Kiến tạo hạ tầng thương mại xanh: Việt Nam hướng tới dẫn dắt xu hướng hậu carbon

Sáng 1/7, tại Diễn đàn Thương mại xanh 2025 diễn ra ở TP. Hồ Chí Minh, Thứ trưởng Bộ Công Thương Phan Thị Thắng cho biết, ưu tiên nguồn lực nâng cao nhận thức của người dân, cùng nhau xây dựng một văn hóa tiêu dùng xanh trong toàn xã hội, nơi người tiêu dùng ý thức được vai trò của mình và sẵn sàng lựa chọn sản phẩm xanh đang là vấn đề cấp thiết. Đây cũng chính là động lực thị trường mạnh mẽ nhất để thúc đẩy doanh nghiệp chuyển đổi số và xanh.

Theo Thứ trưởng Bộ Công Thương Phan Thị Thắng, để kiến tạo một nền thương mại xanh, bền vững và hiện đại thì phải xây dựng mô hình liên kết chuỗi cung ứng nội địa, khuyến khích doanh nghiệp đầu tàu dẫn dắt, hỗ trợ nhà cung cấp nhỏ hơn trong hệ sinh thái của mình cùng nhau "xanh hóa", từ đó giảm "dấu chân carbon" một cách đồng bộ và hiệu quả.

Ngoài ra, những chương trình hỗ trợ cụ thể để doanh nghiệp, nhất là doanh nghiệp nhỏ và vừa tham gia sàn thương mại điện tử B2B (doanh nghiệp với doanh nghiệp) xanh, có thể bao gồm đào tạo kỹ năng số, tích hợp công cụ quản trị, truy xuất nguồn gốc…

Gần đây nhất, Kế hoạch tổng thể Phát triển thương mại điện tử quốc gia giai đoạn 2026 - 2030 tại Quyết định số 1568/QĐ-BCT ngày 3/6/2025 của Bộ trưởng Bộ Công Thương cũng đặt ra các mục tiêu cụ thể đến năm 2030 về định hướng phát triển xanh, tuần hoàn.

Trong số đó, có thể kể đến một số mục tiêu như tỷ lệ sản phẩm thương mại điện tử sử dụng bao bì nhựa giảm xuống còn tối đa 45%; tỷ lệ sản phẩm thương mại điện tử sử dụng bao bì là chất liệu có thể tái chế đạt 50%; tỷ lệ doanh nghiệp ứng dụng năng lượng sạch trong logistics cho thương mại điện tử đạt ít nhất 40%; tỷ lệ doanh nghiệp áp dụng tiêu chuẩn chuỗi cung ứng xanh cho thương mại điện tử đạt ít nhất 50%...

Một số tham luận của chuyên gia đầu ngành tại hội thảo cũng chỉ ra rằng, tăng cường ứng dụng công nghệ số trong quản lý, sản xuất, áp dụng công nghệ Internet of Things (IoT) và trí tuệ nhân tạo (AI) sẽ tối ưu hóa quy trình, giảm phát thải khí nhà kính, sử dụng nguồn năng lượng sạch, tăng khả năng dự báo và phục vụ phát triển bền vững trong doanh nghiệp.

Bên cạnh đó, chú trọng tiếp tục hoàn thiện các thể chế, phối hợp phối hợp liên ngành sẽ góp phần hoàn thiện hành lang pháp lý và quy định về phát triển thương mại xanh, bền vững trong từng lĩnh vực tạo thuận lợi cho doanh nghiệp chuyển đổi số và xanh.

Cụ thể, ông Trần Văn Chín, Chủ tịch Hội đồng quản trị Công ty cổ phần Công nghệ Arobid (đơn vị phát triển EcoHub) cho hay, Sàn giao dịch thương mại điện tử B2B xanh đầu tiên tại Việt Nam - EcoHub được xây dựng trên nguyên lý “hội nhập trước – chuẩn hóa trước – hành động trước”, hướng tới vai trò là hạ tầng thương mại số cho thời kỳ hậu carbon. EcoHub hiện được thiết kế theo cấu trúc mở, với 7 nhóm ngành trụ cột là năng lượng tái tạo, giao thông xanh, vật liệu bền vững, tài chính xanh, tiêu dùng xanh, công nghệ chuyển đổi số và Vietmade.

Đây đều là những lĩnh vực chiến lược trong lộ trình tăng trưởng xanh quốc gia đến năm 2030, tầm nhìn 2050, đồng thời cũng phù hợp với các tiêu chí ESG (môi trường, xã hội và quản trị doanh nghiệp) mà thị trường quốc tế đang áp dụng như điều kiện bắt buộc trong thương mại.

“Sự hình thành EcoHub và Triển lãm số 3D EcoHub XPO sẽ là nền tảng quan trọng giúp cộng đồng doanh nghiệp xanh hóa chuỗi cung ứng một cách dễ dàng, có khả năng kết nối rộng rãi với nhiều ưu thế vượt trội so với phương thức giao dịch truyền thống trước đây. Điều này sẽ giúp cho cộng đồng doanh nghiệp có thêm lợi thế cạnh tranh khi tham gia vào chuỗi cung ứng toàn cầu theo hướng phát thải cacbon thấp và tăng trưởng xanh", ông Trần Văn Chín nhấn mạnh.

Ở góc độ truyền thông, bà Phùng Thị Ái Vân, Nhà sáng lập EcoHub chia sẻ, trong thời đại mà dữ liệu trở thành đơn vị “tiền tệ” mới, phát thải là dòng chi phí bắt buộc và ESG là thẻ thông hành để tham gia thị trường toàn cầu thì việc kiến tạo sớm một hạ tầng giao thương xanh là điều kiện tiên quyết để Việt Nam không chỉ thích ứng mà còn có thể dẫn dắt xu hướng thương mại xanh trong khu vực.

EcoHub không chỉ là nơi giao dịch mà là hạ tầng hành động, đồng thời là bước khởi đầu cho một thế hệ thương mại mới của Việt Nam, nơi minh bạch, trách nhiệm và sáng tạo trở thành chuẩn mực cạnh tranh mới.