Khắc phục "Thẻ vàng" IUU: Siết chặt quản lý đội tàu

Xác định khắc phục triệt để những tồn tại, hạn chế trong chống khai thác thủy sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU) là nhiệm vụ cấp bách, trọng tâm hàng đầu, ngày 7/8, UBND tỉnh Quảng Ngãi tổ chức họp Ban Chỉ đạo chống khai thác IUU nhằm tập trung đánh giá kết quả thực hiện, nhận diện những vấn đề còn tồn tại và đề ra các giải pháp quyết liệt, khả thi để triển khai trong thời gian tới. Cuộc họp phấn đấu thực hiện đầy đủ các khuyến nghị của Ủy ban châu Âu (EC), góp phần cùng cả nước sớm gỡ cảnh báo "Thẻ vàng" đối với ngành thủy sản Việt Nam. 

* Siết đội tàu, kiểm soát từng chuyến biển 

Đến tháng 8/2026, Quảng Ngãi có 4.863 tàu cá đã đăng ký; trong đó có 4.699 tàu được cấp giấy phép khai thác. Đối với công tác đăng kiểm, có 3.647/3.791 tàu cá còn hạn đăng kiểm; việc đánh dấu tàu cá được thực hiện đầy đủ, đạt 100% số tàu đã đăng ký. 

Tỉnh cũng tăng cường kiểm soát điều kiện an toàn thực phẩm đối với tàu cá từ 15 m trở lên. Đến nay, 2.949/2.994 tàu được cấp Giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện an toàn thực phẩm còn hiệu lực. 

Đặc biệt, giám sát hành trình (VMS) tiếp tục được xác định là giải pháp trọng tâm để kiểm soát hoạt động khai thác trên biển. Hiện, tỉnh có hơn 2.980 tàu cá đã lắp thiết bị VMS, đạt 100% số tàu đang tham gia khai thác và đạt hơn 99% số tàu từ 15 m trở lên. Đối với 12 tàu chưa lắp thiết bị, cơ quan chức năng đã lập danh sách, chuyển các địa phương trong và ngoài tỉnh phối hợp theo dõi, quản lý, bảo đảm không đưa phương tiện vào hoạt động khi chưa đủ điều kiện. 

Cùng với quản lý trên thực tế, dữ liệu đăng ký, đăng kiểm, cấp phép khai thác được cập nhật vào Cơ sở dữ liệu nghề cá quốc gia (VNFishbase). Đến nay, 100% tàu cá đã đăng ký, cấp phép và đăng kiểm do Trung tâm Đăng kiểm tàu cá Quảng Ngãi kiểm tra, cấp giấy chứng nhận đã được cập nhật dữ liệu. Việc hoàn thiện hồ sơ pháp lý, kiểm soát điều kiện hoạt động và tăng cường giám sát hành trình đang từng bước tạo nền tảng quản lý đội tàu chặt chẽ, góp phần ngăn ngừa nguy cơ vi phạm IUU. 

Ông Nguyễn Đức Bình, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Quảng Ngãi phát biểu. Ảnh: Lê Phước Ngọc - TTXVN

Ông Nguyễn Đức Bình, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Quảng Ngãi cho biết, Sở đã phối hợp, hướng dẫn các địa phương rà soát, thường xuyên cập nhật danh sách tàu cá không đủ điều kiện hoạt động; tổ chức tập kết phương tiện tại các khu neo đậu tập trung, niêm yết công khai danh sách, niêm phong tàu, đưa ngư cụ và trang thiết bị khai thác ra khỏi phương tiện; đồng thời phân công lực lượng theo dõi, giám sát vị trí neo đậu. 

Ông Bình cho biết thêm, đối với 44 tàu cá không đủ điều kiện cấp giấy phép khai thác tồn tại từ đầu năm đến nay, các cơ quan chức năng đã xác định vị trí neo đậu của toàn bộ phương tiện. Trong đó, 27 tàu đang neo đậu ngoài tỉnh (xã Vạn Tường 1 tàu, xã An Phú 8 tàu, xã Tịnh Khê 1 tàu và phường Sa Huỳnh 17 tàu). 17 tàu còn lại neo đậu trong tỉnh được giao các địa phương nắm chắc vị trí. 

