Hỗ trợ hộ kinh doanh chuyển từ thuế khoán sang kê khai

Trong lộ trình cải cách, hiện đại hóa quản lý thuế, việc chuyển đổi hộ kinh doanh từ phương thức thuế khoán sang phương thức tự kê khai, tự nộp thuế đang được ngành thuế triển khai đồng bộ với tinh thần đồng hành, hỗ trợ tối đa để người nộp thuế yên tâm thực hiện. Nhiều chính sách mới quan trọng sẽ chính thức áp dụng từ năm 2026, tác động trực tiếp đến hộ và cá nhân kinh doanh.

Bà Phạm Thị Minh Hiền, Phó trưởng Ban Chính sách (Cục Thuế) cho biết, theo quy định, từ ngày 1/1, ngưỡng doanh thu không chịu thuế đối với hộ và cá nhân kinh doanh sẽ được nâng từ 100 triệu đồng lên 500 triệu đồng/năm. Theo đó, hộ và cá nhân kinh doanh chỉ phải nộp thuế giá trị gia tăng và thuế thu nhập cá nhân khi doanh thu vượt trên 500 triệu đồng. Chính sách này được kỳ vọng sẽ giảm đáng kể áp lực cho nhóm hộ kinh doanh nhỏ và siêu nhỏ, tạo điều kiện để ổn định sản xuất, kinh doanh và từng bước làm quen với phương thức kê khai mới.

Chị Việt Anh, một hộ kinh doanh đồ gia dụng tại Hà Nội, chia sẻ rằng việc nâng ngưỡng doanh thu không chịu thuế đã giúp chị và nhiều hộ kinh doanh khác “nhẹ gánh” hơn rất nhiều. Theo chị, trước đây doanh thu chỉ nhỉnh hơn 100 triệu đồng đã phải tính toán nghĩa vụ thuế, trong khi chi phí đầu vào ngày càng tăng.

“Với mức 500 triệu đồng như hiện nay, chúng tôi có thêm thời gian tích lũy, tái đầu tư, đồng thời cũng chủ động hơn trong việc học cách ghi chép sổ sách, làm quen với kê khai thuế theo quy định mới,” chị Việt Anh cho biết và bày tỏ sự yên tâm khi cơ quan thuế thường xuyên hướng dẫn, giải đáp cụ thể.

Về thuế giá trị gia tăng, bà Phạm Thị Minh Hiền cho biết với doanh thu trên 500 triệu đồng, hộ kinh doanh sẽ nộp thuế theo tỷ lệ phần trăm trên doanh thu, tùy theo ngành nghề hoạt động. Cụ thể, lĩnh vực phân phối, cung cấp hàng hóa áp dụng tỷ lệ 1%; dịch vụ áp dụng mức 5%; sản xuất, vận tải và các dịch vụ gắn với hàng hóa áp dụng mức 3%.

Đối với thuế thu nhập cá nhân, chính sách được thiết kế theo các nhóm doanh thu để bảo đảm phù hợp với quy mô hoạt động của từng hộ kinh doanh.

Theo đó, với nhóm hộ và cá nhân kinh doanh có doanh thu trên 500 triệu đồng đến 3 tỷ đồng/năm, người nộp thuế được lựa chọn một trong hai cách tính thuế. Cách thứ nhất là áp dụng thuế suất theo ngành nghề kinh doanh trên phần doanh thu vượt 500 triệu đồng, chẳng hạn phân phối, cung cấp hàng hóa là 0,5%; dịch vụ 2%; sản xuất, vận tải 1,5%. Cách thứ hai là áp dụng thuế suất 15% trên thu nhập tính thuế, tức doanh thu trừ chi phí.

Đối với nhóm hộ kinh doanh có doanh thu trên 3 tỷ đồng đến 50 tỷ đồng, thuế thu nhập cá nhân được tính theo thuế suất 17% trên thu nhập tính thuế. Trường hợp doanh thu vượt trên 50 tỷ đồng, thuế suất áp dụng là 20% trên thu nhập tính thuế. Liên quan đến việc xác định doanh thu tính thuế thu nhập cá nhân, bà Phạm Thị Minh Hiền cho biết Bộ Tài chính hiện đang hoàn thiện thông tư hướng dẫn. Theo đó, doanh thu là toàn bộ tiền bán hàng, tiền gia công, tiền cung ứng dịch vụ, bao gồm cả trợ giá, phụ thu, phụ trội mà hộ kinh doanh được hưởng, không phân biệt đã thu được tiền hay chưa.

