Hà Nội sẽ quy định các nguyên tắc, cơ chế và thẩm quyền xử lý bồi thường, hỗ trợ tái định cư

Ngày 12/6, tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ tư HĐND thành phố Hà Nội khóa XVII, nhiệm kỳ 2026-2031, các đại biểu thảo luận tại tổ về dự thảo Nghị quyết quy định một số nội dung về cho thuê đất; tạm nộp tiền sử dụng đất, tiền thuê đất; bồi thường, hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất trên địa bàn thành phố Hà Nội. Nhiều ý kiến cho rằng cần bảo đảm sự thống nhất trong chính sách bồi thường, hỗ trợ tái định cư nhằm hạn chế phát sinh vướng mắc trong quá trình triển khai các dự án.

Góp ý vào dự thảo nghị quyết, đại biểu Lê Minh Đức, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã Thạch Thất đề nghị tiếp tục rà soát, hoàn thiện một số nội dung để bảo đảm tính khả thi và thống nhất trong tổ chức thực hiện. Theo đại biểu, nên giữ nguyên quy định bồi thường bằng tiền và không áp dụng hình thức bồi thường bằng công trình.

Việc bồi thường bằng công trình có thể phát sinh nhiều thủ tục đầu tư xây dựng, làm kéo dài thời gian giải phóng mặt bằng và ảnh hưởng đến tiến độ thực hiện dự án. Bên cạnh đó, hình thức này cũng có thể phát sinh bất đồng giữa cơ quan thực hiện và người được bồi thường liên quan đến chất lượng, quy mô hoặc giá trị công trình thay thế.

Đại biểu Lê Minh Đức cũng băn khoăn về nội dung giao UBND cấp xã quyết định biện pháp và mức hỗ trợ. Theo đại biểu, quy định này có thể dẫn tới việc mỗi địa phương áp dụng một chính sách khác nhau, đặc biệt đối với những dự án đi qua nhiều xã, gây khó khăn trong bảo đảm sự thống nhất khi triển khai.

Người dân ở các địa bàn khác nhau có thể so sánh mức hỗ trợ, phát sinh tâm lý đòi hỏi quyền lợi, ảnh hưởng đến tiến độ thực hiện dự án. Từ đó, đại biểu đề xuất UBND cấp xã rà soát, đề xuất trên cơ sở tình hình thực tế; UBND thành phố quyết định chính sách hỗ trợ khác đối với từng trường hợp đặc biệt nhằm bảo đảm sự thống nhất trên phạm vi toàn thành phố; cần làm rõ quy định liên quan đến trường hợp không được xây dựng nhà ở tại diện tích đất còn lại sau thu hồi đất; xác định cụ thể các trường hợp không đủ điều kiện xây dựng nhà ở cũng như cơ chế quản lý, sử dụng phần diện tích còn lại.

Quan tâm đến công tác bồi thường, hỗ trợ và giải phóng mặt bằng, đại biểu Đỗ Thị Lan Hương, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND phường Tùng Thiện cho rằng, cần tiếp tục làm rõ một số nội dung liên quan đến chính sách hỗ trợ khác nhằm tháo gỡ khó khăn cho cơ sở. Bởi nhiều dự án giải phóng mặt bằng kéo dài qua nhiều năm, trong khi hệ thống chính sách pháp luật về đất đai có sự thay đổi qua từng giai đoạn, dẫn đến việc áp dụng chính sách bồi thường, hỗ trợ chưa thực sự đồng bộ, dẫn đến phát sinh khiếu kiện của người dân, ảnh hưởng đến tiến độ triển khai các dự án.

Theo đại biểu Đỗ Thị Lan Hương, trong cùng một dự án, nếu có hộ được hưởng hỗ trợ, có hộ không được hưởng hỗ trợ sẽ dễ phát sinh so bì, khiếu kiện, gây khó khăn cho công tác vận động người dân và giải phóng mặt bằng. Đại biểu đề nghị thành phố tiếp tục rà soát, hoàn thiện cơ chế, chính sách để bảo đảm sự đồng bộ trong công tác bồi thường, hỗ trợ và giải phóng mặt bằng. Với những khó khăn liên quan đến diện tích đất có nguồn gốc từ các nông, lâm trường trước đây; đề nghị thành phố nghiên cứu phương án bàn giao quỹ đất này về địa phương quản lý để thuận lợi trong quá trình giải quyết các vấn đề phát sinh.

Làm rõ thêm một số nội dung đại biểu quan tâm, Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Vũ Đại Thắng cho biết phần lớn các vướng mắc hiện nay đều là những vấn đề tồn tại từ trước, liên quan đến đất dịch vụ, giao đất không đúng thẩm quyền, giao đất nhưng chưa hoàn thiện thủ tục pháp lý và nhiều trường hợp tồn đọng khác.

Thời gian qua thành phố đã nhiều lần tập trung chỉ đạo, tìm giải pháp tháo gỡ. Tuy nhiên, do khuôn khổ pháp lý trước đây còn hạn chế nên nhiều nội dung vượt quá thẩm quyền của thành phố, phải báo cáo cấp có thẩm quyền xem xét, quyết định. Đối với vấn đề đất dịch vụ, thành phố vẫn tiếp tục báo cáo Thủ tướng Chính phủ xem xét, cho ý kiến. Theo quy định hiện hành, nhiều nội dung vẫn phải thực hiện đúng trình tự, thẩm quyền theo quy định của pháp luật.

Chủ tịch UBND thành phố nhấn mạnh, điểm rất quan trọng của Luật Thủ đô năm 2026 là trao cho thành phố nhiều thẩm quyền mới để xử lý các vấn đề đặc thù phát sinh trên địa bàn. Đây sẽ là cơ sở pháp lý quan trọng giúp Hà Nội tháo gỡ nhiều tồn tại lịch sử trong lĩnh vực đất đai mà trước đây gặp khó khăn trong xử lý.

Theo ông Vũ Đại Thắng, không thể đưa từng trường hợp cụ thể vào các nghị quyết đang trình HĐND thành phố xem xét thông qua do mỗi vụ việc có nguồn gốc, hoàn cảnh và điều kiện pháp lý khác nhau. Vì vậy, các nghị quyết lần này chủ yếu quy định các nguyên tắc, cơ chế và thẩm quyền xử lý.

Sau khi HĐND thành phố thông qua các nghị quyết triển khai Luật Thủ đô năm 2026, UBND thành phố sẽ phối hợp với các cơ quan liên quan rà soát, đánh giá từng nhóm vấn đề cụ thể để xây dựng các nghị quyết chuyên đề hoặc quyết định chuyên biệt nhằm giải quyết các tồn tại kéo dài. Thành phố sẽ khẩn trương rà soát toàn bộ các trường hợp liên quan đến đất dịch vụ, giao đất không đúng thẩm quyền và các tồn tại khác trong lĩnh vực đất đai. Những nội dung thuộc thẩm quyền của HĐND thành phố sẽ được báo cáo để xem xét, quyết định; những nội dung thuộc thẩm quyền của UBND thành phố theo các cơ chế mới của Luật Thủ đô sẽ được chủ động xử lý.

Theo Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội, các vấn đề liên quan đến đất đai mà các xã, phường đang gặp khó khăn, vướng mắc sẽ được rà soát, phân loại để xác định rõ thẩm quyền giải quyết, bảo đảm xử lý đồng bộ, đúng quy định và hiệu quả.