Thứ trưởng Nguyễn Sinh Nhật Tân: Lan tỏa đổi mới sáng tạo, nâng sức cạnh tranh ngành Công Thương

Trước yêu cầu tăng trưởng nhanh, bền vững trong bối cảnh kinh tế thế giới nhiều biến động, ngành công thương đang đảm nhận vai trò “nhạc trưởng” trong việc bảo đảm an ninh năng lượng, thúc đẩy chuyển dịch xanh và kích hoạt các động lực đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số. Việc triển khai đồng bộ Nghị quyết số 70-NQ/TW về bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia cùng Nghị quyết số 57-NQ/TW về phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo không chỉ tạo khuôn khổ chính sách mới mà còn mở ra không gian tăng trưởng dài hạn cho nền kinh tế. Trao đổi với phóng viên TTXVN, Thứ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Sinh Nhật Tân đã chia sẻ những định hướng chiến lược và quyết tâm hành động của ngành trong giai đoạn tăng tốc phát triển.

Phóng viên: Thứ trưởng có thể chia sẻ lộ trình giải quyết bài toán năng lượng quốc gia, bảo đảm vừa tăng tỷ trọng năng lượng tái tạo, vừa đáp ứng yêu cầu tăng trưởng kinh tế hai con số theo tinh thần Nghị quyết số 70-NQ/TW về bảo đảm an ninh năng lượng đến năm 2030, tầm nhìn 2045?

Thứ trưởng Nguyễn Sinh Nhật Tân: Trong bối cảnh đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới với yêu cầu tăng trưởng cao, bền vững và chủ động thích ứng với những biến động phức tạp của kinh tế, chính trị và năng lượng toàn cầu, Bộ Công Thương xác định nhiệm vụ bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia là nhiệm vụ trọng yếu, đặc biệt trong bối cảnh đất nước phải song song thực hiện mục tiêu bảo đảm an ninh năng lượng và các cam kết giảm phát thải khí nhà kính, thực hiện tại Hội nghị lần thứ 26 các bên tham gia Công ước khung của Liên Hợp Quốc về biến đổi khí hậu (COP26) theo xu hướng chuyển dịch năng lượng.

Thời gian qua, Bộ Công Thương đã tập trung cao cho công tác chỉ đạo, lãnh đạo hoàn thiện thể chế, chính sách, thúc đẩy triển khai các dự án trọng điểm nhằm phát triển đồng bộ, toàn diện khung chính sách và hạ tầng năng lượng. Bộ đã tham mưu xây dựng Nghị quyết số 70 của Bộ Chính trị về bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045 và Nghị quyết số 328/NQ-CP của Chính phủ ban hành Chương trình hành động của Chính phủ thực hiện Nghị quyết số 70 của Bộ Chính trị. Cùng đó, hoàn thiện Luật Điện lực 2024 và các nghị định, thông tư hướng dẫn thực hiện; nghiên cứu, đề xuất cơ chế, chính sách triển khai các Nghị quyết của Bộ Chính trị, Quốc hội và của Chính phủ về phát triển năng lượng, bảo đảm an ninh năng lượng; chủ trì tham mưu Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Quy hoạch điện VIII và Điều chỉnh Quy hoạch điện VIII.

Mặt khác, triển khai chủ trương của Chính phủ về kiện toàn cơ chế điều độ hệ thống điện quốc gia (tiếp nhận và tổ chức hoạt động của NSMO); tổ chức triển khai,đôn đốc, hướng dẫn, kiểm tra tình hình thực hiện quy hoạch phát triển điện lực quốc gia; phối hợp các bộ, ngành, địa phương cụ thể hóa trong quy hoạch tỉnh, đôn đốc thực hiện các dự án nguồn và lưới điện trọng điểm, nhất là các dự án nguồn điện lớn, lưới điện truyền tải 500kV, 220kV… góp phần từng bước hoàn thiện kết cấu hạ tầng điện lực. Đến nay, hệ thống nguồn và mạng lưới nước ta đạt quy mô đứng đầu ASEAN.

Đáng chú ý, trong năm 2025, Bộ đã tham mưu Chính phủ trình Quốc hội ban hành và tổ chức triển khai nhiều văn bản pháp lý quan trọng, đặc biệt là Nghị quyết của Quốc hội về cơ chế, chính sách phát triển năng lượng giai đoạn 2026-2030. Việc ban hành Nghị quyết là bước đi phù hợp, thiết thực nhằm triển khai cụ thể hóa Nghị quyết 70 của Bộ Chính trị về phát triển năng lượng quốc gia. Đây là những định hướng chiến lược lớn, tạo khuôn khổ chính sách đủ mạnh để tháo gỡ các điểm nghẽn kéo dài, đồng thời mở ra không gian phát triển mới cho ngành năng lượng trong giai đoạn tới.

