Kích hoạt động lực trụ cột - Bài cuối: Động lực mới cho vai trò dẫn dắt

Nghị quyết số 79-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế nhà nước được kỳ vọng tạo hành lang thể chế thuận lợi để doanh nghiệp nhà nước đổi mới quản trị, nâng cao hiệu quả hoạt động, từ đó giúp tăng trưởng nhanh và bền vững cũng như phát huy vai trò dẫn dắt các ngành kinh tế trọng điểm. Đặc biệt, trong những ngày này khi thị trường năng lượng và xăng dầu toàn cầu liên tục biến động trước căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông, vai trò “trụ cột” của doanh nghiệp nhà nước trong bảo đảm an ninh năng lượng, ổn định thị trường càng được thể hiện rõ nét.

*Trụ cột trong bảo đảm an ninh năng lượng

Trong thực tế, trước những biến động của thị trường năng lượng quốc tế, các doanh nghiệp nhà nước đã chủ động kích hoạt nhiều giải pháp nhằm bảo đảm nguồn cung và ổn định thị trường trong nước. Tập đoàn Công nghiệp Năng lượng Quốc gia Việt Nam (Petrovietnam) đã yêu cầu các đơn vị thành viên tăng cường nguồn dầu dự phòng, duy trì công suất vận hành các nhà máy và xây dựng các kịch bản nhập khẩu bổ sung theo từng tình huống.

Chủ tịch Hội đồng thành viên Tập đoàn Dầu khí Việt Nam (Petrovietnam) Lê Ngọc Sơn cho biết, trong các ngành năng lượng chiến lược, nhiều quốc gia vẫn duy trì vai trò mạnh mẽ của doanh nghiệp nhà nước bởi ngành năng lượng gắn chặt với chủ quyền và an ninh quốc gia. Khi khủng hoảng xảy ra, chính những doanh nghiệp có sự hậu thuẫn của nhà nước mới có khả năng can thiệp kịp thời, điều tiết thị trường và bảo đảm ổn định vĩ mô.

Trong bối cảnh Việt Nam đang bước vào giai đoạn phát triển mới với nhu cầu điện tăng nhanh, yêu cầu chuyển dịch năng lượng xanh ngày càng cấp bách và nhu cầu vốn đầu tư cho hạ tầng năng lượng lớn, doanh nghiệp nhà nước được xác định là lực lượng tiên phong mở đường cho các lĩnh vực mới, tạo nền tảng để khu vực tư nhân tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị năng lượng. Nghị quyết số 79 với doanh nghiệp nhà nước trong ngành năng lượng chính là sự khẳng định về việc an ninh năng lượng không thể hoàn toàn phó mặc cho cơ chế thị trường, mà cần một trụ cột đủ mạnh, đủ tầm nhìn và nguồn lực để dẫn dắt. Đối với Petrovietnam, đây là giai đoạn bản lề để chuyển thành tập đoàn năng lượng tích hợp hiện đại, giữ vai trò trung tâm trong bảo đảm an ninh năng lượng và thực hiện cam kết chuyển dịch xanh của quốc gia.

Cùng quan điểm này, Chủ tịch Hội đồng thành viên Tập đoàn Công nghiệp Than – Khoáng sản Việt Nam (TKV) Ngô Hoàng Ngân cho biết, việc triển khai hiệu quả các chủ trương, nghị quyết của Đảng; trong đó có Nghị quyết 79 đang tạo động lực thúc đẩy ngành than Việt Nam phát triển theo hướng hiện đại, bền vững và hội nhập.

Với định hướng phát triển gắn sản xuất với mô hình kinh doanh theo chuỗi giá trị, đồng thời tăng cường ứng dụng công nghệ tiên tiến nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động và phát triển bền vững, TKV đang triển khai cơ cấu lại toàn diện hoạt động, tập trung vào các lĩnh vực kinh doanh cốt lõi có lợi thế như khai thác than, khoáng sản, sản xuất điện và luyện kim. Một trong những trọng tâm đầu tư của TKV là phát triển các mỏ hầm lò công suất lớn theo tiêu chí “mỏ xanh – mỏ hiện đại – mỏ sản lượng cao”, từng bước liên thông các mỏ lộ thiên và hầm lò để hình thành các đơn vị sản xuất có quy mô và năng lực khai thác lớn hơn.

