Hướng tới "Việt Nam 2045": Khởi tạo Ngân hàng Trí tuệ Việt tại Anh

Đại diện của SVUK và VIS ký Biên bản Ghi nhớ hợp tác. Ảnh: TTXVN phát

Trong thời đại công nghệ thay đổi từng ngày và tri thức trở thành thước đo cạnh tranh giữa các quốc gia, câu chuyện về "Việt Nam 2045" không còn là những kế hoạch xa vời, mà đã trở thành mối quan tâm thiết thực của thế hệ trẻ. Tương lai ấy đang dần được vun đắp từ nỗ lực học tập và nghiên cứu của sinh viên Việt Nam trên khắp thế giới, trong đó có các giảng đường tại Anh nơi hàng nghìn bạn trẻ đang tiếp cận chuẩn mực tri thức quốc tế.

Hội thảo "Việt Nam 2045" do Hội Sinh viên Việt Nam tại Vương quốc Anh (SVUK, quy tụ hơn 14.000 sinh viên đang học tập tại Anh) tổ chức ngày 22/3 ở London không đơn thuần là một sự kiện học thuật. Quan trọng hơn, đây là nơi trí thức trẻ Việt Nam chủ động tham gia vào những cuộc trao đổi nghiêm túc về con đường phát triển của đất nước.

Theo phóng viên TTXVN tại London, trọng tâm của sự kiện là Biên bản Ghi nhớ hợp tác (MOU) giữa SVUK và Hội Trí thức Việt Nam tại Anh & Ireland (VIS). MOU này chính là bản thiết kế cho một hệ sinh thái trí thức Việt tại Anh, với tầm nhìn đến năm 2030: xây dựng một “Ngân hàng Trí tuệ Việt tại Anh” (Vietnam-UK Talent Bank) - nơi mỗi cá nhân, từ sinh viên năm nhất đến chuyên gia đầu ngành, đều có vị trí trong một mạng lưới liên kết chặt chẽ. Điều đáng nói là MOU không chỉ nêu khẩu hiệu mà bằng các chương trình cụ thể, có khả năng vận hành ngay.

Trước hết là “UK-VN Mentoring Program” – một cơ chế tưởng chừng đơn giản nhưng mang tính đột phá: các giáo sư, chuyên gia người Việt sẽ trực tiếp nhận đỡ đầu sinh viên. Trong bối cảnh lâu nay không ít sinh viên Việt tại Anh thậm chí không biết trong chính ngôi trường của mình có các giáo sư Việt Nam đang giảng dạy, thì việc thiết lập một mạng lưới mentor - mentee  (người hướng dẫn – người được hướng dẫn) bài bản chính là cách lấp đầy khoảng trống kết nối trí thức. Đây không chỉ là hỗ trợ học thuật, mà là quá trình ươm mầm dài hạn về tư duy, định hướng và khát vọng.

Tiếp đó là mô hình “Vườn ươm Tinh hoa” (The Elite Scholars Lab) – dành riêng cho những sinh viên, nghiên cứu sinh xuất sắc nhất. Các giáo sư đầu ngành sẽ trực tiếp đồng hành cùng những “hạt giống” thông qua các dự án nghiên cứu và hoạt động thực tiễn. Và khi trưởng thành, chính những “hạt giống” ấy được kỳ vọng sẽ quay trở lại, tiếp tục đồng hành với thế hệ sau – như mentor, hoặc bằng những đóng góp thiết thực cho giáo dục và nghiên cứu tại Việt Nam.

Chương trình thứ ba – “Career Bridge & Research Symposium” – một hội thảo khoa học và hướng nghiệp thường niên, nơi SVUK phụ trách vận hành và VIS kết nối với các doanh nghiệp, đại học đối tác. Chương trình này cho thấy một cách tiếp cận thực tế: tri thức không chỉ để nghiên cứu, mà phải chuyển hóa thành năng lực nghề nghiệp và đóng góp cụ thể cho nền kinh tế.

Nhìn tổng thể, MOU này không chỉ giải quyết một bài toán trước mắt – kết nối sinh viên với giáo sư – mà còn đặt nền móng cho một chuỗi giá trị trí thức liên tục, nơi tri thức được tích lũy, chuyển giao và "tái sinh" qua từng thế hệ.

