Kích hoạt động lực trụ cột - Bài 3: Khi nguồn lực được "mở khóa"

Từ tín dụng, hạ tầng đến công nghệ và thị trường, Nghị quyết số 79-NQ/TW ngày 6/1/2026 của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế nhà nước (Nghị quyết 79) được kỳ vọng sẽ tác động lan tỏa, mở ra nhiều không gian phát triển mới cho khu vực doanh nghiệp tư nhân. Xoay quanh vấn đề này, phóng viên TTXVN đã có cuộc trao đổi với ông Nguyễn Kim Hùng, Phó Chủ tịch Trung ương Hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa Việt Nam (VINASME).

Phóng viên: Ông đánh giá thế nào về những tác động lan tỏa của Nghị quyết 79 đến với cộng đồng doanh nghiệp tư nhân, nhất là với doanh nghiệp nhỏ và vừa (SME)? Nghị quyết này sẽ mở ra những cơ hội nào trong việc tiếp cận nguồn lực như vốn, đất đai, công nghệ hay thị trường cho khu vực kinh tế tư nhân?

Ông Nguyễn Kim Hùng: Theo tôi, tác động lan tỏa quan trọng nhất của Nghị quyết 79 là tạo ra một cách tiếp cận mới, đó là kinh tế nhà nước không phát triển tách rời, mà phải giữ vai trò dẫn dắt, mở đường và hỗ trợ các thành phần kinh tế khác; trong đó có khu vực tư nhân và doanh nghiệp nhỏ và vừa.

Với cộng đồng SME, điều này rất có ý nghĩa. Bởi trên thực tế, doanh nghiệp nhỏ và vừa thường không yếu về ý chí kinh doanh, mà yếu nhất ở khả năng tiếp cận nguồn lực như vốn, mặt bằng sản xuất, công nghệ, dữ liệu và đầu ra thị trường. Nếu Nghị quyết 79 được triển khai hiệu quả, tôi cho rằng SME sẽ có cơ hội rõ ràng hơn ở 4 nhóm nguồn lực chính.

Thứ nhất là tiếp cận hạ tầng và đất đai. Khi dữ liệu đất đai, tài sản công, hạ tầng logistics, hạ tầng số được công khai và số hóa tốt hơn, SME sẽ có thêm cơ hội tiếp cận mặt bằng, nhà xưởng, hạ tầng vận tải, kho bãi với chi phí minh bạch hơn.

Thứ hai là tiếp cận vốn. Khi Nghị quyết đặt ra yêu cầu nâng cao hiệu quả của các tổ chức tín dụng nhà nước, phát triển ngân hàng số, dữ liệu số và công cụ tài chính hiện đại, khu vực SME có thể được hưởng lợi nhiều hơn thông qua tín dụng chuỗi cung ứng, bảo lãnh tín dụng, tín dụng số và các chương trình vốn gắn với chuyển đổi số, chuyển đổi xanh.

Thứ ba là tiếp cận công nghệ. Đây là điểm tôi đánh giá rất cao. Khi doanh nghiệp nhà nước được giao vai trò đi đầu trong đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, công nghệ lõi và có cơ chế lan tỏa công nghệ thì SME sẽ có thêm cơ hội trở thành đối tác công nghệ, nhà cung ứng dịch vụ số, hoặc tham gia sâu hơn vào các hệ sinh thái đổi mới sáng tạo.

Thứ tư là tiếp cận thị trường. Nếu các doanh nghiệp nhà nước lớn thực sự đóng vai trò đầu tàu trong hình thành chuỗi cung ứng, chuỗi sản xuất và các thị trường lớn, SME sẽ có thêm cơ hội tham gia làm nhà thầu phụ, đối tác cung ứng và từng bước nâng cấp năng lực cạnh tranh.

Kinh nghiệm quốc tế cho thấy đây là hướng đi rất đúng. Chẳng hạn, Hàn Quốc đã sử dụng chính sách công nghiệp và mạng lưới doanh nghiệp lớn để kéo các SME tham gia sâu vào chuỗi giá trị, đổi mới công nghệ và nâng cấp năng lực cạnh tranh. Tổ chức Hợp tác và Phát triển kinh tế (OECD) đánh giá đây là một trong những nền tảng giúp SME Hàn Quốc phát triển bền vững hơn.

Tôi cho rằng, với Việt Nam, cơ hội lớn nhất từ triển khai Nghị quyết 79 không chỉ là hỗ trợ trực tiếp cho SME, mà là tạo ra một hệ sinh thái nguồn lực minh bạch, công bằng và mở hơn để SME có thể lớn lên.

Phóng viên: Từ thực tiễn hoạt động của cộng đồng doanh nghiệp vừa và nhỏ, những lĩnh vực nào được kỳ vọng sẽ được hưởng tác động tích cực nhất từ Nghị quyết 79 trong thời gian tới?

Ông Nguyễn Kim Hùng: Theo quan sát từ thực tiễn cộng đồng doanh nghiệp nhỏ và vừa, tôi cho rằng sẽ có 5 nhóm lĩnh vực được hưởng tác động tích cực rõ nhất.

