Tây Ninh đẩy mạnh thanh toán không tiền mặt, thúc đẩy kinh tế số

Từ những khu chợ truyền thống, tuyến đường thương mại đến các hóa đơn điện, nước, học phí hay viện phí, các giao dịch điện tử ngày càng hiện diện sâu rộng trong đời sống nơi này. Những con số tăng trưởng ấn tượng cho thấy quá trình chuyển đổi số đang đi vào thực chất. Song để xây dựng một xã hội không tiền mặt vẫn còn nhiều việc phải làm không chỉ riêng ở Tây Ninh.

* Mã QR xuất hiện từ chợ quê đến phố thị 

Tại một khu chợ truyền thống hay trên tuyến đường chính Nguyễn Hữu Thọ ở xã Bến Lức, Tây Ninh, hình ảnh những tấm mã QR đặt trước quầy bán hàng đã trở nên quen thuộc. Nếu như vài năm trước, thanh toán bằng chuyển khoản còn là điều xa lạ với nhiều tiểu thương thì nay, việc khách hàng quét mã QR để thanh toán là điều bình thường. 

Khách hàng sử dụng dịch vụ thanh toán không dùng tiền mặt tại cửa hàng xăng dầu Petrolimex. Ảnh: TTXVN

Thực hiện chủ trương phát triển kinh tế số và chuyển đổi số quốc gia, Tây Ninh đã ban hành nhiều chương trình, kế hoạch nhằm thúc đẩy thanh toán không dùng tiền mặt, xem đây là một trong những giải pháp quan trọng để hiện đại hóa nền kinh tế, nâng cao tính minh bạch trong giao dịch và mở rộng khả năng tiếp cận dịch vụ tài chính cho người dân.

Từ thực tế triển khai, nhiều mô hình đã được hình thành và tạo hiệu ứng tích cực. Nổi bật là mô hình “Chợ không dùng tiền mặt” hay “Chợ 4.0”, được triển khai tại nhiều địa bàn như Chợ Phường 3, Chợ Cần Giuộc, Chợ Thạnh Hóa, Chợ Lạc Tấn, Chợ Hiệp Ninh, Chợ Tân Bửu, Chợ Rạch Kiến… Thông qua sự phối hợp giữa ngân hàng, chính quyền địa phương và ban quản lý chợ, tiểu thương được hỗ trợ mở tài khoản, cấp mã QR, hướng dẫn sử dụng các ứng dụng ngân hàng điện tử trong giao dịch mua bán. 

Bên cạnh các khu chợ là mô hình “Tuyến đường không dùng tiền mặt” cũng được triển khai trên nhiều tuyến đường thương mại. Tại một số nơi, từ 70-85% cơ sở kinh doanh đã chấp nhận thanh toán điện tử, góp phần hình thành thói quen giao dịch số trong hoạt động mua bán hàng ngày. 

Chị Trần Thị Vân, chủ cửa hàng bán bún riêu tại xã Bến Lức, cho biết việc trang bị mã QR xuất phát từ nhu cầu của khách hàng. Theo chị, tỷ lệ thanh toán không dùng tiền mặt hiện chiếm khoảng 30-40% số giao dịch, tùy thời điểm. Khách hàng trẻ tuổi gần như ưu tiên chuyển khoản thay vì sử dụng tiền mặt. 

Là người thường xuyên sử dụng các dịch vụ số, chị Nguyễn Việt Hồng, phường Tân An, cho biết hầu hết các khoản chi tiêu từ điện, nước, phí dịch vụ đến mua sắm chị đều thực hiện qua chuyển khoản. Điều khiến chị cảm nhận rõ nhất là sự tiện lợi khi ở bất cứ đâu, từ trung tâm đô thị đến các vùng nông thôn, việc thanh toán bằng mã QR đều trở nên dễ dàng.

Sự xuất hiện ngày càng phổ biến của mã QR trong đời sống thường nhật cho thấy thanh toán số không còn là câu chuyện của các thành phố lớn. Công nghệ đang từng bước len sâu vào từng khu dân cư, từng hộ kinh doanh nhỏ lẻ, góp phần thay đổi cách thức giao dịch vốn đã tồn tại nhiều năm. 

* Thay đổi thói quen tạo động lực chuyển đổi số 

Tại Công ty cổ phần Cấp thoát nước Long An (LAWACO) thanh toán số tác động sâu rộng đối với hoạt động quản trị doanh nghiệp. Từ cuối năm 2020, doanh nghiệp này đã chủ động xây dựng lộ trình chuyển đổi phương thức thu tiền nước từ hình thức thu trực tiếp tại nhà sang thanh toán qua ngân hàng, các ứng dụng số và điểm thu tập trung. Đến giữa năm 2021, chương trình được triển khai đến toàn bộ khách hàng của công ty. 

Hiện nay, LAWACO đã kết nối với nhiều ngân hàng cùng các nền tảng thanh toán như VNPT Pay, Viettel, VNPAY, Payoo, MoMo và hệ thống điểm thu của Bưu điện. Khách hàng có thể thanh toán tiền nước bằng nhiều phương thức, ở nhiều địa điểm và vào bất kỳ thời gian nào. 

