IEA: Thế giới đang trải qua cú sốc năng lượng nghiêm trọng nhất lịch sử

Theo người đứng đầu IEA, ông Fatih Birol, quy mô gián đoạn nguồn cung dầu khí do tình trạng phong tỏa eo biển Hormuz hiện nay còn nghiêm trọng hơn tổng hợp các cuộc khủng hoảng năm 1973, 1979 và 2022 cộng lại.

Trong cuộc phỏng vấn với tờ Le Figaro (Pháp), ông Fatih Birol nhấn mạnh rằng thế giới chưa từng trải qua một đợt gián đoạn nguồn cung năng lượng với quy mô lớn như vậy. Việc eo biển Hormuz – tuyến đường thủy trung chuyển khoảng 20% lượng dầu và khí đốt toàn cầu – bị hạn chế lưu thông đã đẩy thị trường vào trạng thái căng thẳng cực độ.

Yếu tố thúc đẩy căng thẳng hiện nay chính là tối hậu thư từ chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump. Phía Mỹ yêu cầu Iran mở lại eo biển Hormuz trước thời hạn chót ngày 7/4 (giờ địa phương), đồng thời cảnh báo về khả năng mở rộng các hoạt động quân sự nhằm vào hạ tầng trọng yếu của Iran nếu yêu cầu trên không được đáp ứng

Hệ quả là giá dầu thế giới đã tăng mạnh và liên tục thiết lập các đỉnh mới trong những ngày gần đây. Đáng chú ý, giá dầu WTI của Mỹ dao động trong khoảng 114–115 USD/thùng, trong khi giá dầu Brent duy trì quanh mức 111–112 USD/thùng. Một diễn biến hiếm gặp trên thị trường là giá dầu WTI vượt giá dầu Brent, phản ánh nhu cầu cấp bách đối với nguồn cung ngay tại thị trường Mỹ trong bối cảnh rủi ro vận tải biển gia tăng và chi phí logistics leo thang.

IEA cảnh báo dù các nước châu Âu, Nhật Bản hay Australia đều sẽ chịu ảnh hưởng, nhưng các quốc gia đang phát triển mới là đối tượng dễ bị tổn thương nhất. Họ sẽ phải đối mặt với "cú đấm kép" khi giá dầu khí tăng cao kéo theo chi phí thực phẩm, phân bón và lạm phát chung tăng tốc chóng mặt.

Hiện nay, các nước thành viên IEA đã bắt đầu triển khai đợt xả kho dự trữ chiến lược nhằm hạ nhiệt giá cả. Tuy nhiên, ông Birol thừa nhận rằng việc giải phóng dự trữ chỉ là giải pháp tình thế, trong khi sự bất ổn vẫn đang bao trùm lên triển vọng kinh tế toàn cầu.

Giới quan sát nhận định, trong bối cảnh đàm phán giữa các bên chưa đạt đột phá và nguy cơ leo thang quân sự vẫn hiện hữu, thị trường năng lượng toàn cầu sẽ tiếp tục đối mặt với biến động mạnh, thậm chí có thể kéo theo một cú sốc kinh tế quy mô lớn trong thời gian tới.