Hướng tới nguồn cung nông sản xanh và bền vững

Đây là một cột mốc quan trọng đối với một quốc gia luôn ưu tiên giá cả hơn tính bền vững trong nhập khẩu nông sản.

Thay đổi xu hướng nhập khẩu

Trung Quốc là nước nhập khẩu nông sản hàng đầu thế giới, trong đó có đậu tương và thịt bò, nguyên nhân gây ra nạn phá rừng toàn cầu. Tuy nhiên, nước này lại tụt hậu so với các nước phương Tây trong việc yêu cầu các sản phẩm như dầu cọ không được sản xuất trên đất liên quan đến phá rừng hoặc chuyển đổi môi trường sống tự nhiên.

Điều này đang dần thay đổi, khi tập đoàn COFCO International do nhà nước điều hành cùng với công ty sữa Mengniu của Trung Quốc và tập đoàn công nghiệp Yili Nội Mông Cổ trong năm qua đã yêu cầu các nhà cung cấp và chuyên gia tư vấn về đậu tương bền vững.

Khối lượng các lô hàng này chiếm phần rất nhỏ trong tổng lượng nhập khẩu nông sản của Trung Quốc, nhưng ý nghĩa của việc tìm nguồn cung ứng xanh hơn lại rất đáng kể, do nhu cầu tiêu thụ các sản phẩm nông nghiệp của Trung Quốc rất lớn, ngay cả khi nước này đang tìm cách giảm phụ thuộc vào nhập khẩu.

Sự tham gia của COFCO, công ty đã chuyển lô đậu tương mới nhập cảng Thiên Tân cho công ty con Modern Farming Group của Mengniu, cũng gửi tín hiệu tới các nhà mua hàng khác về ý định của Chính phủ Trung Quốc.

Một nhà môi giới có trụ sở tại Singapore cho biết: "Có một sự thay đổi đáng chú ý trong xu hướng mua hàng của các nhà nhập khẩu Trung Quốc, khi họ đang hướng tới các sản phẩm bền vững và thân thiện với môi trường hơn".

Một nhà quản lý tại một công ty thương mại toàn cầu cho biết, kể từ năm ngoái, một số công ty Trung Quốc đã "rất tích cực" trong việc đặt hàng các lô đậu tương không gây phá rừng và dầu thực vật trung hòa carbon.

Lô hàng 50.000 tấn đậu tương từ Brazil có trị giá 30 triệu USD cập cảng Thiên Tân vào đầu tháng Sáu này là đơn đặt hàng hạt có dầu đầu tiên của Trung Quốc có điều khoản không gây phá rừng và làm chuyển đổi rừng (DCF).

Tổng giám đốc điều hành COFCO International, Wei Dong, cho biết: "Chúng tôi phải hành động để giúp củng cố hệ thống lương thực của chúng tôi, qua đó thúc đẩy các hoạt động nông nghiệp bền vững bảo vệ khí hậu và môi trường".

Lô hàng này là một dự án thí điểm do Liên minh Rừng Nhiệt đới Thế giới của Diễn đàn Kinh tế Thế giới thúc đẩy nhằm hạn chế nạn phá rừng do xuất khẩu hàng hóa. Giám đốc điều hành của tổ chức này, ông Jack Hurd, cho biết sự tham gia của COFCO sẽ kích thích nhu cầu của Trung Quốc đối với các sản phẩm bền vững hơn.

Trong khi các nỗ lực về tính bền vững ở phương Tây thường do người tiêu dùng thúc đẩy, thì sự thay đổi của Trung Quốc được kích hoạt bởi các tín hiệu chính sách cũng như áp lực từ các nhà đầu tư.

Tính bền vững được đề cao

Năm 2020 Trung Quốc cam kết sẽ đạt mức phát thải đỉnh vào năm 2030 và trung hòa carbon vào năm 2060. Trong một thỏa thuận vào năm ngoái, Trung Quốc và Mỹ cho biết họ sẽ hợp tác để hạn chế mất diện tích rừng.

Các nhà phân tích cho biết, các quy định mới của sàn giao dịch chứng khoán trong nước yêu cầu các công ty tiết lộ thông tin ESG (môi trường, xã hội và quản trị) từ năm 2026. Điều này tạo thêm áp lực cho các doanh nghiệp nhập khẩu nông sản. Trong khi Quy định chống phá rừng của Liên minh châu Âu (EUDR) sắp tới sẽ cung cấp thêm động lực để các doanh nghiệp nhập khẩu Trung Quốc chuyển hướng sang nông sản bền vững.

Năm 2023, Mengniu cam kết xây dựng chuỗi cung ứng không phá rừng vào năm 2030 và gia nhập nhóm ngành Bàn tròn về Dầu cọ Bền vững (RSPO) trong năm nay. Yili có mục tiêu tương tự đối với chuỗi cung ứng đậu tương, dầu cọ, bột giấy và giấy, đồng thời cho biết sẽ tăng lượng nhập khẩu hàng năm đối với dầu cọ được chứng nhận RSPO thêm 50 tấn từ năm 2024, lên 650 tấn vào năm 2030.

Một nhà sản xuất dầu cọ ở Indonesia cho biết việc xuất khẩu sang Trung Quốc sẽ sớm yêu cầu tiêu chuẩn cao hơn, bởi họ ngày càng chú ý hơn đến tính bền vững, không giống như trước đây, khi giá cả là yếu tố duy nhất.

Trong khi đó, COFCO đặt mục tiêu đến năm 2025 sẽ xây dựng chuỗi cung ứng đậu tương không gây phá rừng ở các khu vực nhạy cảm về mặt sinh thái ở Mỹ Latinh, trong đó có rừng nhiệt đới Amazon. Tập đoàn này cũng có kế hoạch tương tự cho chuỗi cung ứng cà phê và dầu cọ bền vững.

Hồi tháng 1/2024, COFCO International đã ký một biên bản ghi nhớ với hãng sữa hữu cơ China Shengmu Organic Milk để cung cấp 12.000 tấn đậu tương có chứng nhận DCF từ Brazil.

Theo người đứng đầu văn phòng của RSPO ở Trung Quốc, Fang Lifeng, nhu cầu của Trung Quốc về dầu cọ bền vững được chứng nhận DCF, ban đầu được thúc đẩy bởi các công ty đa quốc gia như L’Oreal và Unilever. Nhưng hiện tại, các công ty của Trung Quốc đang dẫn dắt nhu cầu này.

Dù vậy, nhu cầu dầu cọ và đậu tương bền vững mới chỉ chiếm một phần nhỏ trong tổng lượng nhập khẩu hàng năm của Trung Quốc. Năm ngoái, nước này nhập khẩu 4,3 triệu tấn dầu cọ và 99,4 triệu tấn đậu tương.

Chi phí vẫn là một yếu tố ngăn cản nhu cầu nông sản bền vững phát triển nhanh. Đậu tương có chứng nhận DCF có thể đắt hơn từ 2-10 USD/tấn. Trong khi đó, dầu cọ được RSPO chứng nhận có thể đắt hơn 15 USD/tấn so với dầu cọ thông thường.

Một thương nhân của một công ty thương mại quốc tế đang điều hành các nhà máy chế biến đậu tương ở Trung Quốc cho biết, khối lượng đậu tương bền vững thậm chí sẽ chưa tới 1% lượng nhập khẩu hàng năm. Dù vậy, người này cho rằng áp lực từ các nhà tài trợ thương mại có thể thúc đẩy các nhà nhập khẩu đậu tương Trung Quốc tìm kiếm thêm nguồn cung bền vững.