Khi trái dừa hữu cơ Vĩnh Long được gắn định vị để ra thế giới

Song song đó, tỉnh đẩy mạnh chuyển đổi số trong quản lý vùng nguyên liệu, góp phần nâng cao khả năng truy xuất nguồn gốc, gia tăng giá trị sản phẩm và mở rộng thị trường xuất khẩu cho ngành hàng này.

Hình thành chuỗi liên kết

Một trong những mô hình liên kết tiêu biểu hoạt động ngành hàng dừa ở Vĩnh Long là Hợp tác xã Nông nghiệp Tâm Phát, xã Càng Long. Thành lập năm 2024 với 12 thành viên, đến nay hợp tác xã đã phát triển lên 30 thành viên và liên kết với khoảng 860 hộ dân sản xuất dừa hữu cơ trên diện tích 730 ha.

Ông Phạm Hoài Tâm, Chủ tịch Hội đồng quản trị kiêm Giám đốc Hợp tác xã Nông nghiệp Tâm Phát cho biết, thông qua liên kết với các doanh nghiệp chế biến xuất khẩu, hợp tác xã hiện tiêu thụ khoảng 1.300 tấn dừa (đã tách vỏ) mỗi tháng; trong đó, khoảng 1.200 tấn được cung cấp cho Công ty Á Châu và 100 tấn  cung cấp cho Công ty Thuận Phong phục vụ chế biến xuất khẩu.

Đáng chú ý, vùng nguyên liệu của hợp tác xã đã được cấp chứng nhận hữu cơ Hoa Kỳ từ tháng 7/2025. Đây là điều kiện quan trọng để sản phẩm tham gia vào các thị trường có yêu cầu cao về chất lượng và truy xuất nguồn gốc.

Theo ông Tâm, nhà vườn tham gia chuỗi liên kết được hỗ trợ tập huấn kỹ thuật sản xuất hữu cơ, hướng dẫn sử dụng phân bón sinh học, kiểm soát cỏ dại và thực hiện các quy trình canh tác thân thiện môi trường. Bên cạnh đó, hợp tác xã còn bao tiêu sản phẩm với giá cao hơn thị trường từ 10.000 - 15.000 đồng/chục (12 trái), giúp nông dân yên tâm sản xuất.

Tương tự, Hợp tác xã Nông nghiệp Dừa Đỏ, xã Nhị Long hiện có 22 thành viên và liên kết với 295 hộ dân trên diện tích hơn 300 ha dừa. Bình quân mỗi tuần, hợp tác xã thu mua khoảng 80 tấn dừa đã tách vỏ để cung ứng cho doanh nghiệp.

Ông Nguyễn Văn Tây, Chủ tịch Hội đồng quản trị kiêm Giám đốc Hợp tác xã Nông nghiệp Dừa Đỏ cho biết, đơn vị luôn duy trì mức giá thu mua cao hơn thị trường khoảng 5.000 đồng/chục nhằm khuyến khích người dân tham gia liên kết. Thời gian tới, hợp tác xã dự kiến mở rộng vùng nguyên liệu lên khoảng 2.000 ha để đáp ứng nhu cầu thị trường.

Thực tế cho thấy, thông qua các hợp tác xã, sản xuất dừa đang dần chuyển từ nhỏ lẻ sang liên kết theo chuỗi giá trị. Nông dân không chỉ được bảo đảm đầu ra mà còn tiếp cận các tiêu chuẩn sản xuất hiện đại, từng bước nâng cao chất lượng sản phẩm.

Đây cũng là hướng đi phù hợp với chiến lược phát triển nông nghiệp xanh của Vĩnh Long. Đến nay, tỉnh đã hình thành nhiều vùng sản xuất tập trung, ứng dụng các tiêu chuẩn sản xuất tiên tiến. Các chuỗi liên kết đang phát huy hiệu quả trong việc nâng cao giá trị gia tăng, tạo sự gắn kết giữa người sản xuất với doanh nghiệp và thị trường tiêu thụ.

