Hiệp định thương mại Indonesia–Mỹ vẫn tiềm ẩn rủi ro dù áp thuế 10%

Mặc dù mức thuế 10% trong khuôn khổ hiệp định thương mại giữa Indonesia và Mỹ được đánh giá là có lợi hơn so với các kịch bản 19% hoặc 32% từng được đề xuất, nhưng giới chuyên gia cho rằng thỏa thuận này vẫn tiềm ẩn nhiều yếu tố bất định.

Theo phóng viên TTXVN tại Jakarta, Giáo sư Syafruddin Karimi thuộc Khoa Kinh tế và Kinh doanh, Đại học Andalas, nhận định mức thuế 10% giúp giảm chi phí trực tiếp, cải thiện khả năng cạnh tranh giá xuất khẩu và giảm áp lực lên biên lợi nhuận doanh nghiệp. Tuy nhiên, theo ông, lợi thế này sẽ trở nên mong manh nếu mức thuế chỉ mang tính tạm thời hoặc đi kèm các cơ chế thực thi có thể khiến thuế suất tăng trở lại.

Ông cũng cảnh báo về nguy cơ xuất hiện các điều khoản bất lợi, thường được gọi là “poison pill”, có thể kích hoạt cơ chế tái áp thuế (snapback), chấm dứt thỏa thuận hoặc áp dụng các rào cản phi thuế quan. Những điều khoản như vậy có thể gây sức ép lên chương trình phát triển công nghiệp hạ nguồn của Indonesia, chính sách nâng tỷ lệ nội địa hóa (TKDN) và định hướng chủ quyền dữ liệu.Theo chuyên gia này, một thỏa thuận thực sự có lợi không chỉ dừng lại ở mức thuế 10%, mà cần đi kèm sự bảo đảm về mặt pháp lý, bao gồm cơ chế tham vấn rõ ràng, tiêu chí đánh giá minh bạch, thời gian khắc phục vi phạm hợp lý và nguyên tắc tương xứng trong thực thi.

Những đánh giá trên được đưa ra sau khi Tổng thống Prabowo Subianto yêu cầu rà soát toàn diện các rủi ro phát sinh, đặc biệt sau phán quyết của Tòa án Tối cao Mỹ liên quan chính sách thuế đối ứng của Tổng thống Donald Trump.

Ngày 20/2 (giờ địa phương), Tòa án Tối cao Mỹ ra phán quyết với tỷ lệ 6-3, cho rằng Tổng thống không có thẩm quyền áp thuế toàn cầu theo Đạo luật Quyền hạn kinh tế khẩn cấp quốc tế (IEEPA). Phán quyết này hủy bỏ một số chính sách thuế trước đó và yêu cầu hoàn trả thuế cho một số doanh nghiệp. Tuy nhiên, ngay sau đó, ông Trump thông báo áp dụng mức thuế nhập khẩu toàn cầu 10%.

Chính phủ Indonesia khẳng định hiệp định thương mại song phương vẫn sẽ được triển khai theo cơ chế đã thống nhất. Thỏa thuận có thời gian 60 ngày trước khi chính thức có hiệu lực, sau quá trình tham vấn với các cơ quan liên quan, bao gồm Quốc hội Mỹ và Hạ viện Indonesia.

Trong đàm phán, Indonesia đề nghị duy trì mức thuế 0% đối với một số mặt hàng, đặc biệt là nông sản như cà phê và ca cao – vốn được điều chỉnh bằng sắc lệnh hành pháp. Ngoài ra, mức thuế 0% cũng áp dụng cho một số sản phẩm thuộc chuỗi cung ứng công nghiệp như điện tử, dầu cọ thô (CPO), dệt may và các mặt hàng liên quan.

Hiện Jakarta đang theo dõi diễn biến trong 60 ngày tới, bao gồm các quyết định tiếp theo từ phía Mỹ đối với những quốc gia đã ký thỏa thuận. Dù mức thuế 10% trong 150 ngày được xem là thuận lợi hơn so với các phương án trước, Chính phủ Indonesia vẫn tiến hành đánh giá rủi ro toàn diện theo chỉ đạo của Tổng thống nhằm bảo đảm lợi ích dài hạn cho nền kinh tế.