Trung tâm Tài chính Quốc tế Việt Nam: Thể chế đi trước, dòng vốn theo sau

Trong bối cảnh hiện nay, Trung tâm Tài chính Quốc tế Việt Nam tại Đà Nẵng (VIFC-DN) đang được kỳ vọng sẽ trở thành cực tăng trưởng tài chính mới, kết nối dòng vốn toàn cầu với nền kinh tế Việt Nam và khu vực châu Á – Thái Bình Dương.

Tuy nhiên, qua triển khai thực tế vẫn còn tồn tại những "khoảng trống" về khung pháp lý, sản phẩm chiến lược và thu hút dòng vốn. Các chuyên gia kinh tế, nhà nghiên cứu, nhà quản lý đã có nhiều đề xuất, giải pháp để tiếp tục lấp đầy những khoảng trống trên.

*Phát triển sản phẩm dựa trên thế mạnh riêng

Theo Phó Giáo sư, Tiến sỹ Trần Mạnh Huy, Ủy viên Ủy ban Khoa học Công nghệ và Môi trường, Quốc hội khóa XVI, kinh nghiệm thực tiễn từ Singapore, Dubai và Abu Dhabi cho thấy, các trung tâm tài chính thành công thường lựa chọn một số lĩnh vực ưu tiên để tạo dựng lợi thế cạnh tranh riêng. Điểm chung của họ là không cố gắng làm mọi thứ cùng một lúc, mà tập trung nguồn lực vào những lĩnh vực có khả năng tạo ra sự khác biệt.

Trên cơ sở đó, ông Trần Mạnh Huy đề xuất mô hình thử nghiệm có kiểm soát (Sandbox) của VIFC-DN nên ưu tiên ba nhóm lĩnh vực. Thứ nhất, các mô hình mã hóa tài sản thực (Real World Assets – RWA), đặc biệt đối với các tài sản hạ tầng, bất động sản thương mại và các tài sản có khả năng tạo dòng tiền ổn định.

Thứ hai là các nền tảng giao dịch tín chỉ carbon và tài chính xanh nhằm đón đầu xu thế chuyển đổi xanh đang diễn ra trên toàn cầu. Cuối cùng là các mô hình huy động vốn mới từ các quỹ đầu tư, công ty tài chính và các định chế tài chính phi ngân hàng quốc tế cho các dự án hạ tầng chiến lược và cộng đồng doanh nghiệp nhỏ và vừa.

Đồng quan điểm, Phó Giáo sư, Tiến sỹ Trần Đình Thiên cho rằng, VIFC-DN phải có “lõi sản phẩm” riêng biệt, dựa trên các lợi thế thực tế của thành phố Đà Nẵng. Cụ thể là: Sandbox tài chính số; tài sản số và token hóa có kiểm soát; tài chính xanh, chuyển đổi xanh và thị trường carbon; tài trợ thương mại và chuỗi cung ứng gắn với Khu thương mại tự do; tài chính hàng hải, hàng không, logistics và dịch vụ pháp lý.

Chuyên gia Trần Đình Thiên cũng nhấn mạnh, Trung tâm Tài chính Quốc tế Việt Nam tại Thành phố Hồ Chí Minh là trung tâm toàn diện về thị trường vốn; còn Singapore và Hong Kong toàn diện ở tầm toàn cầu. Đối với VIFC-DN phải thật sự chuyên biệt và phục vụ dòng vốn thế hệ mới, phân định này cần được luật hoá để tránh cạnh tranh nội bộ.

Phó Giáo sư, Tiến sỹ Đặng Tùng Lâm, Phó Trưởng Ban Chiến lược và Tổng hợp, Cơ quan Điều hành VIFC-DN cho biết, Đà Nẵng đang đứng trước cơ hội đặc biệt khi ba xu hướng lớn cùng hội tụ: quá trình hội nhập sâu hơn của Việt Nam vào dòng vốn quốc tế; sự dịch chuyển của chuỗi cung ứng và tài chính xanh trên toàn cầu; cùng làn sóng đổi mới công nghệ đang làm thay đổi phương thức phát hành, giao dịch và giám sát tài sản. Ông cho rằng, lợi thế lớn nhất của Đà Nẵng chính là vị thế của người đi sau, cho phép thành phố có thể xây dựng ngay từ đầu một mô hình trung tâm tài chính hiện đại hơn, số hóa hơn, xanh hơn và linh hoạt hơn các mô hình truyền thống.

