Kinh tế số: Giải phóng nguồn lực, bứt tốc tăng trưởng

Nghị quyết 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia đã thiết lập mục tiêu: Kinh tế số phải chiếm tối thiểu 30% GDP vào năm 2030. Con số này không chỉ là một chỉ tiêu thống kê, mà là "mệnh lệnh" hành động  để Việt Nam bứt phá khỏi bẫy thu nhập trung bình. Diễn đàn Kinh doanh 2026 do Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) tổ chức chiều 14/8 tại Hà Nội đã trở thành tâm điểm chú ý khi tập trung vào chủ đề: "Tháo gỡ điểm nghẽn, đưa kinh tế số thành động lực tăng trưởng trong kỷ nguyên phát triển mới".

Tại sự kiện, Phó Chủ tịch VCCI Bùi Trung Nghĩa cho biết, nhìn lại chặng đường vừa qua, nền kinh tế Việt Nam tự hào khi tỷ trọng giá trị tăng thêm của kinh tế số trong GDP năm 2025 ước đạt 14,02%, tương đương khoảng 72,1 tỉ USD, tăng 1,64 lần so với năm 2020. Tốc độ tăng trưởng của khu vực này luôn vượt mức tăng GDP chung, đưa Việt Nam vươn lên vị trí thứ hai tại Đông Nam Á về tốc độ phát triển kinh tế số.

Theo GS.TS Tô Trung Thành, Phó Giám đốc Đại học Kinh tế Quốc dân,  kinh tế số không chỉ là ứng dụng công nghệ, mà là quá trình tái cấu trúc mô hình tăng trưởng. Dữ liệu, nền tảng số và tri thức sẽ dần trở thành những tài sản cốt lõi của doanh nghiệp, tạo ra giá trị và năng suất mới cho nền kinh tế. Nếu chỉ dừng lại ở việc áp dụng vài phần mềm cơ bản hay bán hàng trên sàn thương mại điện tử, Việt Nam sẽ lỡ mất cơ hội "hóa rồng" thực sự.

Tại sự kiện, nhiều đại diện doanh nghiệp SMEs chia sẻ những thách thức khi muốn đầu tư bài bản cho chuyển đổi số nhưng lại vướng bài toán dòng tiền.

Phó Chủ tịch VCCI Bùi Trung Nghĩa đã chỉ rõ "hạn chế về nguồn lực tài chính khiến nhiều doanh nghiệp khó đầu tư máy móc, công nghệ, phần mềm quản trị, dữ liệu số, bảo mật, tự động hóa, thương mại điện tử, truy xuất nguồn gốc và ứng dụng trí tuệ nhân tạo. Bên cạnh nguồn lực nội tại, một "hòn đá tảng" khác chính là những điểm nghẽn thể chế. Sự tiến hóa vũ bão của công nghệ luôn đi trước hành lang pháp lý, khiến nhiều mô hình kinh doanh mới ra đời nhưng lại vướng phải "vòng kim cô" của những quy định cũ.

Ông Nguyễn Hoa Cương, Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu Chính sách và Chiến lược, đã nhấn mạnh yêu cầu cấp bách, ưu tiên hoàn thiện khung pháp lý, mở rộng cơ chế thử nghiệm (sandbox) đối với các lĩnh vực mới như trí tuệ nhân tạo (AI), blockchain, dữ liệu mở và tài sản số, đồng thời thu hẹp khoảng cách giữa chính sách và thực tiễn. Chỉ khi nào thể chế thực sự "cởi trói", doanh nghiệp mới dám mạnh dạn dấn thân và sáng tạo.

Để hiện thực hóa mục tiêu 30% GDP từ kinh tế số vào năm 2030, nền kinh tế cần một chiến lược hành động quyết liệt và đồng bộ.

Từ góc độ thực tiễn, việc phổ cập công nghệ không nên chỉ gói gọn trong giới công nghệ thông tin. Ông Nguyễn Nhật Quang, Viện trưởng Viện Khoa học Công nghệ (VINASA), đã chỉ ra một hướng đi mang tính chiến lược, dư địa tăng trưởng lớn nhất nằm ở việc đưa AI và công nghệ số vào các ngành kinh tế truyền thống như nông nghiệp, công nghiệp, logistics và dịch vụ, qua đó nâng cao năng suất và giá trị gia tăng thay vì chỉ tập trung phát triển các sản phẩm công nghệ.

Bên cạnh đó, việc xây dựng và đưa vào sử dụng tối thiểu 5 sàn dữ liệu, cùng việc hỗ trợ 500.000 doanh nghiệp nhỏ và vừa chuyển đổi số như mục tiêu Chương trình phát triển kinh tế số giai đoạn 2026 - 2030 đề ra, sẽ là những "cú hích" thiết thực nhất.

Kỷ nguyên phát triển mới không có chỗ cho sự chần chừ. Như lời ông Bùi Trung Nghĩa khẳng định, kinh tế số đang hiện diện ở tất cả các lĩnh vực, cơ sở phát triển kinh tế số đang ở ngay trước mắt nhưng để nắm bắt được, toàn hệ thống chính trị cần phải cùng nhau hành động - nhanh hơn, quyết định hơn và sáng tạo hơn. Chỉ khi tháo gỡ được những "điểm nghẽn" về thể chế, hạ tầng và nguồn lực, trao cho doanh nghiệp một môi trường minh bạch để phát huy tối đa năng lực đổi mới sáng tạo, Việt Nam mới thực sự biến kinh tế số thành động lực để bứt phá tăng trưởng hai con số, đưa đất nước tự tin tiến vào kỷ nguyên thịnh vượng.