Hợp tác ASEAN-Myanmar dưới thời tân Ngoại trưởng Suu Kyi

Tân Ngoại trưởng Myanmar Suu Kyi. Ảnh: AFP

Theo một số nhà phân tích, Tân Ngoại trưởng Myanmar, Suu Kyi, sẽ sớm đi thăm các nước châu Á và rộng hơn thế, để dự các hội nghị thượng đỉnh quốc tế và đại diện cho chính phủ của Liên đoàn quốc gia vì dân chủ (NLD) trên các diễn đàn đối ngoại.

Trên cương vị Ngoại trưởng, Quý bà (biệt danh của bà Suu Kyi) sẽ vạch ra các đường hướng chính sách ngoại giao của Myanmar. Những người trong cuộc đã dự đoán rằng Myanmar sẽ tiếp tục cách tiếp cận “độc lập” và “chủ động” hiện tại trong quan hệ quốc tế, nhưng cũng tồn tại hy vọng rằng họ sẽ trở thành một nhân tố năng động hơn ở cấp khu vực.

Không có gì ngạc nhiên khi cuộc gặp gỡ ngoại giao đầu tiên của bà Suu Kyi trên cương vị Ngoại trưởng là với người đồng cấp Trung Quốc Vương Nghị vào ngày 4/4. Bà đã từ chối thảo luận về việc xây dựng đập Myitsone trị giá hàng triệu USD do Trung Quốc đầu tư. Dự án này hiện đang bị đình chỉ.

Đây sẽ là vấn đề chủ chốt và dai dẳng trong quan hệ Trung Quốc – Myanmar bởi giới đầu tư và các nhà hoạt động môi trường đang chờ đợi quan điểm chính thức về dự án sẽ cấp điện cho Trung Quốc này.

Trong bốn năm qua, bà Suu Kyi đã thăm Thái Lan, Singapore và đã là khách của Tổng thống Mỹ Barack Obama tại Nhà Trắng. Bà cũng đã đến châu Âu để gặp nhiều nhà lãnh đạo cấp quốc gia.

Bên cạnh chuyến thăm Nhật Bản theo lời mời của Thủ tướng Shinzo Abe năm 2015, bà Suu Kyi cũng đã đến Bắc Kinh, nơi bà được Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình tiếp đón năm 2015. Không nghi ngờ gì nữa, bà đã trở thành một nhân vật tiếng tăm quốc tế.

Lịch sử hiện đại của Myanmar trong mối quan hệ với khu vực ASEAN có thể nói là bắt đầu từ năm 1997, khi quốc gia này trở thành thành viên của khối. Cũng chính trong năm này, bà Suu Kyi đã có cuộc gặp đầu tiên với Ngoại trưởng Philippines khi đó, ông Domigo Siazon tại tư dinh ở Rangoon. Năm sau, bà cũng đã tiếp Ngoại trưởng Malaysia Abdullah Ahmad Badawi.

Trong tháng Năm này, Tổng thống Htin Kyaw sẽ dự Hội nghị cấp cao ASEAN – Nga tại Sochi và các tin tức báo chí cho biết bà Suu Kyi nhiều khả năng sẽ đi cùng ông này. Bà sẽ mang đến hội nghị thông điệp gì và bà sẽ tương tác thế nào với các nhà ngoại giao khác sẽ là điểm nhấn thú vị cho giới quan sát.

Kế hoạch phát triển kinh tế quốc gia mới của Myanmar đặt mục tiêu đến năm 2030 sẽ thu hút 140 tỷ USD vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI). Trước đó, trong gần 30 năm (tính từ năm 1988 đến tháng 3/2016), Myanmar mới chỉ cấp phép đầu từ nước ngoài với tổng vốn đầu tư là 63,7 tỷ USD.

Theo kế hoạch mới, Myanmar đặt trọng tâm vào việc thu hút FDI và phát triển xuất khẩu cũng như thị trường nội địa. Trong giai đoan 2017-2020, chiến lược của Myanmar là tập trung vào phát triển công nghiệp, tận dụng các lợi thế của Cộng đồng Kinh tế ASEAN và thu hút FDI.

Myanmar lên kế hoạch tận dụng lợi thế từ Cộng đồng Kinh tế ASEAN. ẢNh: shutterstock.com

Chiến lược của Myanmar trong giai đoạn 2021-2030 là phát triển bền vững, hỗ trợ doanh nghiệp, thúc đẩy phát triển công nghiệp và cơ sở hạ tầng.

Cục Quản lý Đầu tư và Doanh nghiệp Myanmar (DICA) cho hay trong tài khóa 2015-2016, dòng vốn FDI chảy vào nước này đạt mức cao kỷ lục 9,48 tỷ USD, dù đã có giai đoạn chững lại trước thềm cuộc tổng tuyển cử tháng 11/2015, tăng 50% so với mục tiêu đặt ra ban đầu là 6 tỷ USD. Lượng FDI này tiếp nối đà tăng của các tài khóa 2014-2015 (8 tỷ USD ) và 2013-2014 (4,1 tỷ USD).

Hiện Singapore là nước có vốn đầu tư FDI vào Myanmar lớn nhất (với khoảng 4,3 tỷ USD trong 55 dự án), tiếp theo là Trung Quốc, đối tác thương mại lớn nhất của Myanmar , với 3,3 tỷ USD.

Kế hoạch phát triển kinh tế quốc gia mới của Myanmar được đề ra trên cơ sở đón đầu việc Mỹ sẽ tái lập Hệ thống ưu đãi phổ cập (GSP) dành cho quốc gia Đông Nam Á này trong năm 2016. Hồi năm 2013, Liên minh châu Âu (EU) đã tái lập GSP dành cho Myanmar, dẫn tới việc nhiều công ty nước ngoài đầu tư xây dựng các nhà máy tại đây.

Trong khi đó, theo truyền thông Myanmar, Mỹ và Myanmar sẽ nối lại cuộc thương lượng về việc Mỹ tái lập GSP cho Myanmar vào khoảng thời gian từ tháng 6-7/2016. Trước đó, Mỹ đã tiến hành một đợt rà soát về vấn đề quyền lợi người lao động và những quy định của luật pháp liên quan tới bảo vệ bản quyền của Myanmar .

Các chuyên gia kinh tế cho rằng việc Mỹ tái lập GSP và dỡ bỏ các hạn chế đối với các thể chế tài chính hoạt động tại Myanmar sẽ mở ra một làn sóng đầu tư mới vào quốc gia Đông Nam Á này.

Bên cạnh đầu tư, thương mại quốc tế của Myanmar cũng có bước phát triển mạnh. Theo Bộ Thương mại Myanmar, trong 9 tháng đầu của tài khóa 2015-2016, kim ngạch thương mại của nước này với EU đã vượt 500 triệu USD./.