Nâng sức cạnh tranh

Vĩnh Long hiện có hơn 122.800 ha dừa, chiếm khoảng 61% diện tích dừa cả nước; trong đó hơn 114.000 ha đang cho trái. Trên địa bàn tỉnh có hơn 150 doanh nghiệp tham gia chế biến dừa, hình thành hệ sinh thái sản phẩm tương đối hoàn chỉnh, từ các sản phẩm truyền thống như nước dừa, cơm dừa nạo sấy đến các sản phẩm giá trị gia tăng cao như than hoạt tính, chỉ xơ dừa, mỹ phẩm và thực phẩm chức năng.

Năm 2025, các sản phẩm chế biến từ dừa tiếp tục duy trì đà tăng trưởng khá; trong đó, cơm dừa nạo sấy tăng 15,45%; sữa dừa tăng 12,54%; nước dừa tăng 13,75%; than hoạt tính tăng 12,66%. Đây là những mặt hàng có giá trị gia tăng cao, góp phần quan trọng vào tăng trưởng kinh tế của địa phương.

Để nâng cao giá trị ngành hàng, tỉnh đang đẩy mạnh phát triển các vùng nguyên liệu đạt chuẩn và xây dựng chuỗi liên kết sản xuất, tiêu thụ. Hiện toàn tỉnh có 36 hợp tác xã và 36 tổ hợp tác tham gia chuỗi giá trị ngành hàng dừa với diện tích hơn 10.094 ha; diện tích dừa sản xuất theo tiêu chuẩn hữu cơ đạt hơn 23.442 ha.

Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được, các hợp tác xã ngành hàng dừa vẫn đang đối mặt với nhiều khó khăn cần được tháo gỡ để phát triển bền vững.

Theo ông Phạm Hoài Tâm, từ đầu năm đến nay, đầu ra đối với vỏ dừa gặp nhiều trở ngại do thị trường tiêu thụ các sản phẩm chỉ xơ dừa suy giảm. Hiện Hợp tác xã Tâm Phát tồn kho hơn 2.000 tấn vỏ dừa khô. Giá bán chỉ dao động từ 300.000 - 500.000 đồng/tấn, thấp hơn nhiều so với kỳ vọng.

Việc tồn đọng lượng lớn phụ phẩm không chỉ làm phát sinh chi phí lưu kho mà còn ảnh hưởng đến hiệu quả hoạt động chung của hợp tác xã. Do đó, đơn vị mong muốn được hỗ trợ đầu tư điện 3 pha và các thiết bị chế biến nhằm tận dụng nguồn nguyên liệu này để tạo ra sản phẩm có giá trị cao hơn.

Trong khi đó, Hợp tác xã Dừa Đỏ đang gặp khó khăn về kho bãi và nguồn vốn đầu tư mở rộng sản xuất. Lãnh đạo hợp tác xã cho rằng, nhu cầu phát triển vùng nguyên liệu còn rất lớn nhưng khả năng tiếp cận nguồn vốn vẫn còn hạn chế.

Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh, phát triển ngành hàng dừa theo hướng hữu cơ, xây dựng vùng nguyên liệu đạt chuẩn và liên kết chuỗi giá trị là một trong những nhiệm vụ trọng tâm nhằm nâng cao giá trị gia tăng cho ngành hàng chủ lực của địa phương. Thời gian tới, ngành tiếp tục hỗ trợ các hợp tác xã xây dựng mã số vùng trồng, truy xuất nguồn gốc, ứng dụng khoa học công nghệ, mở rộng liên kết với doanh nghiệp và phát triển chế biến sâu nhằm nâng cao hiệu quả sản xuất.

