Hội nhập sâu, nội lực mạnh - Bài 2: Tận dụng FTA tạo xung lực mới cho tăng trưởng kinh tế

Việt Nam bước vào giai đoạn hội nhập mới, không chỉ tận dụng các hiệp định thương mại tự do (FTA) để mở rộng thị trường mà còn chủ động định hình luật chơi thương mại toàn cầu. Nghị quyết số 59-NQ/TW của Bộ Chính trị về hội nhập quốc tế trong tình hình mới nhấn mạnh yêu cầu chuyển hóa cam kết quốc tế thành động lực tăng trưởng, nâng cao năng lực cạnh tranh và củng cố nền kinh tế độc lập, tự chủ. Trong bối cảnh cạnh tranh thương mại và biến động địa chính trị, các FTA thế hệ mới ngày càng siết chặt tiêu chuẩn xanh, lao động và dữ liệu số. Do vậy, việc tận dụng hiệu quả các FTA để mở rộng thị trường, nâng tầm doanh nghiệp Việt là nhiệm vụ trọng tâm hiện nay.

Xung quanh vấn đề này, phóng viên TTXVN thực hiện chùm phỏng vấn với lãnh đạo bộ ngành, nhà quản lý, hoạch định chính sách và các chuyên gia nhằm làm rõ định hướng, cơ hội và giải pháp để biến cam kết hội nhập thành lợi ích thiết thực cho doanh nghiệp và nền kinh tế.

Bà Phạm Quỳnh Mai, Phó Vụ trưởng Vụ Chính sách thương mại đa biên (Bộ Công Thương): Hoàn thiện thể chế để phát huy lợi ích

Việc ký kết và triển khai đồng bộ hàng loạt giải pháp cũng như Đề án nhằm nâng cao hiệu quả thực thi các Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP), Hiệp định thương mại tự do Việt Nam – EU (EVFTA), Hiệp định thương mại tự do Liên minh châu Âu-Việt Nam (UKVFTA) và Hiệp định Đối tác Kinh tế Toàn diện Khu vực (RCEP) đã phát huy hiệu quả tích cực nhằm hoàn thiện thể chế, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế. Qua đó, góp phần thực hiện mục tiêu tăng trưởng năm 2025 và các năm tiếp theo, nâng cao vị thế và vai trò của Việt Nam trong hội nhập kinh tế quốc tế.

Tuy nhiên, trong bối cảnh kinh tế - chính trị thế giới tiếp tục biến động khó lường và sự gia tăng của chủ nghĩa bảo hộ, những việc cần làm đó là quán triệt và triển khai đồng bộ, hiệu quả các định hướng chiến lược đã được Bộ Chính trị nêu trong Nghị quyết số 59/ NQ-TW; tập trung thực hiện tích cực, hiệu quả các nhiệm vụ được Chính phủ giao phó. Mặt khác, ưu tiên tập trung thực hiện nhiệm vụ tiếp tục đàm phán thương mại đối ứng với Hoa Kỳ để đạt được cam kết thuận lợi nhất cho Việt Nam, hướng tới một hiệp định thương mại toàn diện, công bằng, cân bằng và bền vững.

Ngoài ra, cần khai thác hiệu quả các hiệp định/thỏa thuận thương mại đã ký kết để thúc đẩy tăng trưởng; tranh thủ tối đa cơ hội, xu hướng phục hồi của các thị trường để đẩy mạnh xuất khẩu, mở rộng thị trường xuất khẩu... đồng thời hỗ trợ doanh nghiệp mở rộng, đa dạng hóa nguồn cung nguyên liệu đầu vào phục vụ sản xuất hàng xuất khẩu, hạn chế phụ thuộc vào một thị trường nguyên liệu nhập khẩu. 

