Hợp tác Ấn Độ - Nhật Bản mở ra cơ hội mới cho ASEAN và Việt Nam

Trong bối cảnh cạnh tranh địa chính trị tại khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương tiếp tục gia tăng, việc Ấn Độ và Nhật Bản làm sâu sắc hơn quan hệ đối tác chiến lược không chỉ góp phần củng cố hòa bình, ổn định và khả năng chống chịu của khu vực, mà còn mở ra nhiều cơ hội hợp tác mới cho Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN), đặc biệt là Việt Nam.

Tiến sĩ Tiến sĩ Ulupi Borah, Phó Tổng biên tập tạp chí Synergy thuộc Trung tâm Nghiên cứu Tác chiến Phối hợp (CENJOWS) trả lời phỏng vấn phóng viên TTXVN. Ảnh: Quang Trung - PV TTXVN

Đây là nhận định của Tiến sĩ Ulupi Borah, Phó Tổng biên tập tạp chí Synergy thuộc Trung tâm Nghiên cứu Tác chiến Phối hợp (CENJOWS), New Delhi, đưa ra trong cuộc trả lời phỏng vấn của phóng viên TTXVN trước thềm chuyến thăm của Thủ tướng Nhật Bản Sanae Takaichi tới Ấn Độ từ ngày 1-3/7.

Theo Tiến sĩ Ulupi Borah, trong bối cảnh hiện nay, hòa bình và ổn định khu vực không chỉ phụ thuộc vào các yếu tố an ninh truyền thống mà còn gắn chặt với thương mại, công nghệ và khả năng bảo đảm chuỗi cung ứng.

Vì vậy, việc Ấn Độ và Nhật Bản tăng cường hợp tác nhằm xây dựng các chuỗi cung ứng có khả năng chống chịu, giảm phụ thuộc vào một nguồn cung duy nhất và thúc đẩy các hạ tầng kết nối bền vững sẽ góp phần hình thành một cấu trúc kinh tế cân bằng hơn tại khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương.

Bà Ulupi Borah cho rằng Sáng kiến Phục hồi Chuỗi Cung ứng (SCRI) giữa Ấn Độ, Nhật Bản và Australia là một nền tảng quan trọng, song cần tiếp tục được cụ thể hóa bằng các dự án thực chất nhằm xây dựng hệ sinh thái chuỗi cung ứng bền vững. Bên cạnh đó, hợp tác trong phát triển hạ tầng chống chịu thiên tai, cứu trợ nhân đạo và phục hồi sau thảm họa cũng sẽ mang lại lợi ích thiết thực cho khu vực.

Theo chuyên gia đến từ CENJOWS, việc bảo vệ luật pháp quốc tế, đặc biệt là Công ước Liên hợp quốc về Luật Biển (UNCLOS) năm 1982, cùng nguyên tắc tự do hàng hải và trật tự dựa trên luật lệ, tiếp tục là nền tảng quan trọng đối với hợp tác Ấn Độ - Nhật Bản.

Trong bối cảnh những diễn biến phức tạp tại Biển Đông và Biển Hoa Đông, sự phối hợp giữa New Delhi và Tokyo sẽ có ý nghĩa tích cực đối với các nước ASEAN, trong đó có Việt Nam. 

Đánh giá về vai trò của ASEAN, Tiến sĩ Ulupi Borah cho rằng khu vực này giữ vị trí trung tâm trong chính sách của cả Ấn Độ và Nhật Bản. Theo bà, ASEAN vừa có nhu cầu đa dạng hóa quan hệ kinh tế, vừa mong muốn tăng cường năng lực bảo đảm an ninh hàng hải trong bối cảnh cạnh tranh chiến lược ngày càng gay gắt.

Vì vậy, ý tưởng xây dựng khuôn khổ hợp tác ba bên Nhật Bản - ASEAN - Ấn Độ (JAI) có thể tạo thêm động lực hợp tác trong các lĩnh vực như chuỗi cung ứng, kết nối số, đóng tàu, công nghiệp quốc phòng và chuyển đổi xanh.

Đối với Việt Nam, Tiến sĩ Ulupi Borah nhận định, Việt Nam có nhiều điều kiện để trở thành đối tác quan trọng trong cơ chế hợp tác ba bên với Ấn Độ và Nhật Bản.

Nhật Bản có thế mạnh về vốn, công nghệ và quản trị công nghiệp; Ấn Độ sở hữu thị trường lớn, nguồn nhân lực và năng lực công nghệ số; trong khi Việt Nam đang nổi lên là điểm đến hấp dẫn của đầu tư trong các lĩnh vực điện tử, bán dẫn và sản xuất công nghệ cao.

Những lợi thế bổ trợ này có thể tạo nền tảng cho các dự án hợp tác về an ninh kinh tế, chuỗi cung ứng, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và an ninh hàng hải.

Cuối cùng, Tiến sĩ Ulupi Borah cho rằng, điều quan trọng hiện nay không phải là thiếu nhu cầu hợp tác mà là xây dựng được các cơ chế triển khai hiệu quả, xác định rõ lĩnh vực ưu tiên và chuyển các ý tưởng thành những dự án cụ thể.

Nếu được thúc đẩy đúng hướng, hợp tác giữa Ấn Độ và Nhật Bản gắn với ASEAN, đặc biệt là Việt Nam, sẽ góp phần tăng cường kết nối kinh tế, công nghệ, đồng thời củng cố hòa bình, ổn định và trật tự dựa trên luật lệ tại khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương.