Khu kinh tế tự do Hưng Yên : Bài 2 – Bước đi tiên phong vượt giới hạn truyền thống

Chiều 13/3, Ban chấp hành Đảng bộ tỉnh Hưng Yên nhiệm kỳ 2025-2030 đã thống nhất thông qua Đề án thành lập Khu kinh tế tự do Hưng Yên được hình thành trên cơ sở Khu kinh tế Thái Bình trước đây. Đây không đơn thuần là sự tiếp nối về mặt không gian, mà là bước chuyển về chất trong tư duy phát triển của tỉnh Hưng Yên. Đồng thời việc làm được xem là nỗ lực của tỉnh trong kiến tạo một cực tăng trưởng mới gắn với kinh tế biển, công nghiệp hiện đại và dịch vụ giá trị cao. Mặt khác, là nơi thử nghiệm các cơ chế, chính sách đột phá nhằm khơi thông nguồn lực, nâng cao năng lực cạnh tranh ở mức toàn cầu.

Lấy nhu cầu, rào cản làm trung tâm thiết kế chính sách

Từ câu chuyện chuyển đổi sinh kế của người dân ven biển, một hướng đi lớn hơn đang dần hiện hình – nơi phát triển không chỉ dừng lại ở thay đổi diện mạo kinh tế địa phương, mà còn hướng tới mục tiêu tạo động lực lan tỏa cho cả vùng, góp phần hiện thực hóa yêu cầu tăng trưởng nhanh, bền vững trong giai đoạn tới.

Tại Báo cáo số 54/BC-UBND ngày 11/3 của UBND tỉnh Hưng Yên do ông Lê Quang Hòa, Phó Chủ tịch UBND tỉnh ký ban hành có nêu: Đề án được phát triển trên cơ sở Khu kinh tế Thái Bình, có diện tích hiện tại khoảng 30.583 ha và nghiên cứu mở rộng về phía Tây khoảng 13.000 ha, lấn biển phía Đông khoảng 17.000 ha, dự kiến chia thành 3 vùng phát triển.

Theo ông Lê Quang Hòa, căn cứ vào Quy hoạch của tỉnh đã được cấp có thẩm quyền thông qua, đề án được định hướng theo mô hình kinh tế tích hợp, đa ngành, đa lĩnh vực; trong đó tập trung vào các ngành sản xuất công nghệ cao, năng lượng mới, dịch vụ vận tải, logistics, cảng biển, sân bay, đô thị nghỉ dưỡng, giải trí... Đồng thời, là nơi tập hợp các tập đoàn, doanh nghiệp lớn đóng vai trò chủ chốt trong các chuỗi cung ứng toàn cầu, nơi hội tụ nhân tài, tinh hoa trí tuệ, thử nghiệm, sáng tạo, chia sẻ, tự do kết nối với phần còn lại của thế giới, liên thông chặt chẽ với các địa phương trong khu vực và được tổ chức quản lý, quản trị theo cơ chế đặc thù, vượt trội, tạo sự khác biệt, cạnh tranh quốc tế để hình thành cực tăng trưởng của phía Bắc.

Cụ thể khu phía Bắc (từ cửa Thái Bình đến cửa Trà Lý) được định hướng là trung tâm sản xuất chiến lược – tiên tiến, trung tâm năng lượng và logistics liên vùng gắn với cảng biển Diêm Điền trọng tải 200.000 tấn. Khu trung tâm (từ cửa Trà Lý đến cửa Lân) sẽ hành chính, dịch vụ thương mại, trung tâm dữ liệu, sản xuất tiên tiến và du lịch hội nghị, hội thảo. Khu phía Nam (từ cửa Lân đến cửa Ba Lạt) được phát triển thành trung tâm đô thị, du lịch nghỉ dưỡng sinh thái, trung tâm nghiên cứu, đổi mới sáng tạo, công nghiệp công nghệ cao và trung tâm tài chính. Bên cạnh việc định hình về tương lai phát triển các ngành nghề, Đề án Khu kinh tế tự do Hưng Yên cũng đề cập đến yếu tố then chốt luôn được nhà đầu tư quan tâm, đó là các cơ chế chính sách ưu đãi đầu tư.

Cũng theo Phó Chủ tịch UBND tỉnh Hưng Yên, với tinh thần, lấy nhu cầu và những rào cản đối với nhà đầu tư làm trung tâm thiết kế chính sách, đề án đã tiên phong đưa ra những đề xuất mang tính bước ngoặt, đột phá. Đó là việc xây dựng cơ chế, chính sách đặc thù, nổi trội cho Khu kinh tế tự do Hưng Yên được định hướng bởi bốn nguyên tắc: Không tập trung vào việc mở rộng các ưu đãi thuế, phí truyền thống, ưu tiên các giải pháp tạo môi trường đầu tư, kinh doanh hấp dẫn và hiệu quả hơn; Bảo đảm khả năng cạnh tranh ở tầm quốc tế; Được thiết kế phù hợp với định hướng phát triển không gian và ngành nghề.

“Tỉnh đề xuất cấp có thẩm quyền ban hành 12 nhóm, với 31 cơ chế, chính sách; trong đó có một số chính sách tốt nhất của Việt Nam hiện nay và 13 chính sách đột phá theo đối chuẩn quốc tế”, ông Lê Quang Hòa thông tin và cho biết thêm, đây sẽ là Khu kinh tế có mức độ “tự do” cao nhất tương đương đối chuẩn quốc tế dựa trên 4 trụ cột gồm tự do trong kinh doanh; tự do trong luân chuyển vốn; thu hút, phát triển nhân tài và tự do trong quản trị.

Trong bối cảnh cả nước đang hướng tới mục tiêu tăng trưởng trưởng kinh tế "hai con số" giai đoạn 2026 2030, Hưng Yên được kỳ vọng tiếp tục đóng góp vai trò quan trọng như một cực tăng trưởng mới cùa vùng Đông bằng sông Hồng. Việc thiết lập Khu kinh tế tự do tại Hưng Yên sẽ tạo ra một không gian thể chế đột phá, thử nghiệm các chính sách mới, “may đo” chính sách theo từng lĩnh vực, qua đó thu hút đầu tư, đóng góp trực tiếp vào tăng trưởng quốc gia; trở thành mộttrong những khu kinh tế mở, năng dộng và thân thiện với nhà đầu tư bậc nhất châu Á. Mặt khác còn là công cụ thể chế đặc biệt của quốc gia – nơi thử nghiệm mô hình quản trị chính sách phát triển mới, kinh thu tế hút đầu tư chiến lược và mở rộng không gian kinh tế vượt ra ngoài vùng kinh tế truyền thống là hình mẫu tiên phong cho thế hệ kinh tế mới của Việt Nam – năng động, tự do và sẵn sàng cạnh tranh toàn cầu.

Bày tỏ đồng tình cao với quan điểm trên, ông Phan Đức Hiếu, Ủy viên Ủy ban Kinh tế và tài chính của Quốc hội cho biết, nhận thấy nhiều điểm mới, mạnh mẽ và toàn diện hơn ở đề án.

Ông Hiếu phân tích, Đề án thành lập Khu kinh tế tự do Hưng Yên không đặt trọng tâm vào các ưu đãi tài chính như thuế, đất đai, mà chuyển sang xây dựng môi trường đầu tư, kinh doanh thuận lợi, có sức cạnh tranh khu vực và quốc tế. Đây là cách tiếp cận phi tài chính, mang tính dài hạn và bền vững và khác so với các ưu đãi truyền thống. Làm rõ thêm quan điểm của mình, ông Phan Đức Hiếu nhấn mạnh, việc xây dựng một môi trường pháp lý công bằng, minh bạch, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của nhà đầu tư là yếu tố then chốt, đặc biệt với nhà đầu tư lớn và nhà đầu tư nước ngoài.

“Tôi đánh giá rất cao cách tiếp cận toàn diện, đồng bộ trong hệ thống chủ trương và giải pháp đã được đề ra. Đặc biệt, ở nhóm giải pháp thấy rõ những điểm mới mang tính đột phá, nhất là trong việc mạnh dạn đề xuất các cơ chế về tư pháp. Đây là một bước đi thể hiện tư duy cải cách rõ nét của Hưng Yên”, ông Hiếu nói.

Vị đại biểu Quốc hội cũng chia sẻ thêm, như đã được khẳng định trong lý luận và thực tiễn, đối với các nhà đầu tư đặc biệt là nhà đầu tư nước ngoài và các tập đoàn lớn một môi trường pháp lý minh bạch, công bằng, cùng với cơ chế tư pháp đủ mạnh để bảo vệ tài sản, quyền và lợi ích hợp pháp, chính là yếu tố nền tảng tạo dựng niềm tin. Việc Hưng Yên chú trọng hoàn thiện cơ chế tư pháp không chỉ góp phần bảo đảm sự công bằng, mà còn nâng cao năng lực cạnh tranh, sức hấp dẫn của môi trường đầu tư, hướng tới sự phát triển bền vững và dài hạn.

Người dân là đích đến trong quá trình triển khai

Theo UBND tỉnh Hưng Yên, Đề án Khu kinh tế tự do Hưng Yên được định hướng phát triển theo lộ trình 3 giai đoạn từ 2025-2050. Đồng thời là công cụ thể chế đặc biệt của quốc gia – nơi thử nghiệm mô hình quản trị chính sách phát triển mới, kinh tế thu hút đầu tư chiến lược và mở rộng không gian kinh tế vượt ra ngoài vùng kinh tế truyền thống là hình mẫu tiên phong cho thế hệ kinh tế mới của Việt Nam – năng động, tự do và sẵn sàng cạnh tranh toàn cầu.

Tổng vốn đầu tư trong giai đoạn 2025-2050 dự kiến khoảng 463 nghìn tỷ đồng, tương đương khoảng 18 tỷ USD; trong đó khu vực tư nhân giữ vai trò chủ đạo trong toàn bộ quá trình phát triển. Cho biết rõ hơn về hiệu quả kinh tế của việc đầu tư kể trên, ông Lê Quang Hòa, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Hưng Yên thông tin, theo đơn giá hiện hành do đơn vị tư vấn lập, dự kiến năm 2030, Đề án thu ngân sách Nhà nước khoảng 4.200 tỷ đồng, đến năm 2040 khoảng 25.000 tỷ đồng; năm 2050 khoảng 50.000 tỷ đồng. Vào năm 2030, dự kiến đề án tạo việc làm cho hơn 300.000 người, năm 2040 là hơn 870.000 người và năm 2050 là hơn 1,2 triệu người.

Qua những con số trên có thể thấy, tỉnh Hưng Yên xây dựng Đề án Khu kinh tế tự do Hưng Yên không chỉ quan tâm đến tốc độ tăng trưởng kinh tế “hai con số” theo yêu cầu của Trung ương mà đích đến chính là đời sống của người dân được cải thiện hơn.

Chia sẻ về điều này, Bí thư Tỉnh ủy Hưng Yên Nguyễn Hữu Nghĩa nhấn mạnh, người dân vẫn là trung tâm của đề án, bởi mục đích lập ra khu kinh tế để phục vụ người dân. Trong Khu kinh tế tự do Hưng Yên, không đặt vấn đề di dân ra nơi khác. Người dân vẫn sống, làm việc lao động tại đó. Bí thư Tỉnh ủy Hưng Yên nhìn nhận, khi Đề án thành lập Khu kinh tế tự do Hưng Yên được hình thành, người dân, người lao động có nhiều cơ hội thuận lợi hơn, được tiếp cận với công việc mới có thu nhập cao và ổn định. Hiện tỉnh đang định hướng cơ chế chính sách hỗ trợ cho người dân chuyển đổi nghề để được đào tạo, có thể đáp ứng cho nhu cầu về lao động, làm việc ở các dự án trong Khu kinh tế tự do Hưng Yên.

Cùng với vấn đề lao động, đề án trên đã vượt ra ngoài phạm vi một dự án phát triển thông thường ở quy mô cấp tỉnh nên chắc hẳn sẽ còn có nhiều vấn đề thách thức cần sự chung tay phối hợp, thực hiện.