Phó Chủ tịch UBND tỉnh Vĩnh Long Châu Văn Hòa đánh giá, khu vực kinh tế tập thể đang ngày càng khẳng định vai trò là cầu nối giữa kinh tế hộ với kinh tế thị trường, góp phần tái cơ cấu ngành nông nghiệp, xây dựng nông thôn mới và nâng cao thu nhập cho người dân. Nhiều hợp tác xã đã mạnh dạn đổi mới tư duy quản trị, mở rộng liên kết sản xuất theo chuỗi giá trị, ứng dụng khoa học công nghệ, xây dựng mã số vùng trồng, truy xuất nguồn gốc sản phẩm và tham gia thị trường xuất khẩu.

Tuy nhiên, lãnh đạo UBND tỉnh cũng cho rằng số lượng hợp tác xã hoạt động hiệu quả chưa nhiều; quy mô sản xuất còn nhỏ, năng lực quản trị và khả năng cạnh tranh còn hạn chế. Nhiều hợp tác xã vẫn gặp khó khăn về đất đai, vốn, nhân lực chất lượng cao và đầu ra sản phẩm.

Để nâng cao sức cạnh tranh, UBND tỉnh yêu cầu các sở, ngành và địa phương tiếp tục triển khai hiệu quả các chính sách hỗ trợ phát triển kinh tế tập thể; trong đó, tập trung hỗ trợ hợp tác xã xây dựng mã số vùng trồng, tiếp cận vốn,  đất đai, đẩy mạnh chuyển đổi số, ứng dụng khoa học công nghệ, xúc tiến thương mại và mở rộng thị trường tiêu thụ sản phẩm.

Theo Phó Chủ tịch UBND tỉnh, quan điểm của tỉnh là phát triển hợp tác xã phải đi đôi với nâng cao chất lượng và hiệu quả, không chạy theo số lượng mà hướng tới xây dựng những hợp tác xã thực sự có năng lực cạnh tranh, mang lại lợi ích thiết thực cho thành viên và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị nông sản của địa phương.

Bên cạnh phát triển vùng nguyên liệu hữu cơ, tỉnh đang đẩy mạnh chuyển đổi số trong quản lý ngành hàng dừa nhằm nâng cao hiệu quả quản lý và đáp ứng yêu cầu truy xuất nguồn gốc của thị trường xuất khẩu. Theo đó, Vĩnh Long sẽ xây dựng nền tảng quản lý dữ liệu và bản đồ số vùng nguyên liệu dừa hữu cơ trên phạm vi toàn tỉnh, tích hợp với cơ sở dữ liệu của địa phương và Trung ương, phục vụ quản lý vùng trồng, cấp mã số vùng trồng và phát triển chuỗi giá trị ngành hàng dừa.

Phó Chủ tịch UBND tỉnh Châu Văn Hòa khẳng định, việc số hóa vùng nguyên liệu dừa hữu cơ là yêu cầu cần thiết để nâng cao năng lực quản lý, tạo nền tảng phát triển ngành hàng dừa theo hướng hiện đại và bền vững. Ông Châu Văn Hòa giao Sở Nông nghiệp và Môi trường chủ trì, phối hợp với Sở Khoa học và Công nghệ cùng các doanh nghiệp hoàn thiện Đề án số hóa vùng nguyên liệu dừa hữu cơ của tỉnh trong tháng 7/2026.

Từ thực tiễn hoạt động của các hợp tác xã ngành hàng dừa cho thấy, khi người dân được tổ chức sản xuất theo chuỗi, áp dụng quy trình canh tác hữu cơ, có đầu ra ổn định và từng bước ứng dụng chuyển đổi số trong quản lý vùng nguyên liệu, giá trị cây dừa được nâng lên rõ rệt. Việc tiếp tục tháo gỡ các điểm nghẽn về vốn, hạ tầng, công nghệ chế biến, đồng thời đẩy nhanh số hóa vùng nguyên liệu và truy xuất nguồn gốc sẽ tạo nền tảng để ngành hàng dừa Vĩnh Long phát triển theo hướng hiện đại, bền vững và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị xuất khẩu.