Với mục tiêu cao nhất là bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia, đáp ứng yêu cầu tăng trưởng hai con số trong giai đoạn tới, Bộ Công Thương xác định sẽ tập trung ưu tiên cho nhiệm vụ bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia gắn với chuyển dịch năng lượng, từng bước hình thành hệ sinh thái năng lượng hiện đại, an toàn, bền vững, đáp ứng nhu cầu phát triển trong dài hạn của đất nước. Tất nhiên, quá trình này cần được triển khai phù hợp với điều kiện thực tiễn, cấu trúc và lộ trình phát triển kinh tế của Việt Nam.

Phóng viên: Năm 2026 là năm tăng tốc triển khai Nghị quyết số 57-NQ/TW với phương châm “Hành động đột phá, lan tỏa kết quả”, tập trung tạo ra các sản phẩm cụ thể, đóng góp thiết thực cho mục tiêu phát triển đất nước. Quán triệt tinh thần chỉ đạo đó, xin Thứ trưởng cho biết việc xây dựng Kế hoạch thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW năm 2026 của Bộ Công Thương sẽ được triển khai cụ thể như thế nào?

Thứ trưởng Nguyễn Sinh Nhật Tân: Ngay sau khi Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị được ban hành, Bộ Công Thương đã xác định đây là một nhiệm vụ chính trị trọng tâm, có ý nghĩa chiến lược đối với phát triển ngành trong giai đoạn mới. Năm 2025, Bộ đã triển khai Nghị quyết với tinh thần khẩn trương, quyết liệt và đồng bộ, từ chỉ đạo điều hành đến tổ chức thực hiện cụ thể, bước đầu tạo chuyển biến rõ nét trong nhận thức và hành động. Đáng chú ý, việc triển khai Nghị quyết số 57-NQ/TW trong năm 2025 đã đạt được nhiều kết quả nổi bật, toàn diện trên cả ba trụ cột: hoàn thiện thể chế - chuyển đổi số - phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo.

Trên cơ sở những kết quả đã đạt được của năm 2025, quán triệt tinh thần chỉ đạo của Bộ Chính trị, năm 2026, Bộ Công Thương xác định rõ yêu cầu chuyển từ “làm đủ nhiệm vụ” sáng tạo ra sản phẩm cụ thể, kết quả đo đếm được và tác động thực chất đến doanh nghiệp và thị trường. Theo đó, Kế hoạch thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW năm 2026 của Bộ được xây dựng theo ba định hướng lớn. Cụ thể, xây dựng kế hoạch theo hướng mở, linh hoạt nhưng rất rõ trách nhiệm. Mỗi nhiệm vụ đều phải bảo đảm “6 rõ”: rõ người, rõ việc, rõ thời gian, rõ trách nhiệm, rõ sản phẩm và rõ thẩm quyền. Kế hoạch không đóng khung cứng, mà sẽ được rà soát, cập nhật thường xuyên để kịp thời đáp ứng yêu cầu từ thực tiễn sản xuất, kinh doanh và quản lý ngành.

Cùng đó, trong năm 2026, Bộ Công Thương dự kiến triển khai 123 nhiệm vụ, ưu tiên các nội dung về hoàn thiện thể chế; phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo; chuyển đổi số; xây dựng cơ sở dữ liệu; và đặt hàng các nhiệm vụ nghiên cứu gắn với công nghệ chiến lược, sản phẩm chiến lược của ngành. Ngoài ra, lấy kết quả lan tỏa làm thước đo hiệu quả. Các nhiệm vụ được thiết kế để không chỉ phục vụ quản lý nhà nước mà còn trực tiếp hỗ trợ doanh nghiệp nâng cao năng suất, chất lượng, khả năng cạnh tranh; thúc đẩy chuyển đổi xanh, chuyển đổi số trong các ngành công nghiệp, thương mại và năng lượng.

Phóng viên: Để đạt được mục tiêu kép về tăng trưởng và thu nhập, nguồn nhân lực, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trong lĩnh vực công thương sẽ được Bộ định hướng và phát huy như thế nào nhằm tăng năng suất, hiệu quả và sức cạnh tranh của toàn ngành thưa Thứ trưởng?

