Luật Đầu tư (sửa đổi) thúc đẩy minh bạch, nâng sức hút vốn quốc tế

UBTV Quốc hội cho ý về Luật Đầu tư (sửa đổi). Ảnh: Doãn Tấn - TTXVN

Trong bối cảnh cần huy động tối đa nguồn lực từ khu vực tư nhân và cạnh tranh thu hút dòng vốn quốc tế ngày càng gay gắt, những cải cách tại Dự thảo Luật Đầu tư (sửa đổi) vừa được Chính phủ trình Quốc hội mới đây là bước đi cần thiết để củng cố niềm tin của nhà đầu tư, tăng sức cạnh tranh trong thu hút đầu tư.

Bộ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Văn Thắng cho biết, việc ban hành Luật Đầu tư (sửa đổi) nhằm kịp thời tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc về thể chế, pháp luật; cắt giảm và đơn giản hóa thủ tục trong đầu tư, kinh doanh, tạo thuận lợi cho người dân, doanh nghiệp. 

Cùng với đó, Luật đầu tư (sửa đổi) hoàn thiện các quy định về ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện và điều kiện đầu tư kinh doanh, cắt giảm một số ngành, nghề không cần thiết, bất hợp lý; hoàn thiện cơ chế phân cấp quản lý giữa các cơ quan trung ương và cơ quan địa phương trên cơ sở đảm bảo hiệu lực, hiệu quả công tác quản lý nhà nước... 

“Việc sửa đổi sẽ giúp rút ngắn thời gian thực hiện thủ tục đầu tư, tăng tính minh bạch và nâng cao sức cạnh tranh trong thu hút đầu tư của Việt Nam”, Bộ trưởng Nguyễn Văn Thắng cho hay. 

Trong dự thảo, Luật đầu tư (sửa đổi) thu hẹp và làm rõ phạm vi các dự án phải thực hiện chấp thuận chủ trương đầu tư. Theo đó, chỉ chấp thuận chủ trương đầu tư đối với dự án đầu tư phát triển hạ tầng trong một số lĩnh vực quan trọng, nhạy cảm như cảng biển, sân bay, viễn thông, xuất bản, báo chí…; các dự án đề xuất sử dụng đất đai, khu vực biển; các dự án ảnh hưởng lớn đến môi trường, tiềm ẩn khả năng ảnh hưởng nghiêm trọng đến môi trường hoặc thực hiện tại khu vực có ảnh hưởng đến quốc phòng, an ninh… 

Bên cạnh đó, dự thảo Luật quy định rõ các trường hợp không thực hiện thủ tục chấp thuận chủ trương đầu tư; tiếp tục đẩy mạnh phân cấp, phân quyền chấp thuận chủ trương đầu tư. 

Lý giải cho những sửa đổi này, Chính phủ cho biết, thời gian qua, có một số đề xuất bãi bỏ thủ tục chấp thuận chủ trương đầu tư để giảm rào cản đầu tư do đây là thủ tục không rõ mục tiêu quản lý, không hiệu quả, không thể tiên liệu trước và chồng chéo, trùng lặp với nhiều quy định khác…

Tuy nhiên, có ý kiến cho rằng nếu bỏ thủ tục này sẽ tiềm ẩn nhiều rủi ro về quản lý nhà nước, gây thiệt hại cho doanh nghiệp, làm ảnh hưởng đến môi trường đầu tư kinh doanh… Tại Kết luận số 194-KL/TW ngày 20/9/2025, Bộ Chính trị đã chỉ đạo tiếp tục quy định thủ tục chấp thuận chủ trương đầu tư theo hướng thu hẹp diện dự án phải thực hiện. 

GS. TS. Hoàng Văn Cường, Ủy viên Hội đồng Tư vấn chính sách của Thủ tướng, Ủy viên Ủy ban Kinh tế - Tài chính của Quốc hội cho rằng, dự thảo Luật đã liệt kê những dự án thuộc diện phải chấp thuận chủ trương đầu tư, còn lại là không, như vậy là rõ ràng, khuyến khích nhà đầu tư bỏ tiền đầu tư. 

“Việc phân cấp, hạ thẩm quyền 1 cấp trong quyết định chấp thuận chủ trương đầu tư để đơn giản hóa thủ tục, vì đây là chấp thuận chủ trương đầu tư dự án của nhà đầu tư mang tiền đến, không phải đầu tư công. Tuy nhiên, đi đôi với phân cấp, phải có cơ chế để kiểm soát quyền lực, công khai minh bạch về quá trình và kết quả xét duyệt để bảo đảm minh bạch giữa các nhà đầu tư”, GS. TS. Hoàng Văn Cường cho hay. 

Bên cạnh đó, dự thảo Luật mở rộng cơ chế luồng xanh - thủ tục đầu tư đặc biệt quy định tại Điều 36a Luật Đầu tư năm 2020. Quy định này thời gian qua đã nhận được sự ủng hộ, đồng tình rất lớn của các nhà đầu tư và các ban quản lý khu công nghiệp, khu kinh tế. Dự thảo Luật cũng sửa đổi quy định về ngành, nghề ưu đãi đầu tư, địa bàn ưu đãi đầu tư, chính sách ưu đãi, hỗ trợ đầu tư đặc biệt; cắt giảm ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện và nhiều thủ tục khác được điều chỉnh đơn giản hóa, thông thoáng, thuận lợi cho hoạt động đầu tư. 

Về ngành nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện, Cơ quan soạn thảo đã rà soát hoàn thiện quy định ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện và điều kiện đầu tư kinh doanh, theo đó đã rà soát, cắt giảm 25 ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện. Tuy nhiên, 25 ngành chưa đủ, cần tiếp tục xem xét cắt giảm mạnh mẽ hơn với danh mục này…