nay là thương hiệu quốc gia, trở thành biểu tượng văn hóa mang tầm vóc quốc tế và có mặt ở nhiều quốc gia như: Hàn Quốc, Australia, Pháp, Anh, Mỹ, Nhật Bản... Chính tình yêu nghề, niềm tin vào giá trị truyền thống đã giúp các cơ sở nước mắm được các thế hệ nối tiếp duy trì, phát huy và ngày càng nâng cao chất lượng, hiệu quả sản xuất, kinh doanh nâng lên.

“Phú Quốc xác định, phát triển bền vững ngành nước mắm là một phần không thể tách rời trong chiến lược phát triển kinh tế - xã hội của địa phương. Chúng tôi tiếp tục đồng hành cùng các doanh nghiệp, cơ sở sản xuất triển khai giải pháp bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ đối với chỉ dẫn địa lý; đẩy mạnh xúc tiến thương mại, quảng bá thương hiệu nước mắm Phú Quốc ra thế giới; phát triển du lịch gắn với văn hóa làng nghề nước mắm - một sản phẩm đặc trưng của địa phương”, ông Trần Minh Khoa nhấn mạnh.