Về việc sử dụng hóa đơn điện tử và thời hạn kê khai thuế, đại diện Cục Thuế cho biết định hướng quản lý tiếp tục được phân loại theo mức doanh thu. Theo đó, hộ kinh doanh có doanh thu từ 500 triệu đồng trở xuống không bắt buộc sử dụng hóa đơn điện tử và thực hiện kê khai thuế một lần mỗi năm, chậm nhất là ngày 31/1 của năm dương lịch tiếp theo. Riêng năm 2026, việc kê khai sẽ được thực hiện hai lần, vào ngày 31/7/2026 và 31/1/2027. Trường hợp trong năm phát sinh doanh thu thực tế vượt 500 triệu đồng, hộ kinh doanh sẽ thực hiện kê khai và nộp thuế kể từ quý phát sinh doanh thu vượt ngưỡng.

Với nhóm hộ kinh doanh có doanh thu từ 500 triệu đồng đến 1 tỷ đồng, pháp luật không bắt buộc phải sử dụng hóa đơn điện tử nhưng cơ quan thuế khuyến khích các trường hợp đáp ứng điều kiện hạ tầng và có nhu cầu chủ động triển khai. Đối với hộ kinh doanh có doanh thu trên 1 tỷ đồng/năm, việc sử dụng hóa đơn điện tử là bắt buộc.

Đối với trường hợp hộ, cá nhân kinh doanh bán hàng trên các sàn thương mại điện tử có doanh thu trên 3 tỷ đồng/năm, bà Phạm Thị Minh Hiền cho biết theo các quy định hiện hành, thuế suất áp dụng là 17% trên thu nhập tính thuế. Trường hợp trong năm sàn thương mại điện tử đã thực hiện khấu trừ, kê khai và nộp thuế thay, cá nhân kinh doanh vẫn có quyền thực hiện quyết toán lại nghĩa vụ thuế vào cuối năm. Khi quyết toán, người nộp thuế được rà soát, tổng hợp toàn bộ các khoản chi phí phát sinh trong năm có liên quan trực tiếp đến hoạt động bán hàng trên sàn thương mại điện tử; nếu đáp ứng đầy đủ điều kiện theo quy định, các khoản chi này sẽ được đưa vào xác định lại thu nhập chịu thuế, làm căn cứ xác định chính xác số thuế phải nộp, kể cả trong trường hợp đã được sàn khấu trừ, kê khai thay trong năm. Nội dung chi tiết liên quan đến nghĩa vụ thuế của cá nhân kinh doanh trên sàn thương mại điện tử hiện cũng đang được đưa vào dự thảo quy định của Chính phủ và sẽ tiếp tục được cơ quan thuế thông tin, phổ biến khi có hướng dẫn chính thức.

Trao đổi thêm về những băn khoăn của hộ kinh doanh liên quan đến hóa đơn điện tử, chi phí phần mềm, kê khai và nộp thuế, ông Mai Sơn, Phó Cục trưởng Cục Thuế cho biết ngành thuế sẽ tiếp tục đẩy mạnh tuyên truyền và hỗ trợ thực chất. Theo ông Mai Sơn, trong chiến dịch 60 ngày cao điểm hỗ trợ hộ kinh doanh chuyển đổi từ thuế khoán sang kê khai vừa qua, cơ quan thuế các cấp đã lắng nghe nhiều tâm tư, lo lắng của bà con, từ việc sợ kê khai sai, nộp thuế chưa đúng đến nguy cơ bị xử phạt vi phạm hành chính.

Trên cơ sở đó, Cục Thuế đã ban hành Quyết định số 3789/QĐ-CT ngày 31/12/2025, chính thức triển khai Chương trình hành động “Đồng hành cùng hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh trong tuân thủ pháp luật thuế” trên phạm vi toàn quốc từ ngày 1/1/2026. Chương trình khẳng định cam kết đồng hành lâu dài của ngành thuế, nhằm hỗ trợ tối đa để hộ và cá nhân kinh doanh yên tâm duy trì hoạt động sản xuất, kinh doanh ổn định, từng bước nâng cao mức độ tuân thủ tự nguyện, góp phần mở rộng cơ sở thu và bảo đảm nguồn thu ngân sách nhà nước bền vững, đồng thời xây dựng môi trường kinh doanh minh bạch, công bằng và hiện đại.