Hàn Quốc xem xét căn cứ pháp lý để khiếu nại Nhật Bản lên WTO

Một quan chức chính phủ ngày 3/7 cho biết Bộ Thương mại Hàn Quốc đã bắt đầu xem xét các căn cứ pháp lý để nộp đơn khiếu nại lên Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) về quyết định thắt chặt kiểm soát xuất khẩu chất bán dẫn và vật liệu sản xuất màn hình của Nhật Bản sang nước này.

Quan chức giấu tên này tiết lộ với báo giới rằng Seoul nhận định các biện pháp của Tokyo có thể bị coi là hành động kiểm soát xuất khẩu, vốn bị cấm hoàn toàn bởi WTO. Các cơ quan hữu quan của Hàn Quốc đã bắt đầu công việc xung quanh vấn đề này.

Một quan chức khác cho hay Nhật Bản đang vi phạm điều 11 của Hiệp định chung về Thuế quan và Thương mại của WTO, trong đó cấm các nước đặt ra quy định về khối lượng xuất khẩu trừ khi các sản phẩm có ảnh hưởng nghiêm trọng đến an ninh quốc gia.

Căng thẳng thương mại giữa Hàn Quốc và Nhật Bản đang ngày càng nóng lên. Bộ trưởng Thương mại Hàn Quốc Yoo Myung-hee thậm chí đã hủy chuyến công tác tới Mỹ Latinh dự kiến trong tuần này - một động thái được cho là nhằm đối phó với tranh chấp thương mại với Nhật Bản.

Trong khi đó, có những thông tin bên phía Nhật Bản rằng Tokyo có thể thắt chặt kiểm soát hơn nữa đối với một số mặt hàng xuất sang Hàn Quốc, bao gồm linh kiện điện tử và vật liệu có thể được sử dụng trong các sản phẩm quốc phòng.

Các chuyên gia cho biết một khi khiếu nại được đệ trình tại WTO, tranh chấp này dự kiến sẽ tốn khá nhiều thời gian để giải quyết, nhất là khi Hàn Quốc và Nhật Bản có mối liên hệ chặt chẽ trong ngành công nghiệp bán dẫn và công nghệ thông tin.

Theo quy trình, sau khi đơn khiếu nại được đệ trình, Hàn Quốc và Nhật Bản trước tiên sẽ được yêu cầu tự hòa giải. Nếu hai bên không tìm được tiếng nói chung, WTO sẽ mở một hội đồng để xem xét vụ tranh chấp này.

Tranh cãi giữa Nhật Bản và Hàn Quốc đã dấy lên hồi tháng 10/2018 khi Tòa án Tối cao Hàn Quốc phán quyết rằng Tập đoàn Nippon Steel của Nhật Bản phải bồi thường cho những lao động bắt buộc của Hàn Quốc trong Chiến tranh Thế giới Thứ II. 

Tuy nhiên, phía Nhật Bản nói rằng vấn đề lao động bắt buộc đã được giải quyết triệt để vào năm 1965 khi hai nước khôi phục quan hệ ngoại giao, đồng thời lên án phán quyết trên là “không thể tưởng tượng được”.

Các nguyên liệu bị Nhật Bản hạn chế xuất sang Hàn Quốc là nhựa nhiệt dẻo (fluorinated polyimide) được sử dụng trong sản xuất tấm màn hình điện thoại thông minh, và chất cản màu (resist) và hyđro clorua có độ tinh khiết cao (high-purity hydrogen fluoride (HF)) được sử dụng làm khí ăn mòn (etching gas) trong sản xuất chất bán dẫn.

Chất cản màu là một lớp mỏng được sử dụng để chuyển một mô hình mạch sang chất nền bán dẫn. HF có độ tinh khiết cao được sử dụng trong khắc vật liệu silicon.

Khi quyết định trên được chính thức áp dụng, các nhà xuất khẩu Nhật Bản sẽ cần phải xin giấy phép mỗi khi họ muốn xuất khẩu sang Hàn Quốc. Thời gian cấp giấy phép mất khoảng 90 ngày.