Khu vực Đông Nam Á trong chính sách của Mỹ với Triều Tiên

Tổng thống Mỹ Donald Trump nỗ lực gây dựng sự đồng thuận giữa các đồng minh châu Á về vấn đề Triều Tiên. AFP/TTXVN

Theo tờ The Wall Street Journal (Mỹ), Chánh văn phòng của ông Trump, ông Reince Priebus, cho biết Nhà Trắng cần tạo dựng sự đồng thuận giữa các đồng minh châu Á.

Phát biểu trên đài ABC, ông Priebus nói: "Trong tiến trình xử lý hồ sơ CHDCND Triều Tiên, chúng tôi vấp phải những vấn đề nghiêm trọng đến mức chúng tôi cần sự hơp tác từ nhiều đối tác trong khu vực".

Justin Hastings, chuyên gia về Triều Tiên của trường Đại học Sydney, cho rằng việc kêu gọi sự hợp tác của Philippine, Thái Lan và Singapore để giải quyết vấn đề Triều Tiên là lựa chọn logic của ông Trump.

Chuyên gia này nhấn mạnh: "Thái Lan và Singapore là hai nước còn lại ở Đông Nam Á vẫn còn hoạt động kinh doanh với Triều Tiên".

Theo các số liệu của Liên hợp quốc (LHQ), Thái Lan là nước xuất khẩu sang Triều Tiên lớn thứ tư trong năm 2015, sau Trung Quốc, Ấn Độ và Nga. Philippines xếp thứ năm.

Theo thông tin báo chí của Thái Lan, nước này và Triều Tiên đã chung nhau phát hành tem kỷ niệm 40 năm ngày thiết lập quan hệ ngoại giao hai nước.

Ba quốc gia kể trên đều có quan hệ kinh tế và quân sự lâu năm với Mỹ, mặc dù mối quan hệ Washington-Manila đã "nguội" đi đáng kể từ khi ông Duterte lên cầm quyền hồi năm ngoái và bắt đầu cuộc chiến chống ma túy, trong khi mối quan hệ Mỹ -Thái Lan cũng kém nồng ấm hơn kể từ khi chế độ quân sự ở Thái lan lên cầm quyền năm 2014.

Cả Thủ tướng Thái Lan Prayuth Chan-ocha và Thủ tướng Singapore Lý Hiển Long đều nói rằng họ đã nhận lời mời thông qua cuộc điện đàm với ông Trump. Theo Nhà Trắng, cả hai nhà lãnh đạo này đã tái khẳng định cam kết duy trì quan hệ thân thiết với Mỹ.

Theo báo cáo do một ủy ban gồm các chuyên gia của LHQ công bố hồi tháng 2/2017, các đại diện của Bình Nhưỡng đã quá cảnh Singapore hàng chục lần để tiến hành giao dịch kinh doanh.

Trước thời điểm các lệnh trừng phạt được thắt chặt vào năm ngoái, Singapore có hiệp định miễn thị thực du lịch với Triều Tiên. Báo cáo của LHQ nhấn mạnh rằng "sự ủng hộ của các quốc gia thành viên đối với những lệnh trừng phạt được thắt chặt" đã không được chuyển thành việc thực thi một cách hiệu quả.

Đáng chú ý là tờ Straits Times đưa tin Thủ tướng Lý Hiển Long ngày 29/4 đã kêu gọi Hiệp hội Các Quốc gia Đông Nam Á (ASEAN) gồm 10 nước hối thúc Triều Tiên ngừng những động khiêu khích và "quay trở lại tiến trình đối thoại".

Về phía Manila, trong bài phát biểu ngày 29/4, Tổng thống Rodrigo Duterte đã hối thúc Washington thận trọng trong vấn đề Triều Tiên.

Triều Tiên có quan hệ ngoại giao với toàn bộ 10 quốc gia Đông Nam Á. Bình Nhưỡng dùng khu vực này làm nơi quá cảnh và trung chuyển để tiếp cận các hệ thống mậu dịch và tài chính toàn cầu, và trong một số trường hợp còn để tránh các lệnh trừng phạt do LHQ áp đặt nhằm chặn các nguồn tài chính cho Bình Nhưỡng.

James Chin, chuyên gia quan hệ quốc tế của trường Đại học Tasmania, cho rằng việc ông Trump gửi lời mời tới lãnh đạo ba nước nói trên cũng "phát tín hiệu tới Bắc Kinh rằng nước Mỹ vẫn quan tâm" tới khu vực.

Thông qua lời mời này, tân Chính quyền Mỹ đang tìm cách cải thiện quan hệ với những chính phủ từng mâu thuẫn với cựu Tổng thống Barack Obama do vấn đề nhân quyền, nhất là đối với hồ sơ nhân quyền của Philippines.

Chính quyền Obama đã chỉ trích gay gắt chiến dịch chống ma túy của ông Duterte vì kể từ khi ông lên nhậm chức đã có 8.000 người thiệt mạng do cái gọi là nỗ lực trấn áp hoạt động buôn bán ma túy. Đáp lại, ông Duerte đã xích lại gần Trung Quốc khi Bắc Kinh hứa hẹn tăng đầu tư vào Philippines.

Giải giáp khả năng hạt nhân chiến lược của Triều Tiên, một mục tiêu mà những người tiền nhiệm của ông Trump đã không thể làm được, đã chi phối chương trình nghị sự chính sách đối ngoại của Tổng thống Trump do ông Kim Jong-un tăng cường các vụ thử tên lửa.

Trong cuộc trả lời phỏng vấn đài CBS được phát hôm 30/4, khi được hỏi liệu ông có tiến hành hành động quân sự hay không, ông Trump đã trả lời rằng "chúng tôi sẽ xem xét".

Theo tờ Straitstimes, sau một chiến dịch tranh cử nhiều tranh cãi và trong vài tuần đầu nhiệm kỳ, Chính quyền Tổng thống Donald Trump đã bắt đầu cho thấy một sự thừa nhận: Mỹ là một cường quốc toàn cầu nắm giữ vai trò tại các khu vực. Đông Nam Á là khu vực hỗ trợ rất quan trọng cho việc Mỹ tiếp tục giữ vai trò toàn cầu của mình.

Hiện tại, Đông Bắc Á đang đẩy Mỹ vào một tình thế tiến thoái lưỡng nan. Washington sẽ thúc giục Triều Tiên từ bỏ chương trình hạt nhân vốn gây đe dọa tới các đồng minh của Mỹ là Hàn Quốc, Nhật Bản, có thể là cả Australia lẫn lãnh thổ của Mỹ.

Ngày 1/5, Tổng thống Trump tuyên bố sẵn sàng gặp nhà lãnh đạo Kim Jong-un dưới một số điều kiện cụ thể. Cách mà Mỹ và Triều Tiên giải quyết vấn đề hiện vẫn còn cần thời gian./.