Hoàn thiện đồng bộ chính sách đất đai, kinh doanh bất động sản

Đó là ý kiến của nhiều đại biểu tại Hội nghị khảo sát chuyên đề “Việc thực hiện chính sách, pháp luật về đất đai, kinh doanh bất động sản, nhà ở trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh”, do Đoàn đại biểu Quốc hội Thành phố Hồ Chí Minh tổ chức ngày 15/7.

Qua tổng hợp báo cáo việc thực hiện chính sách, pháp luật về đất đai, kinh doanh bất động sản và nhà ở tại một số UBND xã, phường và doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực đất đai, kinh doanh bất động sản, nhà ở thành phố, Đoàn đại biểu Quốc hội Thành phố cho rằng, hiện vẫn tồn tại nhiều khó khăn, vướng mắc mang tính phổ biến, liên ngành và kéo dài qua nhiều thời kỳ pháp luật. Cụ thể, pháp luật về đất đai, đầu tư, xây dựng, nhà ở và kinh doanh bất động sản còn có nội dung chưa đồng bộ. Một số quy định mới chưa dự liệu đầy đủ các tình huống phát sinh từ hồ sơ, dự án và công trình hình thành qua nhiều thời kỳ. Việc thay đổi quy định nhưng thiếu hướng dẫn chuyển tiếp làm phát sinh khoảng trống pháp lý, đặc biệt đối với dự án kéo dài, công trình tồn tại ổn định.

Đoàn khảo sát ghi nhận vẫn còn khó khăn, vướng mắc trong quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất, tiếp cận thông tin đất đai, việc xác định tiền sử dụng đất, tiền thuê đất và các nghĩa vụ tài chính liên quan còn phức tạp, thông qua nhiều cơ quan, nhiều bước. Còn nhiều bất cập trong xử lý tranh chấp, vi phạm và công trình tồn tại lịch sử; còn thiếu cơ chế bảo đảm hạn chế rủi ro trong giao dịch và bảo vệ quyền lợi người mua bán bất động sản…; bất cập trong công tác định giá đất, bồi thường, hỗ trợ và tái định cư. Việc xác định nghĩa vụ tài chính về đất đai còn qua nhiều khâu, nhiều cơ quan, trong khi dữ liệu giữa các ngành chưa được liên thông. Quy định về xử lý tranh chấp, công trình tồn tại lịch sử và bảo vệ quyền lợi người mua bất động sản trong các dự án chậm hoàn thành nghĩa vụ tài chính hoặc chưa đủ điều kiện cấp Giấy chứng nhận vẫn còn bất cập. Việc phát triển nhà ở xã hội, nhà ở tái định cư cũng gặp khó khăn do thủ tục đầu tư phức tạp, chính sách ưu đãi chưa đủ hấp dẫn; chính quyền cấp xã chịu áp lực lớn trong giải quyết các vấn đề liên quan đến đất đai, nhà ở…

Ông Võ Hồng Tài, Quyền Tổng Giám đốc Công ty TNHH MTV Phát triển Công nghiệp Tân Thuận đề nghị cần có chính sách, quy định về việc giao đất, cho thuê đất, chuyển mục đích sử dụng đất trong các trường hợp đặc thù, nhằm khắc phục các vướng mắc, đưa nguồn lực đất đai vào khai thác nhanh chóng; nghiên cứu, bổ sung, mở rộng các trường hợp thu hồi đất để thực hiện các dự án hạ tầng trọng điểm, logistic cũng như các trường hợp còn một phần diện tích nhỏ không thể thỏa thuận nhận chuyển nhượng trong các dự án nhà ở thương mại. Ông cho rằng, cần có sự ổn định về giá đất, vì sự biến động về giá đất là một trong những yếu tố cản trở thu hút đầu tư. Hiện nay, luật hiện hành quy định các khu chế xuất, khu công nghiệp có thời gian hoạt động từ 50-70 năm, nhưng chưa rõ quy định khu công nghiệp nào được kéo dài 70 năm. Vì vậy cần có những quy định cụ thể, rõ ràng hơn về vấn đề này, để doanh nghiệp, nhà đầu tư quyết định tái đầu tư, mở rộng sản xuất, kinh doanh.

Còn ông Phạm Ngọc Thuận, nguyên Tổng Giám đốc kiêm Phó Chủ tịch Hội đồng quản trị Tổng Công ty Becamex IDC cho rằng, vừa qua, những dự án kéo dài qua nhiều giai đoạn áp dụng luật khác nhau bị quy định về yêu cầu, thủ tục, trách nhiệm của doanh nghiệp khác nhau dẫn đến những bất cập. Vì vậy, Tập đoàn kiến nghị với những dự án đã hình thành giai đoạn pháp luật trước năm 2023, các hồ sơ có liên quan thì không yêu cầu văn bản về chủ trương đầu tư của dự án. Đối với giá đất, Becamex kiến nghị xem xét áp dụng bảng giá đất hằng năm của thành phố kết hợp với hệ số điều chỉnh giá đất để xác định nghĩa vụ tài chính đối với đất dự án; đề nghị các cơ quan chức năng nghiên cứu xây dựng cơ sở dữ liệu thống nhất về người có nhu cầu, đủ điều kiện mua nhà ở xã hội và kết nối với các dữ liệu có liên quan theo quy định. Nhà nước có chương trình hỗ trợ vốn trực tiếp, ổn định, dài hạn cho người mua, thuê nhà ở xã hội theo đúng đối tượng, mục đích.