Hydro xanh: Đắt xắt ra miếng

Từ các sa mạc của Australia và Namibia đến eo biển Patagonia đầy gió, nhiều doanh nghiệp và quốc gia có kế hoạch xây dựng gần 1.600 nhà máy để sản xuất hydro. Tuy vậy, có một vấn đề là phần lớn những dự án đó chưa nhận được sự quan tâm của các khách hàng.

Kết quả là nhiều dự án hiện đang được các quốc gia đang cạnh tranh để trở thành "Saudi Arabia của hydro" tung hô rầm rộ có khả năng sẽ không bao giờ được xây dựng. Theo BloombergNEF, chỉ có 12% nhà máy hydro được coi là ít carbon vì tránh sử dụng khí đốt tự nhiên hoặc giảm thiểu khí thải có khách hàng ký hợp đồng sử dụng nhiên liệu.

Nhà phân tích Martin Tengler của BNEF cho biết: "Không có nhà phát triển dự án nào bắt đầu sản xuất hydro nếu không có người mua và cũng không có ngân hàng nào sẽ cho nhà phát triển dự án vay tiền nếu không có sự tin tưởng về khả năng sẽ có khách hàng mua hydro".

Thật dễ hiểu tại sao các doanh nghiệp và quốc gia lại cân nhắc kế hoạch sản xuất hydro. Loại nhiên liệu này có thể rất cần thiết để thế giới đạt được mức phát thải carbon ròng bằng 0 trong cuộc chiến chống biến đổi khí hậu. Khi được đốt trong tua-bin hoặc được cung cấp qua pin nhiên liệu, nó tạo ra năng lượng mà không phát thải khí nhà kính vào không khí.

Nhiều nhà phân tích không thấy cách nào khác để khử carbon cho ngành thép, vận tải biển và các ngành công nghiệp khác vốn không dễ dàng sử dụng điện. BNEF dự đoán thế giới sẽ cần sử dụng 390 triệu tấn hydro mỗi năm trên toàn cầu vào năm 2050 để loại bỏ lượng khí thải carbon khỏi nền kinh tế thế giới, nhiều hơn bốn lần so với lượng sử dụng hiện nay.

Nhưng đây không phải là một sự thay đổi đơn giản. Hầu hết các doanh nghiệp có thể sử dụng hydro sẽ cần thiết bị mới đắt tiền để sử dụng nó, một bước đi mà họ không muốn thực hiện.

Theo BNEF, hydro được sản xuất bằng năng lượng sạch có giá cao gấp bốn lần so với hydro được sản xuất từ khí đốt tự nhiên. Và rất khó để xây dựng cơ sở hạ tầng để cung cấp hydro — không chỉ các nhà máy để sản xuất mà còn cả đường ống để vận chuyển hydro — khi nhu cầu có thể không thành hiện thực trong nhiều năm.

Bà Laura Luce, Giám đốc điều hành của Hy Stor Energy, cho biết điều này không khác gì bất kỳ dự án phát triển năng lượng nào khác ở quy mô lớn. Đường ống dẫn khí đốt tự nhiên không được xây dựng nếu không có khách hàng. Hy Stor Energy bày tỏ dự định độc quyền cung cấp hydro cho một nhà máy sắt mà công ty SSAB SA (Thụy Điển) có kế hoạch xây dựng tại Mississippi.

Các quốc gia có tiềm năng tạo ra nguồn năng lượng tái tạo dồi dào, chẳng hạn như Chile với gió, Australia và Ai Cập với năng lượng Mặt Trời, đã công bố các mục tiêu lớn để sản xuất nhiên liệu, thường là để xuất khẩu. Theo BNEF, chỉ riêng Trung Quốc đã có hơn 360 nhà máy hoạt động.

Liên minh châu Âu đã đặt mục tiêu sản xuất 10 triệu tấn hydro không carbon vào năm 2030 trong khi nhập khẩu một lượng tương đương. Tại Mỹ, Tổng thống Joe Biden đã dành 8 tỷ USD để tạo ra "trung tâm hydro", cụm doanh nghiệp sản xuất và sử dụng nhiên liệu này.