Trước hết là công nghiệp hỗ trợ, sản xuất chế biến – chế tạo và logistics. Khi các doanh nghiệp nhà nước lớn trong các lĩnh vực nền tảng như năng lượng, vận tải, hạ tầng, vật liệu, viễn thông được nâng cấp và tái cơ cấu mạnh hơn, thì nhu cầu mua sắm, cung ứng phụ trợ, vận hành, bảo trì, logistics và dịch vụ kỹ thuật sẽ tăng lên. Đây chính là không gian phát triển rất lớn cho SME.

Thứ hai là công nghệ số, đổi mới sáng tạo và các giải pháp quản trị doanh nghiệp. Nghị quyết 79 có nhiều nội dung liên quan đến đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, R&D (nghiên cứu và phát triển), làm chủ công nghệ lõi. Điều này mở ra cơ hội lớn cho các SME hoạt động trong các mảng phần mềm, AI, dữ liệu, an ninh mạng, fintech…

Thứ ba là các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực xanh, tiết kiệm năng lượng, kinh tế tuần hoàn và công nghệ môi trường. Khi doanh nghiệp nhà nước phải đi đầu trong chuyển đổi xanh, năng lượng sạch và phát triển bền vững, thì SME cung cấp thiết bị, dịch vụ, vật liệu và giải pháp xanh chắc chắn sẽ có thêm cơ hội.

Thứ tư là nông nghiệp công nghệ cao, chế biến sâu, thủy sản, kinh tế biển. Đây là nhóm doanh nghiệp nhỏ và vừa rất cần được hỗ trợ về hạ tầng, logistics và công nghệ, nên nếu Nghị quyết đi vào thực tiễn tốt, tác động lan tỏa sẽ rất rõ.

Thứ năm là dịch vụ hỗ trợ doanh nghiệp, bao gồm đào tạo, tư vấn pháp lý, kế toán số, chuyển đổi số, thương mại điện tử, xúc tiến đầu tư, kết nối thị trường. Đây là nhóm hưởng lợi gián tiếp nhưng lại rất nhanh.

Kinh nghiệm từ Thái Lan và Malaysia cho thấy, những chương trình hỗ trợ SME hiệu quả nhất thường tập trung vào SME có khả năng tham gia chuỗi giá trị, SME ứng dụng công nghệ và SME xanh. Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB) cũng chỉ ra rằng chính sách SME thành công cần gắn với năng suất, chuyển đổi số và khả năng kết nối chuỗi.

Tôi cho rằng trong thời gian tới, những doanh nghiệp nhỏ và vừa biết đầu tư vào chuẩn hóa quản trị, công nghệ và kết nối chuỗi sẽ là nhóm hưởng lợi sớm nhất từ Nghị quyết 79.

Phóng viên: Để các chính sách từ Nghị quyết 79 thực sự lan tỏa đến từng doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp quy mô nhỏ, theo ông cần có những cơ chế triển khai cụ thể nào?

Ông Nguyễn Kim Hùng: Để chính sách từ Nghị quyết 79 thực sự đi vào từng doanh nghiệp nhỏ, trước tiên cần phải chuyển nhanh tinh thần nghị quyết thành chương trình hành động có đầu việc cụ thể, có đầu mối thực hiện, có thời hạn và có đo lường kết quả. Nếu được, gắn kết quả này thành một trong những tiêu chí đánh giá, xếp lọai và cân nhắc bổ nhiệm người đứng đầu các doanh nghiệp nhà nước.

Thêm nữa, SME thường không đủ nguồn lực để tự giải mã chính sách. Vì vậy cần phát huy vai trò của hiệp hội doanh nghiệp, các viện nghiên cứu, trung tâm hỗ trợ doanh nghiệp, các nền tảng số và hệ thống tư vấn địa phương để chính sách đi được tới doanh nghiệp.

Đồng thời, phải có nền tảng dữ liệu và công cụ số dùng chung. Muốn SME tiếp cận tốt hơn vốn, đất đai, thị trường, mua sắm công, đào tạo hay đổi mới công nghệ, thì thông tin phải được minh bạch, dễ tra cứu, dễ nộp hồ sơ và dễ theo dõi.

SME hiện nay cần nhất là vốn, công nghệ, thị trường và năng lực quản trị. Vì vậy, chính sách nên đi theo các gói hỗ trợ tích hợp, ví dụ: gói chuyển đổi số, gói bảo lãnh tín dụng, gói hỗ trợ tiêu chuẩn – ESG (môi trường- xã hội- quản trị), gói kết nối chuỗi với doanh nghiệp lớn.

Chưa dừng ở đó, cần tiếp tục giảm mạnh chi phí tuân thủ, giảm thanh tra chồng chéo, chuyển mạnh từ tiền kiểm sang hậu kiểm. Đối với doanh nghiệp nhỏ, đây là điều kiện rất quan trọng để chính sách phát huy hiệu quả thật.

Phóng viên: Trân trọng cảm ơn ông!

Kích hoạt động lực trụ cột - Bài 1: “Đường băng” cho doanh nghiệp nhà nước cất cánh

Kích hoạt động lực trụ cột - Bài 2: Vai trò của kinh tế nhà nước trên thế giới

Kích hoạt động lực trụ cột - Bài cuối: Động lực mới cho vai trò dẫn dắt