Hiệu ứng lan tỏa sau sắp xếp đơn vị hành chính - Bài 1: Kiến tạo không gian phát triển mới

Đây không chỉ là việc hợp nhất địa giới hay tổ chức bộ máy hành chính mà là cuộc cách mạng tái cấu trúc toàn diện về lãnh thổ, thể chế, văn hóa, kinh tế cũng như không gian phát triển, tạo ra các cực tăng trưởng mới có khả năng cạnh tranh trong khu vực và quốc tế, đáp ứng yêu cầu khi đất nước bước vào kỷ nguyên phát triển mới.

Như Tổng Bí thư Tô Lâm đã chỉ ra, quyết định “sắp xếp lại giang sơn” là bước đi lịch sử có ý nghĩa chiến lược, đánh dấu một giai đoạn phát triển mới của sự nghiệp hoàn thiện bộ máy hành chính nhà nước, hoàn thiện thể chế và tổ chức của hệ thống chính trị đồng bộ, tinh gọn, hiệu lực và hiệu quả.

TTXVN thực hiện loạt bài về hiệu ứng lan tỏa sau sắp xếp địa giới hành chính, thực hiện chính quyền 2 cấp, kiến tạo không gian phát triển mới ghi nhận nỗ lực, hành động của Chính phủ, các bộ ngành; ý kiến của lãnh đạo tỉnh, thành tại một số cực tăng trưởng;  giải pháp khuyến nghị từ góc nhìn chuyên gia, doanh nghiệp... Loạt bài cũng có câu chuyện về bước chuyển mình ngoạn mục của Hong Kong (Trung Quốc) nhờ chính sách kinh tế mở và sự thích nghi linh hoạt trước những biến động lịch sử.

Bài 1: Kiến tạo không gian phát triển mới

Việc cả nước vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp là sự kiện chưa từng có trong tiền lệ, đây có thể xem là cuộc cải cách lớn nhất về tổ chức hành chính từ khi thành lập nước đến nay. Cả nước có 34 đơn vị hành chính cấp tỉnh; kết thúc hoạt động 696 đơn vị hành chính cấp huyện, sắp xếp 10.035 đơn vị hành chính cấp xã, giảm còn 3.321 xã.

Để phục vụ cho việc sắp xếp, Hiến pháp, Luật Tổ chức chính quyền địa phương và Luật Tổ chức Chính phủ đã được sửa. Chính phủ đã ban hành một loạt gồm 40 các Nghị định, riêng về phân cấp, phân quyền là 28 Nghị định.

* Cuộc cải cách chưa có tiền lệ

Ông Nguyễn Hòa Bình, Ủy viên Bộ Chính trị, Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ phát biểu chỉ đạo. Ảnh Chu Quốc Hùng-TTXVN

Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Nguyễn Hòa Bình nhấn mạnh: "Chúng ta cũng tạo ra một không gian kinh tế đủ lớn, kết nối thế mạnh giữa các vùng miền kinh tế để chuẩn bị cho kỷ nguyên vươn mình. Đến hiện tại, hầu hết các tỉnh hợp nhất có quy mô trên 2-3 triệu người và quy mô kinh tế đều rất lớn, có sự kết hợp cả miền núi, đồng bằng, miền biển…"

Đặc biệt, có những không gian kinh tế vượt trội và có thể so sánh với khu vực. Ví dụ như Thành phố Hồ Chí Minh, khi Bình Dương hợp nhất vào sẽ là một trung tâm công nghiệp lớn cùng với Vũng Tàu cũng là một trung tâm công nghiệp và du lịch. Sắp tới chúng ta có khu thương mại tự do như Đà Nẵng, trở thành một vùng kinh tế sức mạnh, đầy tiềm lực.

Thành phố Cần Thơ, tỉnh Sóc Trăng, tỉnh Hậu Giang, hợp nhất lấy tên là thành phố Cần Thơ là tiền đề thuận lợi để thực hiện liên kết phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội, đảm bảo quốc phòng, an ninh; mở rộng không gian phát triển, định vị rõ vai trò trung tâm kinh tế vùng, đủ tầm để dẫn dắt cho cả vùng Đồng bằng sông Cửu Long….

Theo Bộ trưởng Bộ Nội vụ Phạm Thị Thanh Trà, việc sắp xếp các đơn vị hành chính cấp tỉnh không chỉ đơn thuần là hợp nhất địa giới hay tổ chức bộ máy hành chính mà là cuộc tái cấu trúc toàn diện về lãnh thổ, thể chế, văn hóa, kinh tế cũng như không gian phát triển.

Hơn nữa, cuộc cải tổ này gắn với việc xây dựng mô hình chính quyền địa phương hai cấp là mô hình tổ chức chính quyền mới, được cho là phù hợp với xu thế quốc tế, mang tính hiện đại và hướng đến hiệu quả quản trị cao hơn. Sắp xếp lại tổ chức bộ máy, đơn vị hành chính các cấp là cơ hội để sàng lọc lại đội ngũ cán bộ, xây dựng đội ngũ thực sự đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong giai đoạn tới; góp phần tinh gọn bộ máy, nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động của chính quyền địa phương, tinh giản biên chế; tiết kiệm chi cho ngân sách, góp phần vào cải cách chính sách tiền lương…

Ông Hùng phân tích thêm, TP. Hồ Chí Minh sau khi hợp nhất thêm Bình Dương và Bà Rịa - Vũng Tàu sẽ có dư địa rất tốt cho việc tập trung sản xuất công nghiệp, gắn với kết nối hạ tầng, vận tải, logistics theo hệ thống đường sông, cửa biển. Đó là cơ hội, điều kiện để các địa phương lựa chọn công nghệ, lĩnh vực đầu tư, nhà đầu tư để đem lại hiệu quả tốt nhất theo quy hoạch, định hướng của địa bàn..

Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Nguyễn Hòa Bình nhấn mạnh, cùng với những chủ trương lớn về hạ tầng kinh tế, khoa học công nghệ, chuyển đổi số, đầu tư đường sắt tốc độ cao, năng lượng nguyên tử, trung tâm tài chính…, việc sắp xếp bộ máy hành chính chính là động lực lớn thúc đẩy kinh tế và tăng trưởng, từ đó tái cơ cấu nền kinh tế. Đấy là những chủ trương lớn để chúng ta chuẩn bị tăng tốc.

* Kết nối tạo hiệu ứng lan tỏa cho mô hình mới

Để chuẩn bị cho việc vận hành, sắp xếp tổ chức bộ máy và đơn vị hành chính, một khối lượng công việc đồ sộ đã được Chính phủ và các bộ ngành, địa phương chuẩn bị gấp rút, khẩn trương cả về hạ tầng kinh tế, bộ máy hành chính, nhân lực, hoàn thiện thể chế, dịch vụ công… đồng thời với thực hiện phân cấp, phân quyền… Khi vận hành theo mô hình mới từ ngày 1/7, các lĩnh vực liên quan đến người dân, doanh nghiệp như hải quan, thuế, ngân hàng, nhà đất… tại 34 tỉnh, thành đều được vận hành thông suốt. Đây chính là những yếu tố tạo đà cho kinh tế phát triển.