Hợp tác xã TP. Hồ Chí Minh chuyển mình theo xu thế mới để phát triển bền vững

Tại Đại hội đại biểu Liên minh Hợp tác xã TP. Hồ Chí Minh lần thứ I, nhiệm kỳ 2025–2030 diễn ra ngày 27/3 tại TP. Hồ Chí Minh, các đại biểu nhận định: Hợp tác xã của Thành phố đang chủ động thay đổi về chất, ứng dụng công nghệ vào sản xuất, tham gia sâu vào chuỗi giá trị, từ đó linh hoạt trước biến động và đáp ứng yêu cầu thị trường.

Hoạt động trong lĩnh vực thủy sản, hợp tác xã Thuận Yến (xã Bình Khánh, TP. Hồ Chí Minh) đến nay có 11 thành viên, vốn điều lệ 10 tỷ đồng. Để đảm bảo hiệu quả sản xuất, doanh thu tăng 15% mỗi năm, ngoài chủ động ứng dụng công nghệ hiện đại vào sản xuất, hợp tác xã còn liên kết với doanh nghiệp, hộ sản xuất, đơn vị cung ứng vật tư và tiêu thụ sản phẩm, hình thành chuỗi khép kín từ sản xuất – sơ chế/chế biến – tiêu thụ, qua đó nâng cao giá trị gia tăng và giảm rủi ro cho thành viên.

“Các mô hình đổi mới bước đầu mang lại hiệu quả thiết thực, giúp hợp tác xã chuyển từ tư duy sản xuất nhỏ lẻ sang sản xuất hàng hóa, từ quản lý thủ công sang quản lý số, tạo nền tảng cho phát triển ổn định và bền vững trong giai đoạn tiếp theo”, đại diện Hợp tác xã Thuận Yến cho biết.

Không chỉ dừng lại ở hoạt động sản xuất, hợp tác xã của TP. Hồ Chí Minh ngày càng nâng cao về chất và đa dạng về mô hình. Nổi bật nhất phải kể đến Liên hiệp Hợp tác xã thương mại TP. Hồ Chí Minh (Saigon Co.op), mô hình hợp tác xã kiểu mới tiêu biểu cả nước, đơn vị nòng cốt của phong trào kinh tế tập thể TP. Hồ Chí Minh. Với quá trình 36 năm hình thành, đến nay Saigon Co.op có vốn điều lệ 3.200 tỷ đồng, với hơn 24 hợp tác xã thành viên, tạo việc làm ổn định cho khoảng 15.000 lao động; quản lý và vận hành 800 điểm bán hàng trên khắp cả nước. Riêng năm 2025, tổng doanh thu của đơn vị đạt trên 32.000 tỷ đồng.

Theo ông Phạm Trung Kiên, Tổng Giám đốc Saigon Co.op, đổi mới mô hình hoạt động gắn với chuyển đổi số và phát triển bền vững là xu hướng tất yếu và là giải pháp quan trọng nhằm nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh của các hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã trong giai đoạn hiện nay.

“Hoạt động hiệu quả không thể tách rời khỏi quá trình  chuyển đổi số, nhưng chuyển đổi số không chỉ là đầu tư công nghệ, mà trước hết là chuyển đổi tư duy quản lý, tư duy phục vụ và phương thức làm việc của đội ngũ cán bộ, người lao động. Đồng thời, tăng cường liên kết, hợp tác theo chuỗi giá trị là điều kiện quan trọng để nâng cao năng lực cạnh tranh của hợp tác xã, giúp hợp tác xã mở rộng thị trường, giảm chi phí, nâng cao giá trị sản phẩm và phân tán rủi ro”, ông Phạm Trung Kiên chia sẻ.

Báo cáo tại Đại hội, ông Trần Ngọc Hưng, Chủ tịch Liên minh Hợp tác xã TP. Hồ Chí Minh cho biết, ngày càng nhiều hợp tác xã tại TP. Hồ Chí Minh chuyển từ tư duy “sản xuất cái mình có” sang “sản xuất cái thị trường cần”. Từ đó, hợp tác xã không chỉ mở rộng quy mô mà còn tăng sức cạnh tranh, nhất là trong bối cảnh thị trường ngày càng đòi hỏi tiêu chuẩn cao.

Bên cạnh đó, xu hướng sản xuất xanh hóa ngày càng rõ nét trong các hợp tác xã. Xây dựng các mô hình sản xuất tuần hoàn, tận dụng nguồn phế phẩm để tạo thành giá trị, thay vì đổ bỏ, gây áp lực cho môi trường, nâng cao chất lượng sản phẩm, đáp ứng các tiêu chuẩn khắt khe và hướng tới hữu cơ… là những giải pháp đang được nhiều hợp tác xã đẩy mạnh.

