Tổng thống Thụy Sĩ thăm Việt Nam: Cột mốc lịch sử quan trọng nâng tầm Đối tác toàn diện

Nhân dịp Tổng thống Liên bang Thụy Sĩ Guy Parmelin và Phu nhân sẽ thăm chính thức Việt Nam từ ngày 17 đến ngày 18/10/2026, Đại sứ Thụy Sĩ tại Việt Nam Thomas Gass đã dành cho phóng viên Thông tấn xã Việt Nam (TTXVN) cuộc trả lời phỏng vấn về ý nghĩa của chuyến thăm và quan hệ hợp tác hai nước trong bối cảnh kỷ niệm 55 năm thiết lập quan hệ ngoại giao (1971 - 2026).

*Phóng viên: Đại sứ cho biết, chuyến thăm chính thức Việt Nam của Tổng thống Thụy Sĩ Guy Parmelin và Phu nhân có ý nghĩa thế nào, trong bối cảnh hai nước kỷ niệm 55 năm thiết lập quan hệ ngoại giao và thúc đẩy quan hệ Đối tác toàn diện?

*Đại sứ Thomas Gass: Nhìn lại thời điểm năm 1971, bối cảnh thế giới và Việt Nam hoàn toàn khác biệt so với hiện nay. Khi đó, trong giai đoạn chiến tranh đầy thử thách, Thụy Sĩ cùng với Na Uy và Thụy Điển là những quốc gia phương Tây tiên phong quyết định thiết lập quan hệ ngoại giao song phương với Việt Nam.

Chuyến thăm chính thức của Tổng thống Guy Parmelin là cột mốc lịch sử quan trọng để hai nước cùng nhìn lại chặng đường 55 năm đồng hành, chúc mừng những thành tựu phát triển vượt bậc của nền kinh tế và đời sống người dân Việt Nam. Kể từ năm 1971, Thụy Sĩ đã duy trì các chương trình hợp tác quốc tế mang tính nhân đạo, và trong khoảng 15 năm trở lại đây, mối quan hệ giữa hai nước đã chuyển dịch mạnh mẽ sang hợp tác kinh tế nhằm hỗ trợ Việt Nam hội nhập sâu hơn vào nền kinh tế toàn cầu, đồng thời nâng cao vị thế và vai trò trên trường quốc tế.

Vì vậy, với chúng tôi, chuyến thăm của Tổng thống Guy Parmelin cùng việc sắp chính thức ký kết Hiệp định Thương mại Tự do (FTA) giữa Việt Nam và khối EFTA (gồm Thụy Sĩ, Na Uy, Iceland, Liechtenstein) là hai điểm nhấn lớn, minh chứng cho việc những nỗ lực hợp tác kiên trì suốt nhiều thập kỷ qua đã đơm hoa kết trái cho cả hai quốc gia. Ngoài ra, chính sách miễn thị thực du lịch mà Việt Nam dành cho du khách Thụy Sĩ từ năm ngoái cũng đang tạo xung lực mới thúc đẩy giao lưu nhân dân và phát triển du lịch song phương.

Chuyến thăm chính thức Việt Nam của Tổng thống Thụy Sĩ Guy Parmelin và Phu nhân, theo lời mời của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và Phu nhân, diễn ra trong dịp kỷ niệm 55 năm thiết lập quan hệ ngoại giao hai nước và ngay sau khi hai nước vừa thiết lập Đối tác toàn diện.

Lãnh đạo hai nước xác định tăng cường hợp tác kinh tế, thương mại và đầu tư là ưu tiên hàng đầu của quan hệ song phương. Chuyến thăm sẽ là dịp để củng cố hơn nữa quan hệ giữa hai nước và thúc đẩy hợp tác trong các lĩnh vực then chốt, nhất là thương mại và đầu tư, khoa học và công nghệ, đổi mới sáng tạo, tài chính và phát triển bền vững. Hai bên cũng sẽ trao đổi về các vấn đề khu vực và quốc tế cùng quan tâm.

*Phóng viên: Đàm phán Hiệp định Thương mại Tự do giữa Việt Nam và Khối EFTA đã kết thúc vào ngày 2/7/2026. Đại sứ có thể phân tích chi tiết tiến trình đàm phán và tác động của FTA này đối với thương mại, đầu tư song phương?

*Đại sứ Thomas Gass: Tôi tin rằng chuyến thăm này cùng với việc ký kết Hiệp định Thương mại tự do giữa Việt Nam và Khối EFTA sẽ tiếp tục củng cố niềm tin giữa nền kinh tế Việt Nam và nền kinh tế Thụy Sĩ.

