Hàng không châu Âu nỗ lực thoát mác "tẩy xanh"

Tháng 3 năm ngoái, hãng hàng không KLM của Hà Lan đã thua kiện liên quan đến hoạt động “tẩy xanh” - hành vi mà một công ty cố tình tạo ra hình ảnh thân thiện với môi trường thông qua quảng cáo, tiếp thị và các chiến dịch truyền thông khác, nhưng không thực sự hiệu quả trên thực tế. Một tòa án ở Amsterdam đã phán quyết rằng hãng này đã đánh lừa người tiêu dùng bằng những quảng cáo “mơ hồ và chung chung” về nỗ lực giảm thiểu tác động của ngành hàng không đến môi trường, cũng như vẽ ra “một bức tranh quá lạc quan” về hiệu quả của các biện pháp như sử dụng nhiên liệu hàng không bền vững.

Tháng 3 năm nay, hãng hàng không Lufthansa bị tòa án Đức cấm quảng cáo rằng hành khách có thể “bù đắp” lượng khí thải carbon từ các chuyến bay, vì cho rằng những tuyên bố này có thể “gây hiểu lầm”. Lufthansa cũng đã phải nhận án phạt từ các cơ quan quản lý của Anh vì quảng cáo của hãng vào năm 2023, cũng như từ các cơ quan quản lý của Bỉ trong những năm trước đó.

Các hành động pháp lý này gia tăng sau khi Tổ chức bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng châu Âu (BEUC) năm 2023 đệ đơn kiện lên Ủy ban châu Âu (EC), cáo buộc các hãng hàng không châu Âu thực hiện hành vi “tẩy xanh” và kinh doanh không công bằng khi thổi phồng nhãn hiệu xanh của mình. Một năm sau đó, EC đã mở cuộc điều tra đối với 20 công ty liên quan những tuyên bố gây hiểu lầm về môi trường. Hiện cuộc điều tra vẫn đang tiếp diễn.

Đầu năm nay, BEUC cho biết một số hãng hàng không đã xóa hoặc thay đổi các tuyên bố tiếp thị liên quan đến khí hậu. Cụ thể, hãng hàng không Norwegian Air Shuttle của Na Uy đã loại bỏ các tuyên bố về khí hậu khỏi quy trình đặt chỗ, trong khi Wizz Air của Hungary đã ngừng chương trình bù đắp khí thải CO2 đối với hành khách đi máy bay của hãng. Air France (Pháp) cũng bỏ chương trình này, thay vào đó khuyến khích hành khách đóng góp vào việc mua nhiên liệu hàng không bền vững giúp giảm lượng khí thải. Tuy nhiên, Tổng giám đốc BEUC Agustin Reyna cho rằng những cải thiện này không thể che giấu được thực tế là tình trạng “tẩy xanh” vẫn còn tràn lan.

Giới chuyên gia cho rằng thay vì đưa ra những tuyên bố mang tính “tẩy xanh” như vậy, các hãng hàng không nên đề cập đến tác động của biến đổi khí hậu. Bà Diane Vitry, người đứng đầu bộ phận hàng không của tổ chức phi chính phủ Transport & Environment, cho rằng lý tưởng nhất là quảng cáo trên các chuyến bay phải đề cập đến tác động của hoạt động bay đến khí hậu, tương tự như cảnh báo về sức khỏe trên nhãn thuốc lá và rượu.

Ngành hàng không đã cam kết đạt mức phát thải carbon ròng bằng 0 vào năm 2050, chủ yếu thông qua việc sử dụng nhiên liệu hàng không bền vững, nhưng cũng có kế hoạch bù trừ carbon, bất chấp việc các tổ chức phi chính phủ cho rằng biện pháp này không hiệu quả. Vận tải hàng không chỉ đóng góp 3% lượng khí thải carbon toàn cầu, nhưng lại đóng vai trò lớn hơn trong việc gây ra hiện tượng nóng lên toàn cầu vì máy bay thải ra các loại khí nhà kính và vệt khói khác.