Tuy nhiên, công tác quản lý 120 tàu cá có giấy phép khai thác hết hạn từ 10 ngày trở lên, phát sinh từ ngày 19/5/2026 đến nay, vẫn còn bất cập. Một số địa phương ven biển chưa theo dõi, giám sát chặt chẽ vị trí neo đậu, nhất là các phương tiện đang hoạt động ngoài tỉnh. Đây là nội dung được yêu cầu khẩn trương chấn chỉnh nhằm bảo đảm tàu cá không đủ điều kiện không tham gia khai thác thủy sản.

* Tăng truy xuất, quyết liệt xử lý vi phạm 

Cùng với quản lý đội tàu, Quảng Ngãi tăng cường kiểm soát, xác nhận và truy xuất nguồn gốc thủy sản khai thác, bảo đảm sản phẩm đáp ứng yêu cầu về nguồn gốc phục vụ tiêu thụ và xuất khẩu. 

Từ đầu năm 2026 đến nay, Ban Quản lý các cảng cá tỉnh đã cấp 42 Giấy xác nhận nguyên liệu thủy sản khai thác (SC), với tổng khối lượng 1.165 tấn. Chi cục Thủy sản - Biển đảo tỉnh cấp 22 Giấy chứng nhận thủy sản khai thác (CC), xác nhận hơn 317 tấn sản phẩm. Không phát sinh hồ sơ xuất khẩu có sai sót phải xác minh, giải trình. 

Hệ thống truy xuất nguồn gốc thủy sản khai thác điện tử (eCDT) được áp dụng đối với 100% tàu cá ra, vào cảng, gắn với kiểm tra, kiểm soát và giám sát sản lượng bốc dỡ. Đến thời điểm hiện tại, có gần 27.000 lượt tàu thông báo cập cảng; gần 16.000 lượt tàu được kiểm tra, giám sát, với tổng sản lượng thủy sản bốc dỡ hơn 21.000 tấn. Tỉnh cũng công bố mở thêm 1 cảng cá loại II và 3 cảng cá loại III, nâng tổng số cảng cá được công bố mở lên 9 cảng, gồm 6 cảng loại II và 3 cảng loại III. 

Từ đầu năm đến nay, các cơ quan chức năng đã xử phạt 41 trường hợp, với tổng số tiền hơn 3,9 tỷ đồng. Riêng trong năm 2025, thực hiện chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ về xử lý các vụ việc vi phạm VMS tồn đọng, các cơ quan chức năng của tỉnh đã xử phạt vi phạm hành chính 589 trường hợp với số tiền hơn 46 tỷ đồng. 

Từ ngày 1/1 đến 3/8/2026, lực lượng chức năng phát hiện 100 tàu mất kết nối VMS từ 6 giờ hoặc quá 10 ngày trên biển và đã xử lý 100% số tàu. Trong đó, 40 tàu về bờ trong tỉnh được khép hồ sơ do chủ tàu, thuyền trưởng thực hiện đúng quy định; 60 tàu về bờ ngoài tỉnh đã được gửi văn bản đến địa phương nơi tàu cập bờ để phối hợp xác minh, xử lý. 

Thượng tá Đỗ Tài Năng, Phó Tham mưu trưởng Ban Chỉ huy Bộ đội Biên phòng tỉnh Quảng Ngãi cho biết, qua kiểm tra, kiểm soát trên biển, lực lượng chức năng đã phát hiện 10 tàu cá vượt ranh giới. Trong số này, 4 tàu đã bị xử phạt; 2 tàu được khép hồ sơ do chỉ vượt ranh giới trong thời gian ngắn và chủ động quay trở lại vùng biển Việt Nam; 4 tàu còn lại đang được tiếp tục xử lý theo quy định. 

