Hoàn thiện chính sách đầu tư, bảo hiểm và chuyển đổi nghề trong lĩnh vực thủy sản

Ngày 28/1, tại Trụ sở Chính phủ, Phó Thủ tướng Trần Hồng Hà họp trực tiếp kết hợp trực tuyến với một số bộ, ngành và 6 tỉnh, thành phố ven biển về việc hoàn thiện dự thảo Nghị định về một số chính sách phát triển thủy sản.

*Nâng cao năng lực chuyên môn cho người lao động

Theo báo cáo của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, dự thảo Nghị định quy định các chính sách đầu tư và hỗ trợ đối với tổ chức, cá nhân liên quan, tập trung vào mua bảo hiểm; duy tu, sửa chữa tàu cá vỏ thép; đào tạo, nâng cao năng lực; chuyển đổi nghề khai thác thủy sản vùng biển ven bờ...

Về chính sách đầu tư, dự thảo phân định rõ nhiệm vụ chi giữa ngân sách Trung ương và ngân sách địa phương. Trong đó, ngân sách Trung ương đầu tư xây dựng hạ tầng thiết yếu của cảng cá loại I; khu neo đậu tránh trú bão cấp vùng; cảng cá, khu neo đậu tại đảo, quần đảo; vùng nuôi trồng, sản xuất giống thủy sản tập trung; hệ thống quan trắc, cảnh báo môi trường, dịch bệnh trong nuôi trồng thủy sản quốc gia; đồng thời hỗ trợ dự án đầu tư hạ tầng thiết yếu đối với cảng cá loại II và khu neo đậu tránh trú bão cấp tỉnh.

Ngân sách địa phương đầu tư các dự án hạ tầng thủy sản do địa phương quyết định; thực hiện bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và đầu tư đồng bộ các hạng mục khác của dự án hạ tầng thủy sản trên địa bàn, kể cả dự án do Trung ương đầu tư; đồng thời đảm nhiệm công tác duy tu, bảo trì kết cấu hạ tầng thủy sản do ngân sách nhà nước đầu tư.

Tiếp thu ý kiến của Bộ Tài chính, Ngân hàng Nhà nước và Bộ Tư pháp, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã hoàn thiện quy định hỗ trợ mua bảo hiểm cho thuyền viên, thân tàu và tài sản của cơ sở nuôi trồng thủy sản trên biển.

Dự thảo cũng quy định địa phương hỗ trợ chi phí đào tạo, tập huấn, nâng cao năng lực chuyên môn cho người lao động tại cơ sở sản xuất, ươm dưỡng giống thủy sản phục vụ nuôi biển là thành viên của tổ chức kinh tế tập thể, tổ chức xã hội nghề nghiệp được pháp luật công nhận; thuyền viên làm việc trên tàu đóng mới, nâng cấp khai thác hải sản xa bờ, tàu dịch vụ hậu cần xa bờ hoặc tàu cá có chiều dài từ 15m trở lên.

Bên cạnh đó, ngân sách nhà nước hỗ trợ chi phí duy tu, sửa chữa tàu cá vỏ thép đối với chủ tàu đã vay vốn ưu đãi để đóng mới, nâng cấp tàu cá khai thác hải sản xa bờ hoặc làm dịch vụ hậu cần.

Đối với khai thác ven bờ, dự thảo quy định hỗ trợ chuyển đổi nghề cho chủ tàu cá, thuyền viên làm việc trên tàu cá có chiều dài từ 6-12m đang hoạt động, có nhu cầu và cam kết chuyển sang ngành nghề khác ngoài khai thác thủy sản...

*Ưu tiên nuôi xa bờ, công nghệ cao

Kết luận cuộc họp, Phó Thủ tướng Trần Hồng Hà yêu cầu Bộ Nông nghiệp và Môi trường tiếp thu các ý kiến góp ý tại cuộc họp; rà soát tổng thể hệ thống chính sách hiện hành liên quan đến sản xuất, khai thác, chế biến thủy sản và đối tượng hoạt động trên biển; cập nhật nội dung mới trong các nghị quyết của Bộ Chính trị về kinh tế tư nhân, khoa học-công nghệ, đổi mới sáng tạo cùng các luật sửa đổi về đầu tư, quy hoạch, ngân sách và tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp.