Đặc biệt, chúng ta cần tiếp tục đẩy mạnh mở rộng và đa dạng hóa thị trường xuất khẩu qua việc nghiên cứu các thị trường mới, tiềm năng, còn dư địa khai thác tại Trung Đông, châu Phi, châu Mỹ Latinh...; thúc đẩy đàm phán FTA mới như tại châu Âu là FTA với khối Hiệp hội thương mại tự do châu Âu - EFTA; châu Mỹ là FTA với khối Mercosur; châu Á là FTA với các nước Hội đồng hợp tác vùng Vịnh - GCC, Pakistan; châu Phi là FTA với Ai Cập.

Ông Trịnh Minh Anh, nguyên Chánh Văn phòng Ban chỉ đạo liên ngành hội nhập quốc tế về kinh tế: Chủ động thích ứng biến động toàn cầu

Thông qua sự phối hợp chặt chẽ giữa Văn phòng Ban Chỉ đạo liên ngành hội nhập quốc tế về kinh tế với các đơn vị liên quan trong và ngoài Bộ Công Thương, nhiều đề án và báo cáo quan trọng mang tính định hướng dài hạn đã được triển khai và hoàn thành đúng tiến độ, chất lượng chuyên môn cao, phục vụ thiết thực cho hoạt động hoạch định chính sách về hội nhập kinh tế quốc tế.

Bên cạnh đó, việc biên soạn và phát hành các ấn phẩm chuyên đề, xây dựng cơ sở dữ liệu hội nhập trực tuyến theo ngành và lĩnh vực cũng được đẩy mạnh, góp phần hình thành hệ sinh thái thông tin tích hợp, phục vụ hiệu quả cho điều hành của cơ quan quản lý và hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp.

Hơn nữa, việc cung cấp thông tin nhanh và kịp thời cho cộng đồng doanh nghiệp, hiệp hội, ngành hàng đã hỗ trợ doanh nghiệp trong việc tìm hiểu thị trường, tăng cường tận dụng các cơ hội và giảm thiểu các hạn chế từ các cam kết hội nhập kinh tế và đặc biệt là các FTA thế hệ mới đem lại.

Ông Nguyễn Minh Khôi - Giám đốc Tư vấn chính sách tại Viện Tony Blair vì sự thay đổi toàn cầu (TBI): Mở đường cho chuỗi giá trị Việt Nam

Trong giai đoạn 2025 - 2030, thương mại quốc tế sẽ vẫn là một trong các động lực tăng trưởng chính của kinh tế Việt Nam và ngành công thương tiếp tục giữ vai trò đầu tàu trong thúc đẩy hội nhập kinh tế quốc tế. 

Do đó, việc thúc đẩy thực hiện những sáng kiến chính sách như FTA portal, FTA Index kết hợp với một mô hình toàn diện hỗ trợ các doanh nghiệp xuất khẩu theo chuỗi giá trị sẽ hỗ trợ hoạt động xuất khẩu của Việt Nam hiệu quả hơn, nhất là doanh nghiệp nội địa, doanh nghiệp vừa và nhỏ.

Đáng lưu ý, FTA thế hệ mới ngày càng nhấn mạnh các tiêu chuẩn liên quan đến môi trường, phát thải carbon, quyền lao động và dữ liệu số. Do đó, Bộ Công Thương có thể đóng vai trò là đầu mối kết nối giữa chính sách hội nhập với nguồn lực hỗ trợ: như tài chính xanh, công nghệ sạch, hệ thống truy xuất số... giúp doanh nghiệp chủ động đáp ứng tiêu chuẩn mới và nâng cao năng lực cạnh tranh.

Ngoài ra, Bộ Công Thương cần thể hiện vai trò dẫn dắt rõ nét hơn trong quá trình hội nhập thương mại khu vực, nhất là khu vực ASEAN. Với kinh nghiệm đã tích lũy trong việc đàm phán và thực thi các FTA thế hệ mới có thể chủ động đề xuất cập nhật, điều chỉnh hoặc mở rộng nội dung các FTA hiện hành, đặc biệt trong bối cảnh thách thức mới về kinh tế số, công nghệ và thương mại bền vững đang định hình lại cấu trúc toàn cầu.