Tiến trình đi đến Hiệp định lịch sử này kéo dài 14 năm. Ban đầu, việc Việt Nam gia nhập Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) là tiền đề then chốt và Thụy Sĩ – nơi đặt trụ sở WTO tại Geneva – là một trong những quốc gia đầu tiên khởi động thảo luận FTA với Việt Nam. Sau đó, hai bên tập trung vào các ưu tiên thương mại khác và trong khoảng 3 - 4 năm gần đây, với nguồn năng lượng mới từ các đoàn đàm phán hai bên, chúng ta đã kết nối lại, tận dụng các kết quả đạt được từ các FTA trước đó và điều chỉnh linh hoạt theo thực tiễn thương mại toàn cầu hiện đại.

Về tác động, việc ký kết FTA khẳng định Việt Nam, Thụy Sĩ và các đối tác EFTA lựa chọn một khuôn khổ thương mại có tính dự đoán cao; giảm thuế quan; tôn trọng những đổi mới sáng tạo và quyền sở hữu của nhau; bảo đảm rằng mỗi bên đều phát huy được những thế mạnh tốt nhất của mình và cùng mang lại những giá trị tốt nhất cho nhau.

FTA sẽ cung cấp một khuôn khổ chính sách chung, củng cố niềm tin cho cộng đồng doanh nghiệp, đặc biệt là các doanh nghiệp vừa và nhỏ (SME) khi đầu tư vào một quốc gia cách xa mình về mặt địa lý. Hiệp định bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và tạo thuận lợi thương mại thông qua việc cắt giảm thuế quan.

Chúng tôi hoan nghênh cam kết của Việt Nam về giảm thuế quan đối với máy móc và các sản phẩm kỹ thuật, điều sẽ giúp Việt Nam định vị tốt hơn và tối ưu hóa việc hội nhập vào các chuỗi giá trị và thương mại quốc tế.

Ngược lại, với quy mô tầng lớp trung lưu tại Việt Nam dự kiến tăng gấp đôi trong 10 năm tới, người dân Việt Nam sẽ có cơ hội tiếp cận tốt hơn với các giải pháp y tế, dược phẩm tiên tiến hàng đầu thế giới từ Thụy Sĩ. Đồng thời, các sản phẩm Việt Nam đạt tiêu chuẩn cao về môi trường và xã hội sẽ dễ dàng tiếp cận thị trường EFTA - nơi người tiêu dùng có sức mua cao và sẵn sàng chi trả mức giá tốt hơn cho các sản phẩm phát triển bền vững.

*Phóng viên: Việt Nam đã thành lập các Trung tâm Tài chính Quốc tế tại Thành phố Hồ Chí Minh và Đà Nẵng. Là quốc gia có năng lực hàng đầu thế giới về tài chính - ngân hàng, Thụy Sĩ có định hướng hợp tác như thế nào với Việt Nam trong lĩnh vực này?

*Đại sứ Thomas Gass: Chúng tôi rất mong muốn hợp tác chặt chẽ với Việt Nam và rất vui khi chứng kiến mục tiêu cao của Việt Nam trong lĩnh vực ngân hàng, đặc biệt là phát triển đất nước trở thành một trung tâm tài chính quốc tế (IFC).

Thụy Sĩ là đối tác truyền thống lâu năm của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam cũng như các ngân hàng thương mại trong công tác đào tạo cán bộ quản lý, xây dựng chuẩn mực vận hành và phát triển các công cụ công nghệ tài chính (Fintech).

Từ kinh nghiệm thực tiễn của Thụy Sĩ, nền tảng quyết định để một quốc gia vươn tầm thành trung tâm tài chính quốc tế là phải sở hữu một hệ thống tài chính - ngân hàng nội địa thực sự vững chắc, ổn định và bảo đảm khả năng tiếp cận tài chính cho toàn bộ người dân. Một khi hệ thống ngân hàng quốc gia đã phát triển vững mạnh và toàn diện, việc vận hành Trung tâm Tài chính Quốc tế sẽ trở nên rất thuận lợi. Vì vậy, thay vì chỉ tập trung nguồn lực vào các trung tâm tài chính mới, Thụy Sĩ sẽ tiếp tục ưu tiên hợp tác củng cố năng lực cốt lõi cho hệ thống ngân hàng nội địa của Việt Nam.

*Phóng viên: Đại sứ có đánh giá thế nào về tiềm năng và các chương trình hợp tác cụ thể giữa hai nước trong các lĩnh vực giáo dục, nghiên cứu khoa học, đổi mới sáng tạo và đào tạo nghề?