Phó Thủ tướng cho biết, hiện có nhiều văn bản, chính sách cùng điều chỉnh lĩnh vực thủy sản, vì vậy, các quy định cần được phân định rõ ràng, tránh chồng chéo hoặc bỏ sót đối tượng, đùn đẩy trách nhiệm trong quá trình tổ chức thực hiện; đồng thời làm rõ mối liên thông giữa Nghị định với các chính sách, pháp luật khác, phân định nội dung đặc thù và nội dung áp dụng chung.

Nhấn mạnh nguyên tắc phân cấp, phân quyền, Phó Thủ tướng nêu rõ, Trung ương tập trung vào những nội dung về chiến lược, quy hoạch, cơ chế chính sách; còn đầu tư, tổ chức thực hiện và quản lý chủ yếu giao chính quyền cấp tỉnh. Việc phân cấp xuống phường/xã phải căn cứ năng lực tổ chức thực hiện. Trường hợp không phù hợp, chính quyền cấp tỉnh xem xét quyết định, “không đẩy hết xuống xã”.

Về chính sách đầu tư, Phó Thủ tướng yêu cầu xây dựng nguyên tắc và tiêu chí lựa chọn dự án đáp ứng yêu cầu về công nghệ mới, tái cơ cấu khai thác hải sản, chuyển đổi nghề nghiệp, chế biến sâu, bảo vệ môi trường, gắn với quốc phòng - an ninh. Những chính sách mang tính phổ quát phải được đưa vào Nghị định để áp dụng trên toàn quốc; chỉ các nội dung đặc thù mới tách riêng.

Phó Thủ tướng nhấn mạnh, chính sách đầu tư phải gắn với dự án cụ thể, bao gồm đào tạo, chuyển giao công nghệ, tín dụng, đất đai, giao biển và quy hoạch... Bộ Nông nghiệp và Môi trường chịu trách nhiệm về chiến lược, quy hoạch, cơ chế chính sách và quy chuẩn. Tuy nhiên, việc quyết định dự án không chỉ trong phạm vi Luật Thủy sản mà còn liên quan đến các luật chuyên ngành về khoa học - công nghệ và đổi mới sáng tạo, chuyển giao công nghệ, do đó cần tiếp cận một cách tổng thể.

Các dự án được hỗ trợ phải có tiêu chí rõ ràng, ưu tiên nuôi xa bờ, công nghệ cao, an toàn, gắn với bảo vệ môi trường; chuyển đổi từ khai thác không bền vững sang nuôi trồng bền vững. Nội dung đào tạo phải nằm trong khuôn khổ dự án đầu tư đã được phê duyệt.

Đối với chính sách bảo hiểm, Phó Thủ tướng nêu rõ, lĩnh vực nông nghiệp, thủy sản có rủi ro thiên tai rất lớn, do đó phải hình thành quỹ hỗ trợ, đồng thời xây dựng cơ chế bảo hiểm hằng năm, với trách nhiệm cụ thể của doanh nghiệp, hộ gia đình, tổ chức cá nhân và Nhà nước.

Phó Thủ tướng đề nghị đánh giá kỹ đối tượng và phạm vi bảo hiểm bao gồm tính mạng, tài sản, rủi ro thiên tai và các rủi ro khác có thể phát sinh; có thể xem xét bảo hiểm cho tất cả với mức đóng khác nhau hoặc phân theo vùng hoạt động trên biển. Việc sử dụng bảo hiểm để hỗ trợ ngư dân, người nuôi trồng thủy sản cần được cân nhắc trong tương quan với các công cụ chính sách khác như quy hoạch, đầu tư, khuyến khích và không khuyến khích... Đồng thời, bổ sung nhóm đối tượng là chủ tàu, ngư dân muốn chuyển đổi nghề, giải bản tàu, gắn với các chính sách hiện hành về đào tạo, chuyển đổi nghề nghiệp.

Phó Thủ tướng yêu cầu làm rõ mô hình bảo hiểm trên cơ sở các thể chế sẵn có; quy định cụ thể quyền, trách nhiệm của người đóng - người hưởng và mối quan hệ giữa chủ tàu, doanh nghiệp, thuyền viên; xác định rõ từng loại hình bảo hiểm như tài sản, thiên tai, con người.

Liên quan đến việc lập quỹ hỗ trợ từ ngân sách nhà nước khi ngư dân, người nuôi trồng thủy sản gặp rủi ro, theo Phó Thủ tướng, cần nghiên cứu mô hình quỹ đặt tại địa phương để chủ động xử lý, trường hợp vượt khả năng cân đối, ngân sách trung ương hỗ trợ.../.