Khẩn trương phân bổ, điều chuyển vốn tăng tốc giải ngân đầu tư công

Một trong những giải pháp nhằm thúc đẩy tiến độ nhằm bảo đảm hoàn thành mục tiêu giải ngân 100% kế hoạch vốn đầu tư công năm 2026, Thứ trưởng Bộ Tài chính Trần Quốc Phương vừa đề nghị các bộ, cơ quan trung ương và địa phương cần khẩn trương phân bổ và giải ngân kế hoạch năm 2026 theo đúng quy định, đặc biệt với những đơn vị được giao quy mô vốn lớn.

Đồng thời, chủ động điều chuyển vốn nội bộ từ các dự án giải ngân chậm sang các dự án có tiến độ tốt và nhu cầu bổ sung vốn. Đối với phần vốn ngân sách trung ương đến ngày 15/5/2026 chưa được phân bổ chi tiết, các đơn vị phải báo cáo phương án xử lý, gửi Bộ Tài chính trước ngày 20/5/2026.

Bên cạnh đó, việc đánh giá hiệu quả đầu tư trên cơ sở hạch toán kinh tế - xã hội được nhấn mạnh phải thực hiện xuyên suốt, từ khâu xác định nhu cầu, phân bổ vốn đến triển khai và vận hành dự án. Các cơ quan cũng cần chủ động xây dựng kế hoạch giải ngân, tăng cường kiểm tra, giám sát, bảo đảm kỷ luật, kỷ cương, đồng thời phòng chống tham nhũng, lãng phí trong đầu tư công.

Đối với nguồn vốn dành cho khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, Bộ Khoa học và Công nghệ khẩn trương tổng hợp đề xuất phân bổ từ nguồn dự kiến hơn 20.683 tỷ đồng, gửi Bộ Tài chính để báo cáo Chính phủ xem xét, quyết định.

Về kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2026 - 2030, Bộ Tài chính đã trình Thủ tướng Chính phủ ban hành Chỉ thị về quản lý và sử dụng vốn gắn với đánh giá hiệu quả kinh tế - xã hội. Sau khi Chỉ thị được ban hành, các bộ, ngành, địa phương phải thực hiện nghiêm việc lựa chọn danh mục dự án trên cơ sở hiệu quả, gửi phương án về Bộ Tài chính trước ngày 6/5/2026 để tổng hợp, trình Chính phủ.

Ở khâu giải phóng mặt bằng, các bộ, địa phương cần tập trung tháo gỡ vướng mắc, đồng thời tăng cường tuyên truyền, vận động người dân. Bộ Nông nghiệp và Môi trường có trách nhiệm hướng dẫn, xử lý các khó khăn phát sinh liên quan đến Luật Đất đai 2024.

Về nguồn cung nguyên vật liệu, các cơ quan chức năng phải tăng cường kiểm tra, giám sát việc quản lý giá, xử lý nghiêm các hành vi đầu cơ, thao túng thị trường hoặc tăng giá bất hợp lý. Các địa phương cần công bố giá vật liệu, chỉ số giá xây dựng định kỳ hằng tháng hoặc sớm hơn khi cần thiết. Bộ Xây dựng được giao theo dõi sát diễn biến thị trường, kịp thời đề xuất giải pháp điều hành khi có biến động lớn.

Đối với các công trình, dự án quan trọng quốc gia, đặc biệt trong lĩnh vực giao thông vận tải, Bộ Xây dựng và các địa phương được đề nghị chỉ đạo các đơn vị, nhà thầu tranh thủ điều kiện thời tiết thuận lợi để đẩy nhanh tiến độ thi công. Đồng thời, cần tăng tốc chuẩn bị đầu tư các dự án chiến lược như tuyến đường sắt tốc độ cao Bắc-Nam và các tuyến đường sắt kết nối Việt Nam - Trung Quốc.

Trong lĩnh vực khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, các bộ, ngành, địa phương cần triển khai đúng tiến độ các nhiệm vụ theo chương trình công tác năm 2026. Bộ Khoa học và Công nghệ cần sớm ban hành hoặc trình cấp có thẩm quyền các văn bản hướng dẫn liên quan để tháo gỡ khó khăn trong quá trình thực hiện.

Thứ trưởng Trần Quốc Phương cũng đề nghị các bộ liên quan phải rà soát toàn diện hệ thống pháp luật về xây dựng, đất đai, môi trường, khoa học công nghệ, ngân sách nhà nước và đầu tư công, từ đó đề xuất giải pháp đồng bộ, bảo đảm tính thống nhất và khả thi.

Cùng với đó là đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính trong đầu tư công theo hướng tinh gọn, minh bạch, lấy hiệu quả làm thước đo. Việc cắt giảm khâu trung gian, loại bỏ thủ tục chồng chéo và tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin, liên thông dữ liệu giữa các cơ quan sẽ góp phần rút ngắn thời gian triển khai dự án, giảm chi phí tuân thủ và nâng cao hiệu quả sử dụng vốn đầu tư công.

Theo báo cáo của Bộ Tài chính, tổng kế hoạch vốn đầu tư công năm 2026 được Thủ tướng Chính phủ giao là trên 1 triệu tỷ đồng, chiếm gần 35,5% tổng chi ngân sách nhà nước, cao hơn năm 2025 (30,6%). Hết quý I/2026, giải ngân vốn đầu tư công đạt 11% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao, tăng so với cùng kỳ năm 2025 (9,7%).

Đến hết ngày 15/4, giải ngân gần 127,4 nghìn tỷ đồng, đạt 12,6% kế hoạch Thủ tướng giao (trong đó, vốn ngân sách Trung ương trên 34,8 nghìn tỷ đồng, đạt 9,6%; vốn ngân sách địa phương trên 92,5 nghìn tỷ đồng, đạt 14,2%).

Có 7 bộ, cơ quan và 16 địa phương đạt tỷ lệ giải ngân bằng hoặc cao hơn mức bình quân chung. Tuy nhiên, vẫn còn 16 bộ, cơ quan có tỷ lệ giải ngân dưới 1%. Một số đơn vị được giao vốn lớn nhưng giải ngân thấp, ảnh hưởng đến tiến độ chung.