Họp báo Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI: Những bước chuyển quan trọng trong tư duy, mở đường, kiến tạo phát triển

*Thể hiện rõ quyết tâm chính trị và hành động thực chất

Tại họp báo, Phó Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội Nguyễn Văn Hiển cho biết, sau 17 ngày làm việc khẩn trương, nghiêm túc, dân chủ, trách nhiệm và tập trung cao, Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI đã hoàn thành toàn bộ nội dung, chương trình đề ra với việc xem xét, thông qua 15 luật, 6 nghị quyết quy phạm pháp luật, xem xét, quyết định công tác nhân sự, 7 vấn đề quan trọng thuộc thẩm quyền và cho ý kiến bước đầu đối với 7 dự án luật khác.

Tại Kỳ họp, trong điều kiện khối lượng công việc lớn, với yêu cầu rất cao về chất lượng và tiến độ, các đại biểu Quốc hội đã nêu cao tinh thần trách nhiệm, tận tụy, tập trung nghiên cứu, làm việc nghiêm túc, khẩn trương, không nghỉ các ngày thứ Bảy, Chủ nhật trong cả 2 đợt họp. Không khí thảo luận diễn ra sôi nổi, dân chủ, trách nhiệm, với hơn 2.000 lượt ý kiến phát biểu tại tổ và hội trường. Nhìn chung, các ý kiến phát biểu thẳng thắn, sâu sắc, bám sát thực tiễn, tập trung phân tích, làm rõ những vấn đề còn khó khăn, vướng mắc, từ đó, đề xuất phương án chỉnh lý cụ thể, thiết thực, khả thi đối với các luật, nghị quyết trình tại kỳ họp. Các cơ quan của Quốc hội, Chính phủ và cơ quan có liên quan đã nêu cao tinh thần trách nhiệm, nỗ lực, khẩn trương tổng hợp, nghiên cứu, tiếp thu, giải trình nghiêm túc, cầu thị các ý kiến của đại biểu Quốc hội đối với các dự thảo luật, nghị quyết.

Kết quả của Kỳ họp tiếp tục thể hiện rõ quyết tâm chính trị, tinh thần chủ động, trách nhiệm và hành động thực chất của Quốc hội, Chính phủ và các cơ quan hữu quan trong việc kịp thời thể chế hóa các chủ trương, đường lối của Đảng, đáp ứng yêu cầu thực tiễn, tạo nền tảng cho đất nước phát triển nhanh và bền vững.

Về công tác lập pháp, tại Kỳ họp, Quốc hội đã xem xét, thông qua 15 luật và 6 nghị quyết quy phạm pháp luật nhằm tiếp tục thể chế hóa Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng và các kết luận của Ban Chấp hành Trung ương, Bộ Chính trị, Ban Bí thư, tháo gỡ các điểm nghẽn, chồng chéo bất cập trong hệ thống pháp luật, đáp ứng yêu cầu thực tiễn. Các chính sách được ban hành nhằm kịp thời giải quyết khó khăn vướng mắc, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, cải cách thủ tục hành chính, khơi thông nguồn lực, tạo thuận lợi hơn cho người dân, doanh nghiệp và nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước.

Trong lĩnh vực tư pháp, Quốc hội đã xem xét, thông qua các dự án luật, như: Luật Hòa giải ở cơ sở (sửa đổi), Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật (sửa đổi), Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước...; thông qua Nghị quyết về công tác phòng, chống tội phạm và vi phạm pháp luật, công tác của Viện Kiểm sát nhân dân, Tòa án nhân dân và công tác thi hành án.

Quốc hội cũng đã thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Ngân hàng Nhà nước Việt Nam; Luật Phòng, chống rửa tiền và Luật Các tổ chức tín dụng; Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đầu tư; Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Hải quan; Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của 10 luật có liên quan đến thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh trong lĩnh vực nông nghiệp và môi trường...; thông qua Nghị quyết của Quốc hội về giảm thuế thu nhập cá nhân, thuế thu nhập doanh nghiệp đối với cá nhân và doanh nghiệp.

Quốc hội thông qua Luật Phát triển đô thị; Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Tần số vô tuyến điện, Luật Viễn thông, Luật Giao dịch điện tử và Luật Chuyển giao công nghệ và Nghị quyết về cơ chế, chính sách đặc thù để xử lý vi phạm pháp luật liên quan đến kinh tế nhà nước, kinh tế tư nhân và ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số.