Trong năm 2026, kết quả xác minh cũng cho thấy các tàu luôn duy trì tín hiệu giám sát hành trình (VMS), hoạt động trong vùng biển được phép khai thác của Việt Nam; cơ quan chức năng chưa phát hiện dấu hiệu đường dây tổ chức đưa tàu cá, ngư dân ra nước ngoài khai thác trái phép. 

Liên quan đến các hành vi vi phạm quy định về chống khai thác IUU, Cơ quan An ninh điều tra Công an tỉnh Quảng Ngãi đã khởi tố 1 bị can về tội "Tổ chức cho người khác xuất cảnh trái phép", theo khoản 1, Điều 348 Bộ luật Hình sự. 

Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Quảng Ngãi Nguyễn Đức Bình cho biết, thời gian tới, Sở tiếp tục phát huy vai trò cơ quan thường trực Ban Chỉ đạo tỉnh về chống khai thác IUU, tăng cường kiểm tra, giám sát và kiểm soát chặt chẽ tàu cá xuất, nhập bến; bảo đảm 100% tàu cá khai báo đầy đủ thông tin trên hệ thống eCDT. Duy trì chế độ trực ban 24/7, khai thác hiệu quả hệ thống VMS để theo dõi, cảnh báo, phát hiện và xử lý kịp thời các trường hợp có dấu hiệu vi phạm. 

Phó Chủ tịch UBND xã An Phú Võ Thị Thu Vân đề xuất, ngành chức năng của tỉnh cần rà soát, quản lý chặt đội tàu, nhất là tàu cá từ 12 m đến dưới 15 m và tàu cá "3 không" khi hoạt động khai thác trên biển cũng như cập nhật vị trí neo đậu, phân công nhiệm vụ cụ thể để xã có cơ sở theo dõi, quản lý; góp phần ngăn chặn từ sớm, từ xa nguy cơ tàu cá vi phạm. 

Phó chủ tịch UBND tỉnh Quảng Ngãi Đỗ Tâm Hiển phát biểu. Ảnh: Lê Phước Ngọc - TTXVN

Xác định chống khai thác thủy sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU) là nhiệm vụ cấp bách, quan trọng hàng đầu, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Ngãi Đỗ Tâm Hiển yêu cầu các sở, ngành, địa phương theo chức năng, nhiệm vụ được giao và chỉ đạo của UBND tỉnh tập trung khắc phục triệt để những tồn tại, hạn chế; thực hiện đầy đủ các khuyến nghị của Ủy ban châu Âu (EC). Trường hợp để xảy ra tàu cá vi phạm, người đứng đầu cơ quan, đơn vị, địa phương liên quan phải chịu trách nhiệm trước UBND tỉnh. 

Phó Chủ tịch UBND tỉnh đề nghị Sở Nông nghiệp và Môi trường chỉ đạo các đơn vị trực thuộc thực hiện nghiêm các quy định, nhất là trong quản lý, kiểm soát hoạt động tại các cảng cá, tuyệt đối không để xảy ra tiêu cực. Sở cần thường xuyên rà soát, thống kê, cập nhật và báo cáo UBND tỉnh, tập trung vào nhóm tàu cá có nguy cơ cao để chủ động triển khai các biện pháp quản lý, giám sát phù hợp. 

Bộ đội Biên phòng tỉnh và Công an tỉnh được yêu cầu tăng cường kiểm soát tàu cá xuất, nhập bến và hoạt động trên biển; đặc biệt lưu ý các phương tiện hoạt động gần khu vực ranh giới trên biển, kịp thời cảnh báo, xác minh và xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm. Các hồ sơ vi phạm phải được tập trung giải quyết dứt điểm, không để tồn đọng, kéo dài.

Ông Đỗ Tâm Hiển nhấn mạnh việc siết chặt quản lý, nâng cao trách nhiệm của từng cơ quan, đơn vị và địa phương là giải pháp quan trọng để Quảng Ngãi nâng cao hiệu quả quản lý nghề cá và góp phần thực hiện mục tiêu gỡ cảnh báo "Thẻ vàng" của EC trong năm 2026…