Bà Đào Thị Hồng - Bí thư Thứ nhất phụ trách Giáo dục, Đại sứ quán Việt Nam tại Anh, phát biểu tại Hội thảo Học thuật Sinh viên: “Việt Nam 2045”. Ảnh: Hữu Tiến - PV TTXVN tại Anh

Trao đổi với phóng viên TTXVN tại London, bà Đào Thị Hồng, Bí thư thứ nhất phụ trách giáo dục và quản lý lưu học sinh của Đại sứ quán Việt Nam tại Vương quốc Anh, nhấn mạnh rằng việc gắn kết trí thức Việt Nam ở nước ngoài với nhu cầu phát triển ở trong nước cần vượt qua cách làm mang tính hình thức để hướng tới một hệ sinh thái vận hành thực chất. Theo đó, cần 3 yếu tố: cơ chế "đặt hàng" cụ thể từ trong nước, mạng lưới kết nối chuyên gia có tính kế thừa giữa các thế hệ, và kiến tạo hạ tầng số cho tri thức. Theo bà, gắn kết trí thức là để tri thức người Việt luôn hiện diện và được tận dụng hiệu quả trong quá trình phát triển đất nước, bất kể họ đang ở đâu.

Bà Nguyễn Thụy Bá Linh, Phó Giáo sư, Tiến sĩ chuyên ngành vật liệu sinh học và kỹ thuật mô tại Đại học UCL (University College London), Phó Chủ tịch VIS, nhận định sinh viên Việt Nam đang học tập tại Anh có một lợi thế đặc biệt: vừa hiểu thực tế trong nước, vừa được tiếp cận với tri thức và tư duy giáo dục quốc tế. Nếu biết kết hợp hai yếu tố này, các bạn có thể góp phần giải quyết những bài toán rất cụ thể của Việt Nam. Theo bà, thế hệ sinh viên hiện nay có thêm một lợi thế mới khi sớm tiếp cận trí tuệ nhân tạo (AI). Tuy nhiên, điều quan trọng không chỉ là nắm kiến thức, mà là biết cách chuyển hóa kết quả nghiên cứu thành sản phẩm ứng dụng thực tế. Bà nhấn mạnh khi các nghiên cứu được phát triển thành sản phẩm, thậm chí thành các dự án khởi nghiệp, chúng không chỉ tạo ra giá trị kinh tế mà còn góp phần giải quyết nhu cầu trong nước, tạo việc làm và thu hút đầu tư quốc tế.

Trong bối cảnh đó, hội thảo “Việt Nam 2045” với các chủ đề về y sinh, đổi mới sáng tạo, fintech và AI không chỉ là các phiên thảo luận, mà trở thành đầu vào cho một hệ sinh thái có cấu trúc, nơi ý tưởng được nuôi dưỡng, thử nghiệm và phát triển thành những đóng góp thực sự cho quốc gia. Chủ tịch Hội Sinh viên Việt Nam tại Vương quốc Anh, ông Cao Quốc Dũng nhấn mạnh điều mà các sinh viên cần lúc này là có thêm cơ hội trực tiếp đóng góp cho sự phát triển của đất nước. Theo ông, các diễn đàn như hội thảo “Việt Nam 2045” giúp sinh viên tiếp cận những vấn đề phát triển thiết thực, từ đó hiểu rõ hơn mục tiêu đưa Việt Nam trở thành nước phát triển, có thu nhập cao vào năm 2045, và xác định vai trò của mình trong quá trình đó.

"Việt Nam 2045" đang được xây bằng những kết nối cụ thể, những chương trình có thể đo lường, và những cam kết dài hạn giữa các tổ chức trí thức Việt Nam tại Anh. Điều đáng kỳ vọng nhất nằm ở chỗ khi những sinh viên hôm nay được ươm mầm bởi chính các giáo sư người Việt, trong một hệ sinh thái được thiết kế bài bản, họ sẽ không chỉ thành công cho riêng mình, mà còn trở thành một phần của dòng chảy trí thức phục vụ đất nước.