*Tạo cơ chế minh bạch, tin cậy

Theo Tiến sỹ Lê Minh Nghĩa, Chủ tịch Hiệp hội Tư vấn Tài chính Việt Nam (VFCA), Chính phủ đã yêu cầu thành phố phấn đấu tăng trưởng GRDP từ 11% trở lên trong năm 2026. Đây là áp lực lớn, nhưng cũng là cơ hội lớn cho thành phố, và Trung tâm Tài chính Quốc tế cùng Khu thương mại tự do là công cụ then chốt để Đà Nẵng tăng tốc thu hút các dòng vốn đầu tư gián tiếp, các quỹ đầu tư quốc tế, cũng như phát triển thị trường tín chỉ carbon và các sản phẩm tài chính hiện đại... VIFC-DN không chỉ là một dự án chiến lược trọng điểm của Đà Nẵng mà còn là một mắt xích chiến lược trong mục tiêu phát triển của cả đất nước.

Tiến sỹ Lê Minh Nghĩa cũng cho rằng, trong lịch sử phát triển kinh tế thế giới, các trung tâm tài chính quốc tế không được tạo ra chỉ bằng vị trí địa lý thuận lợi hay nguồn vốn dồi dào. Các trung tâm tài chính thành công như Singapore, Dubai, Luxembourg - tất cả đều có một điểm chung: thể chế đi trước, dòng vốn đi sau. Thể chế không chỉ là hệ thống pháp luật, mà còn là sự minh bạch trong quản trị, là cơ chế giải quyết tranh chấp đáng tin cậy, là môi trường pháp lý đủ linh hoạt để đón nhận các mô hình kinh doanh mới như: tài chính số, tài sản mã hóa cho đến tài chính xanh và thương mại xuyên biên giới.

Phó Chủ tịch UBND thành phố Đà Nẵng Trần Chí Cường chia sẻ, VIFC-DN được định hướng phát triển hướng tới mô hình trung tâm tài chính hiện đại, chủ động đi trước, đi ngay vào các phân khúc tài chính mới, thu hút các dòng vốn đầu tư gián tiếp, các quỹ đầu tư quốc tế. Đồng thời, VIFC-DN cũng phát triển đa dạng các loại hình nhà đầu tư, phát triển giao dịch tín chỉ cacbon quốc tế, mã hóa tài sản thực và các sản phẩm dịch vụ tài chính hiện đại theo thông lệ quốc tế.

Qua đó giúp khơi thông và đa dạng hóa kênh vốn vào nền kinh tế, có thể triển khai được sớm gắn với các cơ chế thử nghiệm có kiểm soát để áp dụng kết quả khung quản lý rủi ro trong giai đoạn đầu. Hiện nay, ưu tiên hàng đầu của thành phố Đà Nẵng hiện nay là khơi thông dòng vốn quốc tế luân chuyển thông qua VIFC-DN vào nền kinh tế, phát triển các dự án hạ tầng, dự án quy mô vốn lớn của cả khu vực tư nhân và khu vực công.

Nhìn từ góc độ vĩ mô, Tiến sỹ Nguyễn Đức Hiển, Phó trưởng Ban Chính sách và Chiến lược Trung ương nhấn mạnh, thế giới đang chứng kiến sự dịch chuyển của các dòng vốn thế hệ mới như tài chính xanh, tài sản số, và công nghệ tài chính. Vì vậy, VIFC-DN không thể đi theo lối mòn truyền thống mà phải đi tắt đón đầu. Thể chế cho VIFC-DN phải là một hệ sinh thái đồng bộ, cho phép thử nghiệm các mô hình kinh tế mới. Trung ương luôn ủng hộ những đề xuất đột phá để biến Đà Nẵng thành điểm đến của nguồn vốn chất lượng cao…

Theo báo cáo của Cơ quan điều hành VIFC-DN, hiện đã có 12 thành viên chính thức hoạt động trong các lĩnh vực công nghệ tài chính, tài sản số, dữ liệu tài chính, quản lý tuân thủ và dịch vụ tư vấn chuyên nghiệp. Bên cạnh đó, nhiều nhà đầu tư, quỹ đầu tư và tổ chức tài chính quốc tế đang quan tâm, đồng hành cùng thành phố Đà Nẵng trong quá trình phát triển hệ sinh thái tài chính đổi mới sáng tạo. VIFC-DN cũng đang nghiên cứu một số nhóm sản phẩm có tính đột phá như mã hóa tài sản thực (Real World Assets – RWA), trung tâm giao dịch tín chỉ carbon quốc tế và các mô hình huy động vốn mới nhằm phục vụ đầu tư hạ tầng chiến lược và hỗ trợ cộng đồng doanh nghiệp nhỏ và vừa.