*Tái cấu trúc để phát triển nhanh và bền vững

Là một trong những trụ cột thúc đẩy tăng trưởng, thu hút đầu tư, tiếp sức cho du lịch, kết nối vùng-miền và bảo đảm an ninh – quốc phòng, Tổng giám đốc Tổng công ty Hàng không Việt Nam (Vietnam Airlines)  Lê Hồng Hà cho biết để vượt qua thách thức lớn nhất là mục tiêu tăng trưởng hai con số nhưng vẫn đảm bảo thực hiện các mục tiêu dài hạn về chuyển đổi xanh, nâng cao năng lực cạnh tranh, tầm nhìn chiến lược của Vietnam Airlines sẽ tập trung vào 4 trụ cột chính gồm: Nâng cao năng lực quản trị doanh nghiệp; phát triển thương hiệu mang đậm bản sắc quốc gia; không ngừng nâng cao chất lượng dịch vụ, lấy khách hàng làm trung tâm; tái cấu trúc toàn diện.

Đặc biệt với định hướng tái cấu trúc toàn diện, Vietnam Airlines hướng đến mục tiêu phát triển bền vững và nâng cao năng lực cạnh tranh trong bối cảnh ngành hàng không toàn cầu đang chuyển mình mạnh mẽ về công nghệ và tiêu chuẩn môi trường. Với việc xác định các tiêu chuẩn ESG (môi trường, xã hội và quản trị) là một phần không thể thiếu trong chiến lược phát triển dài hạn, từ năm 2025, Vietnam Airlines đã bắt đầu xây dựng hệ thống báo cáo ESG theo chuẩn GRI và dự kiến công bố định kỳ từ năm 2026, thể hiện rõ cam kết phát triển bền vững và có trách nhiệm với cộng đồng. 

*Chính sách và doanh nghiệp cùng đồng hành

Theo PGS, Tiến sỹ Phạm Thị Túy, Phó Viện trưởng Viện Kinh tế Chính trị học, Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh, để Nghị quyết số 79 tạo chuyển biến thực chất về hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp nhà nước và quản lý nguồn lực quốc gia, các giải pháp đột phá cần gắn với 4 trụ cột bao gồm: Thể chế, cơ chế quản lý, công tác cán bộ và ứng dụng khoa học - công nghệ.

Đặc biệt, với trụ cột ứng dụng khoa học - công nghệ, các tập đoàn kinh tế nhà nước phải trở thành trung tâm đổi mới sáng tạo, bắt buộc phải đầu tư tỷ lệ cao doanh thu vào quỹ nghiên cứu và phát triển (R&D) để làm chủ công nghệ cũng như có cơ chế cho phép dùng quỹ này để đầu tư mạo hiểm vào các startup công nghệ hoặc mua lại công nghệ nguồn từ nước ngoài. Để kiến tạo hệ sinh thái công nghệ Việt Nam, các tập đoàn lớn như Viettel, VNPT, Petrovietnam... phải đóng vai trò là "nền tảng" tạo ra hạ tầng và đặt hàng các doanh nghiệp tư nhân nhỏ hơn giải quyết các bài toán công nghệ phụ trợ, từ đó hình thành chuỗi giá trị thuần Việt có sức cạnh tranh toàn cầu.

Về phía doanh nghiệp, Chủ tịch Petrovietnam Lê Ngọc Sơn khẳng định, thành công không chỉ đến từ nỗ lực nội tại của doanh nghiệp mà còn phụ thuộc vào quá trình hoàn thiện thể chế, xây dựng môi trường minh bạch, ổn định và nhất quán. Khi chính sách và doanh nghiệp cùng đồng hành, sứ mệnh kép “vừa tăng trưởng hiệu quả, vừa bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia” hoàn toàn có thể trở thành hiện thực. Khi đó, Nghị quyết số 79 sẽ không chỉ là một văn kiện định hướng, mà trở thành động lực thúc đẩy giai đoạn phát triển mới của doanh nghiệp nhà nước trong kỷ nguyên chuyển dịch năng lượng.

Kích hoạt động lực trụ cột - Bài 1: “Đường băng” cho doanh nghiệp nhà nước cất cánh

Kích hoạt động lực trụ cột - Bài 2: Vai trò của kinh tế nhà nước trên thế giới

Kích hoạt động lực trụ cột - Bài 3: Khi nguồn lực được "mở khóa"