Tính đến nay, thành phố có trên 1.300 hợp tác xã và liên hiệp hợp tác xã, 1.379 tổ hợp tác, cùng hàng chục nghìn thành viên. Không gói gọn trong sản xuất nông, lâm ngư nghiệp, hợp tác xã mở rộng ra các mô hình dịch vụ đa ngành như thương mại, du lịch, vận tải… với mạng lưới phủ khắp địa bàn, không chỉ cung ứng hàng hóa chất lượng cao cho tiêu dùng trong nước, xuất khẩu mà còn góp phần xây dựng thương hiệu sản phẩm, nông sản Việt trên thị trường.

“Tuy nhiên hiện nay các hợp tác xã luôn trong tình trạng: thiếu vốn, thiếu năng lực quản lý, khó khăn trong tiếp cận thị trường, cạnh tranh gay gắt với khu vực kinh tế tư nhân và sự biến đổi liên tục của môi trường kinh doanh. Từ đó khó thu hút doanh nghiệp đầu tư liên kết vào hợp tác xã để khép kín chuỗi giá trị, đảm bảo hiệu quả sản xuất, tiêu thụ sản phẩm”, ông Trần Ngọc Hưng cho biết.

Nhìn nhận thực tế này, ông Phạm Minh Tuấn, Phó Chủ tịch Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam TP. Hồ Chí Minh cho rằng, nếu không giải quyết được nút thắt này sẽ khó để hợp tác xã mở rộng thị trường, nâng cao năng lực hội nhập để đóng vai trò quan trọng thúc đẩy sự phát triển của các thành phần kinh tế tại thành phố. Do đó, vai trò của của Liên minh Hợp tác xã TP. Hồ Chí Minh rất quan trọng, cần phải đóng vai trò “nhạc trưởng” trong kết nối nguồn lực, dẫn dắt đổi mới và thúc đẩy khu vực kinh tế tập thể phát triển theo hướng hiện đại, bền vững.

“Hợp tác xã không chỉ góp vốn bằng tiền, mà còn góp công nghệ, ý tưởng mới, cách làm mới. Sự linh hoạt, chủ động trong phát triển, không ngừng thích ứng các xu hướng kinh tế mới, đổi mới từ phương thức quản trị đến hoạt động và tăng cường phối hợp 4 nhà, xây dựng chuỗi giá trị hàng hóa khép kín sẽ là mục tiêu,  cũng là động lực để khu vực kinh tế tập thể của TP. Hồ Chí Minh lớn mạnh”, ông Phạm Minh Tuấn cho biết.

Cho rằng TP. Hồ Chí Minh là một trong những địa phương có số lượng hợp tác xã lớn nhất cả nước, bà Cao Xuân Thu Vân, Chủ tịch Liên minh Hợp tác xã Việt Nam nhấn mạnh, sự phát triển của hợp tác xã thành phố hiện nay cho thấy sự chủ động linh hoạt thích ứng của hợp tác xã trước yêu cầu, đòi hỏi của thị trường. Không chỉ chuyển mạnh về lượng mà còn nâng cấp về chất, không dừng lại ở những mô hình truyền thống, manh mún mà mở rộng quy mô, nâng chất, theo đuổi kinh tế số, kinh tế xanh, tăng sức cạnh tranh, các hợp tác xã của TP. Hồ Chí Minh đang góp phần gia tăng năng lực cạnh tranh của nông sản, sản phẩm Việt tại trường nội địa và xuất khẩu.

Trong bối cảnh TP. Hồ Chí Minh đặt mục tiêu trở thành trung tâm kinh tế hàng đầu của cả nước, khu vực hợp tác xã được kỳ vọng sẽ đóng vai trò quan trọng trong ổn định thị trường, phát triển sản xuất và đảm bảo an sinh xã hội.

“Điều này đòi hỏi các hợp tác xã không chỉ đổi mới mô hình hoạt động mà còn phải nâng cao năng lực nội tại, chủ động hội nhập, đồng thời cần có sự  chuyển biến đồng bộ về nhận thức, hành động và cách thức tổ chức hoạt động. Chỉ khi hội tụ được đầy đủ nguồn lực từ vốn – công nghệ đến con người và quản trị, khu vực kinh tế tập thể mới đủ khả năng vượt qua thách thức, phát triển bền vững và đóng góp và xứng đáng vào nền kinh tế”, bà Cao Xuân Thu Vân nhấn mạnh.