Hành trình giữ hồn Việt của du học sinh

Tết Nguyên đán – hai tiếng ngắn gọn mà thiêng liêng – từ lâu đã vượt ra khỏi khái niệm của một mốc thời gian trong năm để trở thành ký ức, cảm xúc và “căn cước văn hóa” của người Việt. Đó là mùi bánh chưng nghi ngút khói, là cành đào hồng trước hiên nhà, là bữa cơm sum họp đủ đầy sau một năm mưu sinh vất vả. Nhưng với hàng trăm nghìn du học sinh Việt Nam đang học tập, sinh sống ở nước ngoài, Tết mang một sắc thái khác, vừa xa xôi, vừa gần gũi, vừa gợi nhớ, vừa thôi thúc tìm cách giữ lại “hồn Tết” giữa những không gian văn hóa rất khác quê nhà.

Nỗi nhớ mang tên “Tết”

Tháng 2 ở Munich (Đức), tuyết vẫn còn rơi lác đác, cái lạnh len lỏi qua từng khung cửa kính. Trong căn hộ ở thành phố Munich, Phương Linh - sinh viên năm hai ngành kinh tế mở cuộc gọi video về Việt Nam. Ở đầu bên kia, mẹ em đang cặm cụi gói bánh chưng, đôi tay quen thuộc thoăn thoắt giữa lá dong xanh và khuôn gỗ.

Phương Linh cười nhưng ánh mắt không giấu được nỗi cay cay. Đây là năm thứ ba em đón Tết xa nhà. Chỉ cần nhìn thấy lá dong, thấy nồi bánh chưng luộc là lại nhớ mùi khói bếp ở quê nhà – cô gái nhỏ chia sẻ.

Nỗi nhớ ấy không của riêng Linh. Với nhiều du học sinh, Tết xa quê là trải nghiệm đánh dấu một bước trưởng thành. Khi không còn ở trong vòng tay gia đình, họ mới nhận ra Tết không chỉ là kỳ nghỉ hay dịp vui chơi, mà là khoảng lặng quý giá để con người sống chậm lại, hướng về nguồn cội.

Đơn giản chỉ là ký ức xách làn chen chúc đi chợ Tết cùng mẹ, là buổi chiều theo bố đi chọn cành đào, cây quất hay là tiếng gọi nhau í ới dọn dẹp nhà cửa trước thềm năm mới... Những điều từng rất đỗi bình thường ấy, khi đi xa, bỗng trở thành báu vật trong tâm trí.

Hoàng Đăng - du học sinh tại Vienna (Áo) từng nghĩ, Tết là những ngày được đi chơi, được nhận lì xì. Nhưng khi sống xa nhà, mong ước của cậu lại giản dị đến nao lòng: “Giờ chỉ mong được nghe mẹ gọi dậy ăn sáng và sang nhà ông bà nội, họ hàng đi chúc Tết mùng Một”.

Tết nơi xứ người không có không khí rộn ràng quen thuộc, không có tiếng cười đông đủ của đại gia đình. Nhưng chính trong sự thiếu vắng ấy, giá trị của Tết càng hiện lên rõ ràng hơn bao giờ hết – Đăng tâm sự.

Xa nhà không có nghĩa là xa Tết. Giữa guồng quay học tập và công việc, nhiều du học sinh vẫn cố gắng giữ lại hương vị Tết Việt trong chính không gian sống của mình – dù chỉ là một căn phòng ký túc xá hay căn hộ thuê chung.

Ở Đức, nhóm sinh viên Việt Nam tại Munich đã duy trì truyền thống gói bánh chưng suốt nhiều năm. Lá dong được đặt từ Việt Nam gửi sang, nếp và đỗ mua ở các chợ châu Á. Mọi công đoạn đều được thực hiện cẩn thận, gần như không khác gì ở quê nhà.

Minh Khoa, 21 tuổi, sinh viên Đại học Ludwig Maximilian (LMU) chia sẻ, bánh chưng với các bạn không chỉ là món ăn mà là sợi dây kết nối. “Ngồi quây quần gói bánh, em cảm giác như đang được sống lại những ngày Tết ở nhà, được nhắc nhớ rằng mình là người Việt”, Khoa nói.