Thứ trưởng Nguyễn Sinh Nhật Tân: Bộ Công Thương xác định nguồn nhân lực, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là những động lực vô cùng quan trọng để ngành công thương bứt phá trong giai đoạn tới. Bộ sẽ tập trung định hướng phát triển đội ngũ nhân lực chất lượng cao, gắn với ứng dụng khoa học - công nghệ và chuyển đổi số trong quản lý, sản xuất và kinh doanh, qua đó nâng cao năng suất, hiệu quả và sức cạnh tranh của toàn ngành, đáp ứng yêu cầu tăng trưởng nhanh và bền vững.

Theo đó, Bộ Công Thương tiếp tục đẩy mạnh tái cơ cấu ngành công thương gắn với chuyển đổi số, chuyển đổi xanh một cách toàn diện, thực chất, phát huy vai trò trụ cột dẫn dắt của các doanh nghiệp Nhà nước và vai trò tích cực của khu vực kinh tế tư nhân; đẩy mạnh ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trong mọi lĩnh vực quản lý nhà nước, hoạt động sản xuất, kinh doanh; khuyến khích chuyển dịch cơ cấu công nghiệp sang các ngành công nghệ cao và công nghiệp xanh.

Ngoài ra, phát triển các ngành công nghiệp nền tảng, công nghiệp hỗ trợ, chế tạo thông minh trên cơ sở việc làm chủ các công nghệ lõi, công nghệ chiến lược, từng bước xây dựng nền công nghiệp tự chủ; phát triển mạnh năng lượng tái tạo, năng lượng mới. Đặc biệt, nâng cao tỷ lệ nội địa hóa trong sản xuất công nghiệp; hiện đại hóa hệ thống phân phối nội địa, phát triển thương mại điện tử; xây dựng các tập đoàn công nghiệp, thương mại quốc gia đủ tiềm lực đóng vai trò nòng cốt tại thị trường trong nước và tham gia cạnh tranh tại thị trường quốc tế.

Bộ Công Thương cũng sẽ thực hiện chuyển đổi toàn diện sang mô hình công nghiệp, thương mại xanh và kinh tế tuần hoàn; kinh tế số và thương mại điện tử. Ưu tiên phát triển công nghiệp môi trường, công nghiệp tái chế, kinh tế tuần hoàn, yêu cầu doanh nghiệp áp dụng giải pháp sản xuất sạch hơn, quản lý phát thải và báo cáo mức phát thải carbon. Hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận công nghệ thân thiện môi trường, chuyển đổi sang mô hình “xuất khẩu xanh”, phát triển hệ thống “phân phối xanh” cả trên kênh truyền thống và điện tử và văn hóa “tiêu dùng xanh”.

Bên cạnh đó, tập trung đẩy mạnh công nghiệp 4.0, chuyển đổi số toàn diện doanh nghiệp sản xuất, chế biến, năng lượng và logistics, ứng dụng trí tuệ nhân tạo, IoT, dữ liệu lớn, blockchain trong quản lý sản xuất và chuỗi cung ứng; đẩy mạnh phát triển thương mại điện tử B2B, B2C; hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận vốn ưu đãi, đào tạo chuyển đổi số trong hoạt động sản xuất kinh doanh và trong các ngành, lĩnh vực mới có ứng dụng và phát triển dựa trên nền tảng số.

Hơn nữa, chú trọng xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức ngành Công Thương có bản lĩnh chính trị vững vàng, chuyên môn cao, đủ “Đức - Sức - Tài”, dám nghĩ, dám làm gắn với đổi mới cơ chế tuyển chọn, thu hút, trọng dụng và đãi ngộ đặc biệt đối với người có tài; có cơ chế, chính sách vượt trội để thu hút và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao đáp ứng yêu cầu chuyển đổi xanh, chuyển đổi số và công nghiệp hóa hiện đại hóa trong lĩnh vực công thương; tập trung đào tạo, đào tạo lại nâng cao kỹ năng cho lực lượng lao động ngành công thương. Đặc biệt, Bộ sẽ nâng cao năng lực xây dựng và thực thi chính sách cho đội ngũ cán bộ quản lý các cấp; nâng cấp hệ thống các cơ sở đào tạo thuộc Bộ đạt chuẩn quốc tế và gắn kết chặt chẽ với doanh nghiệp thông qua đào tạo tại chổ, thực hành trực tiếp tại doanh nghiệp.

Với các định hướng và giải pháp đồng bộ, Bộ Công Thương quyết tâm tạo chuyển biến thực chất về năng suất, chất lượng và sức cạnh tranh của toàn Ngành, qua đó đóng góp quan trọng vào mục tiêu tăng trưởng nhanh, bền vững của nền kinh tế và nâng cao vị thế của Việt Nam trong chuỗi giá trị khu vực và toàn cầu./.

Phóng viên: Xin trân trọng cảm ơn Thứ trưởng!