Quốc hội thông qua Luật Phòng, chống phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt và Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của 9 luật về quân sự, quốc phòng; Nghị quyết quy định cơ chế, chính sách đặc thù để tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong thực hiện các dự án, công trình phục vụ Hội nghị cấp cao APEC 2027 tại Đặc khu Phú Quốc, tỉnh An Giang.

Quốc hội cũng đã thông qua một số luật, nghị quyết như: Luật Dầu khí (sửa đổi); Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Kiến trúc; Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng; Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Xuất bản; Nghị quyết của Quốc hội về cơ chế đặc thù để xử lý một số khó khăn, vướng mắc đối với các dự án điện gió, điện mặt trời...

Bên cạnh đó, Quốc hội đã cho ý kiến bước đầu đối với 7 dự án luật, gồm: dự án Bộ luật Hình sự (sửa đổi), Bộ luật Tố tụng hình sự (sửa đổi); định hướng chính sách sửa đổi Luật Đất đai, Luật Nhà ở, Luật Kinh doanh bất động sản, Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự; định hướng xây dựng Luật Ngân sách nhà nước (hợp nhất).

Quốc hội đã xem xét, quyết định các nội dung như: Nghị quyết của Quốc hội về chủ trương đầu tư Dự án đầu tư xây dựng đường Vành đai 5 - Vùng Thủ đô Hà Nội; Nghị quyết của Quốc hội về điều chỉnh chủ trương đầu tư Dự án đầu tư xây dựng tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng; Nghị quyết của Quốc hội về việc tách Dự án điện hạt nhân Ninh Thuận thành các dự án độc lập.

Quốc hội đã thông qua Nghị quyết của Quốc hội phê duyệt chủ trương đầu tư Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển văn hóa - xã hội, nông thôn, dân tộc và miền núi giai đoạn 2026 - 2035; xem xét, thông qua các Nghị quyết về việc thành lập thành phố Quảng Ninh và thành phố Bắc Ninh.

Quốc hội đã thông qua Nghị quyết phê chuẩn đề nghị của Thủ tướng Chính phủ về việc miễn nhiệm chức vụ Bộ trưởng Bộ Nội vụ nhiệm kỳ 2026-2031; Nghị quyết phê chuẩn đề nghị của Thủ tướng Chính phủ về việc bổ nhiệm Bộ trưởng Bộ Nội vụ nhiệm kỳ 2026-2031.

Ngoài ra, Quốc hội đã xem xét, thông qua Nghị quyết phê chuẩn hiệp định liên quan đến Dự án Nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận.

*Hiệu quả từ ứng dụng chuyển đổi số

Trả lời câu hỏi của phóng viên TTXVN về việc, Quốc hội bảo đảm tiến độ, đồng thời giữ vững chất lượng công tác lập pháp tại Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất, Phó Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội Nguyễn Văn Hiển cho biết, Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất xử lý nhiều vấn đề cấp bách và khối lượng công việc rất lớn như công tác nhân sự, lập pháp..., quyết định các vấn đề quan trọng của đất nước, trong đó công tác lập pháp là nội dung trọng tâm.

Trong điều kiện khối lượng công việc lớn, yêu cầu đặt ra là vừa bảo đảm đầy đủ quy trình lập pháp, thủ tục của hoạt động nghị trường, vừa bảo đảm tính khẩn trương, kịp thời, đồng thời giữ vững chất lượng cao nhất của các nội dung được xem xét, quyết định, thực hiện tinh thần chỉ đạo của Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn: “Quyết định nhanh nhưng không giản đơn; đổi mới mạnh mẽ nhưng không đánh đổi chất lượng”.

Theo Phó Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội, để đáp ứng những yêu cầu này, Đảng bộ Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Chủ tịch Quốc hội và các Phó Chủ tịch Quốc hội đã có sự lãnh đạo, chỉ đạo sát sao ngay từ đầu, từ việc xây dựng định hướng lập pháp của cả nhiệm kỳ đến chương trình xây dựng pháp luật từng năm, đặc biệt là đối với từng dự án luật.

Bên cạnh đó, công tác chuẩn bị được thực hiện ngay từ đầu nhiệm kỳ, chủ động, chu đáo, với sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan của Quốc hội với các cơ quan trình dự án luật. Trong quá trình chuẩn bị, Đảng bộ Quốc hội và Đảng bộ Chính phủ cũng như giữa các cấp luôn có sự trao đổi, họp bàn để thống nhất. Qua đó, các nội dung được chuẩn bị kỹ lưỡng, tạo sự thống nhất và phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan trong quá trình xây dựng, hoàn thiện và trình các dự án luật.