Cầu nối văn hóa

Tại nhiều quốc gia khác, du học sinh chọn cách trang trí căn hộ bằng cành đào giả, treo câu đối đỏ, bật nhạc xuân quen thuộc và cùng nhau tổ chức bữa tiệc tất niên. Không có pháo hoa, không có mùi nhang trầm nhưng “không gian Tết” vẫn hiện hữu qua mâm cỗ giản dị với nem rán, canh măng, giò, xôi. Sau bữa ăn, ai nấy đều tranh thủ chụp ảnh, gọi video về chúc Tết gia đình. Hồn Tết Việt thấm vào từng góc nhỏ của căn phòng.

Ở phía bên kia đại dương, tại bang Ohio (Mỹ), Duy Anh cùng các bạn đón Tết Việt giữa nhịp sống tất bật của xứ người. Chỉ vài món ăn, vài lời chúc nhưng đó là cách các du học sinh giữ cho Tết không trôi qua lặng lẽ. Mỗi hành động nhỏ đều mang ý nghĩa lớn, nhắc nhau nhớ về quê hương.

Không dừng lại ở việc giữ Tết cho riêng mình, nhiều du học sinh còn chủ động lan tỏa văn hóa Tết Việt đến bạn bè quốc tế. Tại Hàn Quốc, Hội sinh viên Việt Nam ở Seoul tổ chức “Vietnamese Lunar New Year Festival” thường niên, giới thiệu ẩm thực truyền thống, trình diễn áo dài, múa lân, viết thư pháp.

Nhiều sinh viên Hàn Quốc thích thú khi được thử gói bánh chưng, chơi trò bầu cua tôm cá, và bày tỏ ấn tượng về một cái Tết đậm tình cảm, tinh tế.

Hay ở Canada, có nhóm du học sinh tại Toronto tổ chức triển lãm ảnh “Tết quê hương trong tim”, trưng bày những hình ảnh về phong tục lì xì, cúng gia tiên, mâm cỗ ngày xuân. Hoạt động không chỉ giúp thế hệ trẻ gốc Việt hiểu hơn về cội nguồn, mà còn trở thành cầu nối văn hóa, giới thiệu một Việt Nam gần gũi, ấm áp với bạn bè quốc tế.

Trong thời đại số, công nghệ góp phần thu hẹp khoảng cách địa lý. Nhiều du học sinh đón giao thừa cùng gia đình qua màn hình điện thoại, cùng đếm ngược thời khắc năm mới, cùng xem Táo quân.

“Mẹ gửi cho em ảnh mâm cỗ, còn em gửi lại cho mẹ ảnh bánh chưng tụi em gói ở đây” - Phương Linh kể. Dù không thể thay thế cái ôm của mẹ, nhưng nhờ công nghệ kết nối đã giúp Tết của du học sinh bớt cô đơn và giúp truyền thống được tiếp nối theo những cách rất mới.

Tết của du học sinh có thể thiếu đi nhiều thứ quen thuộc, nhưng trong lòng họ, Tết vẫn hiện hữu – trong món ăn, trong ký ức, trong những lời chúc bằng tiếng Việt. Giữ hồn Tết không chỉ là tái hiện nghi thức, mà là giữ lại tinh thần yêu thương, hiếu kính và đoàn viên.

Và có lẽ, chính những người con xa xứ lại cảm nhận rõ nhất giá trị ấy. Bởi càng đi xa, họ càng hiểu Tết không chỉ là ngày tháng, mà là cảm xúc – là sợi dây kéo con người về với gốc rễ.

Khi những cánh đào nơi quê nhà nở rộ, ở một nơi rất xa, vẫn có những du học sinh Việt đang cùng nhau gói bánh, bật nhạc xuân và gửi về Tổ quốc lời chúc bình an. Bằng tất cả tình yêu và nỗ lực, họ đang giữ cho Tết Việt không bao giờ phai, dù khoảng cách địa lý có xa đến đâu.