Greenland có thể trở thành “cứ điểm” mới của hạ tầng AI?

Quang cảnh thành phố Nuuk, Greenland. Ảnh: THX/TTXVN

Tuy nhiên, bên cạnh những toan tính an ninh quốc gia, nhiều phân tích cho rằng sự chú ý của Mỹ và các nước phương Tây còn xuất phát từ vai trò của Greenland như một “kho tài nguyên” có thể phục vụ cuộc đua xây dựng hạ tầng công nghệ thế hệ mới, đặc biệt là các trung tâm dữ liệu trí tuệ nhân tạo (AI) quy mô lớn và hệ thống lưới điện.

Greenland được cho là sở hữu trữ lượng đáng kể các khoáng sản thiết yếu, trong đó có nhóm đất hiếm – đầu vào quan trọng cho thiết bị điện tử cao cấp, năng lượng tái tạo, xe điện, cũng như chuỗi cung ứng bán dẫn và AI. Theo Ủy ban châu Âu (EC), các ước tính cho thấy Greenland nắm giữ lượng đáng kể 25/34 loại nguyên liệu thô quan trọng của Liên minh châu Âu (EU).

Nhiều khoáng sản như đồng, nickel và đất hiếm gắn chặt với quá trình mở rộng hạ tầng công nghệ cao và trung tâm dữ liệu. Trong bối cảnh cạnh tranh tài nguyên chiến lược ngày càng gay gắt, lợi thế “tài nguyên + vị trí” đang khiến Greenland trở thành điểm nóng tiềm tàng của cuộc đua địa kinh tế.

Song song với khoáng sản, Greenland còn được nhắc tới như một địa điểm phù hợp để phát triển các cụm trung tâm dữ liệu xuyên Đại Tây Dương. Ngân hàng Goldman Sachs ước tính mức tiêu thụ điện của các trung tâm dữ liệu toàn cầu có thể tăng 50% vào năm 2027 so với mức của năm 2023. Trong cấu trúc tiêu thụ năng lượng của một trung tâm dữ liệu điển hình, làm mát chiếm tỷ trọng lớn, khoảng gần 40%. Với khí hậu Bắc Cực lạnh tự nhiên, Greenland có thể giúp giảm đáng kể chi phí và nhu cầu điện cho làm mát.

Về nguồn điện, hiện khoảng 70% năng lượng của Greenland đến từ thủy điện. Khả năng tiếp cận thủy điện và gió mở ra cơ hội cung cấp nguồn điện “xanh” với chi phí cạnh tranh – yếu tố ngày càng quan trọng đối với các “đại bản doanh” điện toán siêu quy mô và AI.

Trên thực tế, Greenland hiện mới có một trung tâm dữ liệu đang vận hành tại Nuuk. Dữ liệu theo dõi của GlobalData cho thấy vùng lãnh thổ này đang triển khai thêm một dự án trung tâm dữ liệu trị giá 146 triệu kroner Đan Mạch (khoảng 21 triệu USD) tại Nuuk, do Tusass A/S vận hành. Dự án được thiết kế chạy 100% bằng năng lượng tái tạo và áp dụng cơ chế “làm mát tự do” (free cooling) nhờ khí hậu lạnh để giảm tiêu thụ năng lượng – một hướng tiếp cận có thể mang tính tham chiếu cho các mô hình hạ tầng số tại khu vực Bắc Cực trong tương lai.

Mối quan tâm đối với Greenland gia tăng trong bối cảnh nhiều dự án trung tâm dữ liệu tại Mỹ đang vấp phải phản đối từ dư luận. Các lo ngại chủ yếu xoay quanh việc nhu cầu điện và nước tăng mạnh có thể đẩy chi phí sinh hoạt lên cao và gây áp lực lên hệ thống lưới điện quốc gia. Theo Bộ Năng lượng Mỹ (DOE), đến năm 2030, nước này có thể cần thêm 100 GW công suất đỉnh, trong đó khoảng một nửa liên quan đến nhu cầu từ những trung tâm dữ liệu.

Trong khi việc bổ sung nguồn phát điện mới thường mất thời gian dài hơn nhiều so với xây một trung tâm dữ liệu, việc đặt các tổ hợp dữ liệu tại một địa bàn hẻo lánh, dân số chỉ khoảng 57.000 người như Greenland được nhìn nhận là cách làm giảm xung đột tài nguyên công cộng hiệu quả. Hệ thống cáp quang biển hiện có nối Greenland với Bắc Mỹ, cùng kế hoạch mở rộng kết nối sang Canada và Iceland, cũng được xem là yếu tố củng cố khả năng hình thành một trung tâm dữ liệu xuyên Đại Tây Dương.

Nhưng để biến tầm nhìn này thành hiện thực, rào cản xây dựng và hạ tầng vẫn rất lớn. Việc phát triển các tổ hợp trung tâm dữ liệu tại Bắc Cực đòi hỏi chuẩn bị mặt bằng quy mô lớn, mở rộng cảng biển và sân bay, bổ sung nguồn phát điện, kéo dài lưới điện, đồng thời xây dựng hệ thống hậu cần, nhà ở và tiện ích để đáp ứng nhu cầu lực lượng lao động.

Nói cách khác, đây là quá trình “khai phá” một hệ sinh thái công nghiệp mới trên Vòng Bắc Cực – nơi hạ tầng hiện còn thưa thớt. Điều này kéo theo nhu cầu về các doanh nghiệp kỹ thuật chuyên biệt cho điều kiện Bắc Cực, phương pháp xây dựng mô-đun thích nghi với nền băng vĩnh cửu và khí hậu cực lạnh, cũng như các liên danh quốc tế để gánh chi phí vốn rất lớn, có thể lên tới hàng trăm tỷ USD trong nhiều thập kỷ. 

Mặc dù còn nhiều yếu tố bất định trước khi Greenland trở thành trọng điểm cạnh tranh hạ tầng toàn cầu và là “biên giới mới” của tăng trưởng trung tâm dữ liệu, sự hội tụ giữa địa chính trị Bắc Cực, nhu cầu hạ tầng AI và năng lực của ngành xây dựng trong việc tạo dựng các hệ sinh thái công nghiệp mới cho thấy Greenland sẽ tiếp tục là tâm điểm được theo dõi sát trong các tính toán chiến lược của các cường quốc trong những năm tới.