Người Nhật giảm tích trữ tiền mặt, tăng đầu tư trái phiếu

Giới quan sát cho hay các hộ gia đình Nhật Bản đang dần từ bỏ thói quen tích trữ tiền mặt được hình thành qua nhiều thập kỷ giảm phát.

Thay vì để tiền nhàn rỗi trong ngân hàng, người dân nước này đang chuyển hướng sang mua trái phiếu chính phủ và đầu tư vào các quỹ tương hỗ khi lãi suất tiền gửi không còn đủ hấp dẫn. 

Theo thống kê, khoảng một nửa trong tổng số 2,3 triệu tỷ yen (khoảng 14.600 tỷ USD) tài sản tài chính của các hộ gia đình Nhật Bản hiện vẫn nằm dưới dạng tiền gửi ngân hàng.

Tuy nhiên, lạm phát và lộ trình tăng lãi suất liên tục của Ngân hàng trung ương Nhật Bản (BoJ) đang thúc đẩy dòng tiền này dịch chuyển. Giới phân tích nhận định xu hướng này không mang tính rủi ro cao mà thiên về tâm lý tìm kiếm nơi trú ẩn an toàn và tích lũy tài sản dài hạn. 

Sức hút của trái phiếu Chính phủ Nhật Bản (JGB) đang lên cao chưa từng có. Đại diện công ty chứng khoán Rakuten Securities cho biết doanh số bán JGB hàng tháng trong năm 2026 đã tăng gấp đôi so với cùng kỳ năm ngoái, trong đó trái phiếu kỳ hạn 10 năm được ưa chuộng nhất. 

Các ngân hàng truyền thống như MUFG cũng ghi nhận dấu hiệu dòng vốn đang rút khỏi tiền gửi ngân hàng. Cùng với đó, lượng phát hành JGB cho cá nhân trong nửa đầu năm 2026 đã tăng vọt 61% so với cùng kỳ, đạt 4.500 tỷ yen. Trong năm tài chính kết thúc vào tháng 3/2026, tổng lượng phát hành đã vượt quá 6.000 tỷ yen, mức cao nhất trong 19 năm. 

Các chuyên gia từ Viện Nghiên cứu Daiwa chỉ ra rằng trong khoản vốn rót mới trị giá 20-30.000 tỷ yen hàng năm của các hộ gia đình vào khoản đầu tư tài chính, tỷ trọng tiền gửi ngân hàng đang thu hẹp đáng kể để nhường chỗ cho chứng khoán.

Dữ liệu từ BoJ xác nhận tốc độ tăng trưởng tiền gửi thông thường gần đây chỉ còn khoảng 0,6% so với cùng kỳ năm ngoái – mức thấp nhất kể từ năm 2000 và sụt giảm mạnh so với mức đỉnh 11% vào năm 2021.

Sự chuyển dịch cơ cấu này bắt nguồn từ lộ trình bình thường hóa chính sách tiền tệ của BoJ và thời kỳ giảm phát kết thúc. Đồng thời, cuộc khủng hoảng chi phí sinh hoạt do giá năng lượng leo thang từ xung đột Trung Đông cũng dẫn tới nhiều xáo động.

Chuyên gia Seiji Maruyama từ PGIM cảnh báo nếu giá dầu tiếp tục đẩy kỳ vọng lạm phát lên cao, BoJ có thể sẽ phải tăng lãi suất nhanh và mạnh hơn dự kiến thị trường.

Không chỉ trái phiếu, kênh đầu tư cổ phiếu cũng bùng nổ nhờ chương trình Tài khoản tiết kiệm cá nhân miễn thuế (NISA). Việc triển khai NISA cùng sự lan truyền thông tin trên mạng xã hội đã thu hút đông đảo giới trẻ ở độ tuổi 20-30 tham gia đầu tư vào các quỹ tương hỗ.

Số liệu cho thấy các quỹ tín thác đầu tư cổ phiếu chào bán ra công chúng đã ghi nhận dòng vốn vào ròng tháng thứ 36 liên tiếp tính đến tháng 5/2026.

Số lượng tài khoản NISA tính đến cuối năm 2025 đạt 28,26 triệu, tăng 10% so với năm trước. Các quỹ đầu tư toàn cầu (như quỹ mô phỏng chỉ số MSCI ACWI) và quỹ cổ phiếu Mỹ hiện đang thu hút lượng vốn lớn nhất.

Dù vậy, tỷ trọng phân bổ vào các tài sản rủi ro (như cổ phiếu, quỹ đầu tư, trái phiếu) của các hộ gia đình Nhật Bản hiện mới chỉ ở mức khoảng 25%. Con số này chưa bằng một nửa mức 60% của Mỹ và thấp hơn cả những quốc gia như Canada, Thụy Điển, Nga, châu Âu và Thổ Nhĩ Kỳ.

Giới chuyên gia nhấn mạnh để xu hướng tích lũy tài sản dài hạn thực sự bén rễ, Nhật Bản cần tiếp tục cải thiện mức thu nhập của người dân và nâng cao hiểu biết về tài chính cho các nhà đầu tư trẻ – những người chưa từng trải qua các cuộc suy thoái toàn diện của thị trường.