Khoảng cách giữa Mỹ - Iran đang lớn dần

Báo Arabnews của Saudi Arabia ngày 9/8 đăng bài viết với tiêu đề "Triển vọng đàm phán Mỹ - Iran ngày càng xa vời". Theo đó, những biện pháp trừng phạt này bao gồm chấm dứt tất cả các giao dịch tài chính của Mỹ với Iran, tác động đến hợp đồng giữa Iran và Mỹ liên quan đến các nhà sản xuất ô tô và máy bay. 

Đợt trừng phạt thứ 2 sẽ được áp đặt vào tháng 11/2018, tập trung vào lĩnh vực xuất khẩu dầu thô và khí đốt tự nhiên của Iran. Câu hỏi được đặt ra là mức độ ảnh hưởng từ các đợt trừng phạt của Mỹ đối với các đối tác thương mại của Iran như Liên minh châu Âu (EU), Nga và Trung Quốc sẽ như thế nào? 

Liệu các nước này có quyết định chống lại các lệnh trừng phạt của Mỹ hay không, cho dù Tổng thống Mỹ Donald Trump đe dọa rằng bất kỳ quốc gia nào làm ăn với Iran sẽ vi phạm các lệnh trừng phạt, kết quả là sẽ mất các thỏa thuận thương mại với Mỹ? Tổng thống Trump đã đăng tải trên trang mạng cá nhân rằng "bất cứ ai làm ăn với Iran thì sẽ không được làm ăn với Mỹ".

Tổng thống Trump trước đó cũng gọi thỏa thuận hạt nhân Iran, hay còn gọi là Kế hoạch Hành động Chung Toàn diện (JCPOA), là thỏa thuận một chiều, là "thảm họa" và "tồi tệ nhất chưa từng có". Ông Trump tin rằng áp lực kinh tế sau các đợt trừng phạt sẽ buộc Iran phải đồng ý ngồi vào bàn đàm phán về một thỏa thuận hạt nhân mới. 

Các tuyên bố của Trump chống Iran được cho là nhằm đe dọa các bên tham gia JCPOA còn lại như EU vì khối này vẫn tiếp tục cam kết duy trì thỏa thuận và tìm cách né các trừng phạt của Mỹ đối với Iran, bảo vệ các công ty châu Âu làm ăn tại Iran như công ty Siemens của Đức, công ty Total và Renault của Pháp, hay những công ty khí đốt của nước Anh và Hà Lan.

Đối với Mỹ, dường như chính quyền nước này đang bị chia rẽ thành hai luồng quan điểm, một là tăng cường áp lực lên Iran để gây thiệt hại kinh tế cho Iran và các đồng minh của nước này như Trung Quốc, Ấn Độ, Nga, Thổ Nhĩ Kỳ, và một là cố tìm kiếm một giải pháp hòa bình thông qua việc đối thoại với Iran ở "cửa sau".

Đối với Iran, đây có vẻ chỉ là một màn kịch của Mỹ vì Iran tin rằng Tổng thống Trump muốn tất cả các hợp đồng kinh tế phải được trao cho các công ty Mỹ. Tổng thống Iran Hassan Rouhani nói: "Người Mỹ muốn phát động một cuộc chiến tranh tâm lý chống lại dân tộc Iran. Đàm phán khi đang bị áp đặt các lệnh trừng phạt là phi lý.Chúng tôi luôn ủng hộ đàm phán ngoại giao và đối thoại, nhưng đối thoại cần phải chân thành".

Còn đối với Nga, trừng phạt là nhằm buộc chính quyền Iran đầu hàng Mỹ. Nói cách khác, nghĩa là Iran phải phi hạt nhân, tuyên bố chấm dứt hoàn toàn quá trình làm giàu urani và chấm dứt phát triển chương trình tên lửa - vốn được xem là mối đe dọa đối với nhiều nước khác. 

Nga cho rằng phía Mỹ luôn muốn chiếm trọn cái bánh mà không chia sẻ với các nước khác. Điều này giải thích vì sao Ngoại trưởng Mỹ Mike Pompeo đã có cuộc gặp tại Muscat với Ngoại trưởng Oman Yusuf bin Alawi. Kịch bản này có vẻ khá giống với kịch bản cách đây ít năm, khi Mỹ bí mật đàm phán với Iran tại Oman để đạt được thỏa thuận hạt nhân năm 2015.

Điều gì đã thúc đẩy D. Trump đề nghị đối thoại "vô điều kiện" với Iran khi mà thời gian, địa điểm vẫn chưa được thảo luận cụ thể? Sáng kiến về đối thoại "vô điều kiện" đã được Tổng thống Trump đưa ra, nhưng chắc hẳn Iran không tin vào người đứng đầu Nhà Trắng. Vì vậy, sẽ không có bất kỳ đàm phán nào diễn ra trước khi đợt trừng phạt tiếp theo có hiệu lực. Điều đó cũng có nghĩa là chính quyền Iran sẽ có nguy cơ bị suy yếu.

Ngày 7/8, Accenture Security, một công ty cố vấn và quản lý công nghệ toàn cầu, cũng cảnh báo rằng các đòn trừng phạt mới “nhiều khả năng sẽ kích động (Iran) gia tăng các cuộc tấn công an ninh mạng được chính quyền hậu thuẫn”. 

Josh Ray, Giám đốc phụ trách an ninh mạng của Accenture Security, cho biết chưa có dấu hiệu nào cho thấy Iran đã triển khai một chiến dịch tấn công mới, song Iran hoàn toàn có khả năng này và trong lịch sử họ cũng từng có những đòn trả đũa tương tự.

Các cơ quan tình báo Mỹ đã liệt Iran vào danh sách các mối đe dọa an ninh mạng từ nước ngoài nghiêm trọng nhất đối với Mỹ, bên cạnh Nga, Trung Quốc và Triều Tiên. Iran bị cáo buộc đứng đằng sau các vụ tấn công từ năm 2012-2014 nhằm vào các ngân hàng của Mỹ và gây thiệt hàng triệu USD. Các tin tặc khi đó không thể xâm nhập vào các hạ tầng trọng yếu của Washington. 

Iran thường xuyên phủ nhận việc thực hiện các cuộc tấn công an ninh mạng, và thay vào đó cáo buộc Mỹ đang nhằm vào nước cộng hòa Hồi giáo này. Vài năm trước, các virus máy tính Stuxnet đã phá hỏng nhiều máy ly tâm mà Iran sử dụng trong chương trình hạt nhân của mình. Stuxnet, được cho là sản phẩm do Mỹ và Israel cùng tạo ra, đã khiến hàng nghìn máy ly tâm tại cơ sở hạt nhân Natanz của Iran tự phá hủy trong bối cảnh phương Tây cực kỳ lo ngại về chương trình hạt nhân mà Iran theo đuổi./.