Quốc hội thông qua việc thành lập 2 thành phố Quảng Ninh và Bắc Ninh

Chiều 24/8, trong phiên bế mạc Kỳ họp không thường kỳ thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI đã thông qua 2 Nghị quyết về việc thành lập thành phố Quảng Ninh; thành lập thành phố Bắc Ninh với 100% đại biểu có mặt tán thành.

Thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Nội vụ Nguyễn Tiến Hải cho biết, thực hiện nghị quyết, kết luận của Ban Chấp hành Trung ương, Bộ Chính trị, tại Kỳ họp không thường lệ thứ nhất của Quốc hội khóa XVI, Chính phủ đã trình Quốc hội xem xét hồ sơ Đề án thành lập thành phố Quảng Ninh và thành phố Bắc Ninh trực thuộc Trung ương. Việc thành lập thành phố Quảng Ninh và thành phố Bắc Ninh không chỉ là quyết định thay đổi về tổ chức đơn vị hành chính mà còn có ý nghĩa lâu dài về tổ chức không gian phát triển, mô hình tổ chức chính quyền địa phương, tạo động lực tăng trưởng mới đối với hai thành phố của vùng đồng bằng sông Hồng, khu vực Bắc Bộ và cả nước.

* Quảng Ninh - đô thị biển hiện đại, trung tâm kinh tế biển và du lịch

Quảng Ninh có những lợi thế nổi bật về kinh tế biển, du lịch, dịch vụ, công nghiệp và vị trí chiến lược.

Bộ trưởng Nguyễn Tiến Hải cho biết, theo định hướng, thành phố Quảng Ninh phát triển trở thành đô thị biển hiện đại, xanh, thông minh, có sức cạnh tranh quốc tế, vừa là trung tâm kinh tế biển, du lịch, dịch vụ quốc gia, vừa là địa bàn chiến lược vững chắc về quốc phòng, an ninh.

Một trong những nền tảng quan trọng nhất của thành phố Quảng Ninh là hệ thống di sản, cảnh quan thiên nhiên và không gian biển đảo đặc sắc, trong đó nổi bật là Vịnh Hạ Long. Đây không chỉ là tài sản về du lịch mà còn là yếu tố định hình bản sắc và không gian phát triển của đô thị.

Quy hoạch đô thị Quảng Ninh đặt yêu cầu bảo tồn nghiêm ngặt các giá trị nổi bật toàn cầu của Vịnh Hạ Long, duy trì tính nguyên vẹn của cảnh quan núi đá, mặt nước, hệ sinh thái biển và các giá trị địa chất, địa mạo. Việc phát triển đô thị vì thế được đặt trong yêu cầu hài hòa giữa tăng trưởng kinh tế, bảo vệ môi trường và gìn giữ di sản.

Bên cạnh du lịch, Quảng Ninh được định hướng phát triển mạnh kinh tế biển, dịch vụ, công nghiệp hiện đại, công nghệ cao và tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu. Vị trí biên giới, biển đảo và hệ thống hạ tầng cũng tạo cho địa phương vai trò quan trọng về quốc phòng, an ninh.

Với những lợi thế này, thành phố Quảng Ninh được kỳ vọng trở thành đô thị biển hiện đại, xanh, thông minh, có sức cạnh tranh quốc tế; trung tâm kinh tế biển, du lịch, dịch vụ của quốc gia, đồng thời là địa bàn chiến lược vững chắc về quốc phòng, an ninh.

* Bắc Ninh - cực tăng trưởng công nghiệp công nghệ cao, giàu bản sắc Kinh Bắc

Nếu lợi thế nổi bật của Quảng Ninh nằm ở kinh tế biển, du lịch và dịch vụ, thì công nghiệp, công nghệ cao và đổi mới sáng tạo là những nền tảng quan trọng trong định hướng phát triển thành phố Bắc Ninh.

Bắc Ninh được định hướng trở thành thành phố công nghiệp công nghệ cao, đổi mới sáng tạo, xanh, thông minh, hiện đại, có năng lực tham gia ngày càng sâu vào các chuỗi giá trị toàn cầu. Đây là cơ sở để địa phương tiếp tục chuyển đổi mô hình tăng trưởng, nâng cao năng suất lao động và tạo động lực phát triển mới.

Cùng với nền tảng công nghiệp, Bắc Ninh có lợi thế đặc biệt về bản sắc văn hóa Kinh Bắc. Quy hoạch đô thị xác định nhiệm vụ bảo tồn và phát huy hệ thống di sản lịch sử, văn hóa, danh lam thắng cảnh; các lễ hội truyền thống; làng nghề và không gian Quan họ.

Hệ thống di sản với nhiều di tích quốc gia đặc biệt, cùng các giá trị văn hóa truyền thống, tạo nên bản sắc riêng cho đô thị Bắc Ninh trong quá trình hiện đại hóa. Định hướng phát triển không chỉ là xây dựng một trung tâm công nghiệp mà còn hình thành một đô thị hiện đại gắn với bảo tồn văn hóa và phát triển du lịch.