Tại Kỳ họp không thường lệ lần thứ Nhất, việc đổi mới tư duy lập pháp gắn với chuyển đổi số được ứng dụng mạnh mẽ và thể hiện rõ nét hơn. Từ ứng dụng hiệu quả chuyển đổi số, đặc biệt là trí tuệ nhân tạo (AI), chất lượng công việc đã được nâng lên đáng kể, từ khâu xử lý của chuyên viên đến công tác thẩm định của Bộ Tư pháp, thẩm tra của các Ủy ban. Bên cạnh đó, các ứng dụng công nghệ cũng được sử dụng hiệu quả trong quá trình xem xét các dự án luật và phục vụ đại biểu Quốc hội, qua đó góp phần nâng cao chất lượng, hiệu quả công việc trong nhiệm kỳ này.

Cùng với đó, Chương trình Kỳ họp được xây dựng khoa học, hợp lý, bảo đảm hài hòa giữa các hoạt động. Công tác điều hành của Chủ tịch Quốc hội và các Phó Chủ tịch Quốc hội được thực hiện linh hoạt, góp phần bảo đảm các hoạt động của Kỳ họp diễn ra liên tục, hiệu quả.

"Chỉ diễn ra trong 17 ngày, nhưng để có được một Kỳ họp đạt kết quả tốt, cần có cả một chuỗi công việc được chuẩn bị rất chu đáo, từ khâu chuẩn bị ban đầu đến các khâu liên quan trong quá trình tổ chức, điều hành và phục vụ Kỳ họp. Chính sự chuẩn bị đồng bộ, kỹ lưỡng và sự nỗ lực của các cơ quan, đơn vị, đại biểu Quốc hội và đội ngũ cán bộ đã góp phần tạo nên kết quả của Kỳ họp", Phó Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội nói.

*Pháp luật phải tạo dựng mô hình và động lực phát triển mới

Liên quan đến câu hỏi của phóng viên Báo Đại biểu Nhân dân về những nội dung nổi bật của Kỳ họp không thường lệ lần thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI, nhất là kết quả trong công tác lập pháp, hoàn thiện thể chế và tháo gỡ các “điểm nghẽn” pháp lý, đại biểu Quốc hội hoạt động chuyên trách tại Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội Nguyễn Công Long khẳng định, kết quả của Kỳ họp thể hiện tư duy đổi mới trong công tác xây dựng pháp luật. Đó là “xây dựng pháp luật xuất phát từ thực tiễn và phục vụ yêu cầu của thực tiễn”. Các luật, nghị quyết Quốc hội đã thông qua tại Kỳ họp đã thể hiện được điều này.

Theo ông Nguyễn Công Long, tinh thần đổi mới thể hiện ở việc, Quốc hội đã có những bước chuyển rất quan trọng trong tư duy, không chỉ sửa luật mà còn mở đường, kiến tạo phát triển; không chỉ thể chế hóa các chủ trương, định hướng mà còn kiến tạo động lực và cơ chế phát triển mới.

"Với từng nhiệm vụ, yêu cầu đặt ra, các dự án luật tại Kỳ họp này được Quốc hội lựa chọn rất kỹ để đưa vào chương trình để thông qua hoặc cho ý kiến lần đầu. Trong bối cảnh mới đặt ra mục tiêu tăng trưởng “hai con số”, pháp luật phải tạo dựng mô hình, động lực phát triển và các cực tăng trưởng mới", ông Nguyễn Công Long nhấn mạnh; đồng thời khẳng định, trên cơ sở nghiên cứu của các bộ, ngành và đề nghị của Chính phủ, Quốc hội đã xem xét rất thận trọng và thông qua các luật nhằm tạo cơ sở pháp lý, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội để đạt các mục tiêu đề ra.

Bên cạnh các dự án luật được thông qua tại Kỳ họp này, ông Nguyễn Công Long cho biết, Quốc hội đã tập trung xem xét, cho ý kiến bước đầu về định hướng chính sách của một số dự án luật có vai trò rất quan trọng đối với một giai đoạn phát triển mới như: Dự án Luật Đất đai (sửa đổi), dự án Luật Kinh doanh bất động sản (sửa đổi), Luật Nhà ở (sửa đổi), dự án Luật Ngân sách (hợp nhất)... Sau Kỳ họp, Chính phủ sẽ chỉ đạo các bộ, ngành nghiên cứu và thể chế hóa, cụ thể hóa các ý kiến về định hướng chính sách thành nội dung cụ thể tại các luật để góp phần tạo sự đồng thuận trong quá trình Quốc hội xem xét, tiếp tục cho ý kiến.