Kết quả đến tháng 6/2026, có 99,8% khách hàng của công ty thanh toán tiền nước bằng phương thức không dùng tiền mặt; tỷ lệ giá trị tiền nước thu được qua các kênh điện tử đạt khoảng 99,8% mỗi kỳ hóa đơn. 

Theo ông Cao Duy Thanh, Trưởng Ban Kiểm soát Công ty cổ phần Cấp thoát nước Long An, mô hình này mang lại nhiều lợi ích thiết thực. Đối với khách hàng, việc thanh toán trở nên nhanh chóng, thuận tiện, an toàn, không phụ thuộc vào thời gian hay địa điểm, đồng thời hạn chế nguy cơ bị các đối tượng giả danh nhân viên đến thu tiền. Đối với doanh nghiệp, thanh toán điện tử giúp giảm chi phí tổ chức thu, hạn chế rủi ro trong quản lý tiền mặt, nâng cao tính minh bạch và tạo nguồn dữ liệu phục vụ công tác quản trị. 

Quan trọng hơn, theo ông Thanh, đây là bước chuyển từ phương thức quản lý thủ công sang quản trị dựa trên công nghệ và dữ liệu. Thanh toán không dùng tiền mặt được kết nối với hóa đơn điện tử, hợp đồng điện tử, hệ thống chăm sóc khách hàng trực tuyến và nhiều tiện ích số khác, từng bước hình thành hệ sinh thái dịch vụ nước sạch hiện đại. 

Tại Tây Ninh, những chuyển biến tương tự cũng đang diễn ra ở nhiều lĩnh vực khác của đời sống. Trong giáo dục, 100% cơ sở giáo dục trên địa bàn đã triển khai thu học phí không dùng tiền mặt, tỷ lệ thanh toán đạt trên 99,95%. Trong lĩnh vực y tế, toàn bộ 35 cơ sở khám chữa bệnh công lập đã triển khai thanh toán điện tử. Chi trả bảo trợ xã hội, hưu trí xã hội qua tài khoản đạt khoảng 93%; chi trả cho người có công đạt trên 94%. Các hoạt động thu, chi ngân sách, thuế điện tử, thanh toán điện, nước cũng ghi nhận nhiều kết quả tích cực. 

Giám đốc Ngân hàng Nhà nước Chi nhánh Khu vực 13 - Phạm Minh Tú cho biết, thanh toán không dùng tiền mặt giúp tiết kiệm thời gian, giảm chi phí xã hội, bảo đảm an toàn trong giao dịch, đồng thời nâng cao tính minh bạch của dòng tiền, hỗ trợ hiệu quả công tác quản lý nhà nước và tạo thuận lợi cho người dân, doanh nghiệp trong tiếp cận dịch vụ. 

Những con số tăng trưởng của Tây Ninh phần nào phản ánh xu hướng đó. Năm 2025, khoảng 92,04% người dân từ 15 tuổi trở lên trên địa bàn có tài khoản giao dịch ngân hàng, cao hơn mức bình quân cả nước. Giai đoạn 2021-2025, thanh toán không dùng tiền mặt tăng bình quân hơn 60% về số lượng giao dịch; riêng thanh toán qua thiết bị di động tăng trên 110% về số lượng. Đến tháng 5/2026, toàn tỉnh ghi nhận hơn 331 triệu giao dịch không dùng tiền mặt với tổng giá trị trên 1.752 nghìn tỷ đồng. Mobile Banking chiếm khoảng 65% tổng số giao dịch. 

Những con số ấy cho thấy chiếc điện thoại thông minh đang dần trở thành “chiếc ví số” quen thuộc của người dân, mở ra nền tảng quan trọng cho sự hình thành xã hội số trong tương lai. 

Tuy nhiên, tỷ lệ tài khoản ngân hàng phát sinh giao dịch thực tế vẫn thấp hơn bình quân cả nước. Một số lĩnh vực như viện phí, lương hưu, trợ cấp xã hội cần tiếp tục đẩy mạnh thanh toán không dùng tiền mặt. Bên cạnh đó, nhận thức tài chính của người dân còn hạn chế, hiệu quả một số mô hình chưa được đánh giá đầy đủ để nhân rộng, trong khi thói quen dùng tiền mặt vẫn phổ biến ở người lớn tuổi, tiểu thương và người dân nông thôn. 

Để đạt các mục tiêu đề ra trong năm 2026, Tây Ninh đang tiếp tục đẩy mạnh thanh toán số trong lĩnh vực y tế, an sinh xã hội, dịch vụ công và thương mại; đồng thời khuyến khích xây dựng các mô hình “xã, phường không tiền mặt”, phát huy vai trò của tổ công nghệ số cộng đồng trong tuyên truyền, hướng dẫn người dân sử dụng các dịch vụ thanh toán điện tử an toàn, hiệu quả. 

Những chuyển biến trên không chỉ là sự thay đổi trong phương thức thanh toán, mà còn là bước chuyển về tư duy quản trị, thói quen tiêu dùng và năng lực số của toàn xã hội. Khi mỗi chiếc điện thoại trở thành một “ví số”, quá trình chuyển đổi số sẽ không còn là mục tiêu xa vời mà hiện diện trong từng giao dịch hằng ngày của người dân.