Từ nền tảng công nghiệp, công nghệ cao, đổi mới sáng tạo cùng bản sắc văn hóa, thành phố Bắc Ninh được kỳ vọng trở thành một cực tăng trưởng quan trọng của vùng và cả nước, đồng thời là đô thị có khả năng kết nối ngày càng sâu với các chuỗi giá trị toàn cầu.

* Từ thay đổi đơn vị hành chính đến những cực tăng trưởng mới

Điểm đáng chú ý trong Nghị quyết thành lập hai thành phố là sự thay đổi không chỉ về tên gọi hay tổ chức đơn vị hành chính, mà hướng tới tổ chức lại không gian phát triển và nâng cao năng lực quản trị đô thị.

Việc thành lập thành phố Quảng Ninh và thành phố Bắc Ninh sẽ tạo động lực tăng trưởng mới cho hai địa phương, vùng đồng bằng sông Hồng, khu vực Bắc Bộ và cả nước. Hai thành phố cũng được kỳ vọng tạo ra những mô hình quản trị, mô hình phát triển đô thị có giá trị lan tỏa.

Định hướng phát triển của hai đô thị có những điểm nhấn khác nhau nhưng cùng hướng tới tăng trưởng xanh, hiện đại, dựa nhiều hơn vào khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và chất lượng hạ tầng, đồng thời bảo tồn những giá trị văn hóa, sinh thái đặc trưng.

Quy hoạch tỉnh Quảng Ninh, Quy hoạch tỉnh Bắc Ninh thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050 và các quy hoạch chung đô thị đã xác định nhiệm vụ, giải pháp bảo tồn các giá trị nổi bật của di sản, bản sắc văn hóa trong quá trình phát triển và nâng cao chất lượng đô thị.

Với Quảng Ninh, định hướng là xây dựng một đô thị hiện đại, thông minh, xanh, giàu bản sắc và có năng lực cạnh tranh quốc tế, trên nền tảng bảo tồn và phát huy giá trị cảnh quan biển đảo, hệ sinh thái tự nhiên, di sản văn hóa vật thể và phi vật thể, lịch sử vùng mỏ cùng các giá trị văn hóa của cộng đồng dân cư.

Đặc biệt, đối với di sản thiên nhiên thế giới Vịnh Hạ Long, quy hoạch xác định yêu cầu bảo tồn nghiêm ngặt các giá trị nổi bật toàn cầu; duy trì tính nguyên vẹn của cảnh quan núi đá, mặt nước, hệ sinh thái biển và các giá trị địa chất, địa mạo. Hoạt động xây dựng tại khu vực ven bờ và vùng đệm sẽ được kiểm soát chặt chẽ, hạn chế tối đa những công trình có quy mô lớn, cao tầng hoặc gây ảnh hưởng đến các hành lang tầm nhìn hướng ra Vịnh Hạ Long.

Đối với Bắc Ninh, các giải pháp được đặt ra nhằm bảo tồn hệ thống di sản lịch sử, văn hóa, danh lam thắng cảnh; phát huy các lễ hội truyền thống, xây dựng làng văn hóa - du lịch gắn với kiến trúc truyền thống, làng nghề và không gian Quan họ, đồng thời phát triển những sản phẩm du lịch văn hóa đặc thù.

Chính phủ cho biết sẽ chỉ đạo hai địa phương thực hiện đồng bộ các nhiệm vụ, giải pháp để không chỉ bảo tồn mà còn khai thác, phát huy hiệu quả hơn nữa những giá trị đặc sắc của Vịnh Hạ Long và bản sắc văn hóa Kinh Bắc.

Việc trở thành thành phố trực thuộc Trung ương đặt ra yêu cầu và kỳ vọng cao hơn đối với cả hai địa phương. Đó là không chỉ phát triển nhanh về kinh tế, mở rộng không gian đô thị và nâng cấp hạ tầng mà còn phải nâng cao chất lượng sống của người dân, tạo thêm việc làm, tăng năng suất lao động, bảo đảm quốc phòng - an ninh và đóng góp lớn hơn cho sự phát triển chung của đất nước.

Sự phát triển của hai thành phố được kỳ vọng sẽ đem lại lợi ích thiết thực cho người dân và doanh nghiệp, tạo thêm việc làm, nâng cao năng suất lao động, thu nhập và chất lượng sống; đồng thời đóng góp nhiều hơn cho ngân sách Nhà nước.

Việc hình thành hai đô thị mới cũng được kỳ vọng tạo ra những mô hình quản trị và phát triển đô thị có giá trị lan tỏa, góp phần thực hiện mục tiêu xây dựng Việt Nam phát triển nhanh, bền vững, hùng cường và thịnh vượng.