*Đại sứ Thomas Gass: Nghiên cứu khoa học và đổi mới sáng tạo là trụ cột hợp tác rất thực chất. Cơ chế hợp tác giữa Quỹ Nghiên cứu Quốc gia Thụy Sĩ (SNSF) và Quỹ Phát triển Khoa học và Công nghệ Quốc gia Việt Nam (NAFOSTED) thuộc Bộ Khoa học và Công nghệ đã triển khai 2 đợt kêu gọi đề xuất nghiên cứu chung, tài trợ cho khoảng 20 dự án nghiên cứu chung giữa các trường đại học hàng đầu của hai nước, và đợt kêu gọi thứ 3 dự kiến sẽ diễn ra vào năm tới. Các lĩnh vực nghiên cứu chung trải rộng từ tự động hóa, ô tô, năng lượng, dược phẩm, chẩn đoán y tế, kiểm định chất lượng, công nghệ sinh học, năng lượng xanh, kinh tế số đến nông nghiệp.

Đặc biệt, các doanh nghiệp Thụy Sĩ – nhiều đơn vị đã hiện diện tại Việt Nam hơn 30 năm – đang đầu tư rất lớn vào đào tạo nghề, nâng cao năng lực kỹ thuật và quản lý cho lực lượng lao động Việt Nam. Doanh nghiệp Thụy Sĩ chủ động liên kết với các trường đại học địa phương để sinh viên đến thực hành trực tiếp tại nhà máy, đào tạo nhân lực trong các ngành công nghệ cao như robot, lưới điện thông minh, thiết bị y tế và du lịch, qua đó trực tiếp đóng góp vào việc chuẩn bị nguồn nhân lực tương lai cho Việt Nam.

*Phóng viên: Cùng là thành viên của Tổ chức Quốc tế Pháp ngữ (OIF), theo Đại sứ, hai nước có thể khai thác cơ chế hợp tác đa phương này như thế nào để thắt chặt giao lưu nhân dân và sự hiểu biết lẫn nhau?

*Đại sứ Thomas Gass: Thụy Sĩ đánh giá cao sự tham gia tích cực của Việt Nam trong cộng đồng Pháp ngữ ở cả cấp độ khu vực và quốc tế.

Không gian Pháp ngữ không chỉ thúc đẩy tiếng Pháp mà còn thúc đẩy hợp tác giữa các nước thành viên trên nhiều lĩnh vực như giáo dục, nghiên cứu và đặc biệt là phát triển du lịch và điều này cần được tiếp tục duy trì. Trong thế giới ngày nay, chúng ta được kêu gọi xây dựng một chủ nghĩa đa phương với "cơ chế linh hoạt".

Về khía cạnh văn hóa và kết nối nhân dân, ngôn ngữ là cầu nối tuyệt vời. Bản thân là một người Thụy Sĩ đến từ vùng nói tiếng Pháp, tôi luôn cảm thấy vô cùng ấm áp và bất ngờ khi có thể giao tiếp bằng tiếng Pháp với người dân Việt Nam. Cơ chế hợp tác đa phương này góp phần giúp người dân Thụy Sĩ khám phá sâu sắc hơn vẻ đẹp, sự hiếu khách của Việt Nam và ngược lại.

*Phóng viên: Đại sứ nhận định như thế nào về vị thế chiến lược của Việt Nam và triển vọng đồng hành giữa hai quốc gia trong phát triển bền vững?

*Đại sứ Thomas Gass: Việt Nam đang đạt được tốc độ tăng trưởng kinh tế rất cao. Điều đó thực sự ấn tượng. Ben cạnh đó, Việt Nam còn thể hiện cam kết kiên định đối với các Mục tiêu Phát triển Bền vững (SDG) của Liên hợp quốc và mục tiêu đưa phát thải ròng về 0 (Net Zero) vào năm 2050. Sự kết hợp giữa mục tiêu phát triển kinh tế mạnh mẽ và việc coi trọng các giá trị đa phương, phát triển bền vững đã khiến Việt Nam trở thành đối tác hàng đầu, giàu tiềm năng của Thụy Sĩ.

Với vị thế đó, việc hai nước nâng tầm hợp tác thương mại, đầu tư và khoa học công nghệ nhân chuyến thăm của Tổng thống Guy Parmelin sẽ tạo động lực mới, giúp hai nền kinh tế bổ trợ lẫn nhau và cùng thịnh vượng.

*Phóng viên: Xin trân trọng cảm ơn Đại sứ Thomas Gass!