Kinh tế tư nhân trước cơ hội bứt phá mới - Bài cuối: Kinh nghiệm phát triển kinh tế tư nhân ở các nước

Việc Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết số 68-NQ/TW về phát triển kinh tế tư nhân đánh dấu một bước chuyển quan trọng trong tư duy và định hướng phát triển của Việt Nam. Nghị quyết nhấn mạnh vai trò ngày càng quan trọng của khu vực kinh tế tư nhân, coi đây là một động lực then chốt của nền kinh tế, với những mục tiêu cụ thể và đầy tham vọng. Đặt trong bối cảnh đó, việc tham khảo kinh nghiệm của các nền kinh tế đã thành công trong phát triển kinh tế tư nhân càng giúp làm rõ con đường chính sách mà Việt Nam đang theo đuổi.

*Từ “đối tượng quản lý” đến “động lực phát triển”

Một điểm chung dễ nhận thấy trong kinh nghiệm phát triển của nhiều quốc gia là sự thay đổi căn bản trong cách tiếp cận đối với doanh nghiệp tư nhân. Tại Singapore (Xin-ga-po), Đức, Hàn Quốc hay thậm chí Trung Quốc trong những năm gần đây, doanh nghiệp tư nhân không còn bị nhìn nhận chủ yếu như đối tượng cần quản lý chặt chẽ, mà được coi là đối tác phát triển, là lực lượng trung tâm tạo ra tăng trưởng, việc làm và đổi mới sáng tạo.

Singapore là ví dụ điển hình cho cách tiếp cận này. Quốc đảo này không có thị trường nội địa lớn hay tài nguyên phong phú, nhưng lại xây dựng được một môi trường kinh doanh minh bạch, ổn định và có khả năng kết nối toàn cầu. Việc thành lập và vận hành doanh nghiệp được đơn giản hóa tối đa; khung pháp lý rõ ràng, nhất quán; quyền sở hữu tài sản và sở hữu trí tuệ được bảo vệ nghiêm ngặt. Chính cách tiếp cận “lấy doanh nghiệp làm trung tâm” này đã giúp khu vực tư nhân Singapore nhanh chóng vươn ra thị trường khu vực và toàn cầu, trở thành trụ cột của nền kinh tế.

*Doanh nghiệp vừa và nhỏ: Bài học từ Đức

Nếu Singapore cho thấy vai trò của môi trường thể chế, Đức lại mang đến một bài học khác: sức mạnh của doanh nghiệp vừa và nhỏ trong tăng trưởng bền vững. Các doanh nghiệp “Mittelstand” – phần lớn là doanh nghiệp gia đình, quy mô vừa – chính là xương sống của nền kinh tế Đức, đóng góp lớn cho xuất khẩu, đổi mới công nghệ và việc làm chất lượng cao.

Điểm đáng chú ý là Chính phủ Đức không áp đặt định hướng phát triển doanh nghiệp bằng các biện pháp hành chính, mà tập trung tạo điều kiện để doanh nghiệp nâng cao năng lực nội tại. Các chương trình hỗ trợ tài chính và tiếp cận vốn đầu tư; ví dụ quỹ “Deutschland Fonds” trị giá 30 tỷ euro (35,2 tỷ USD) giúp huy động vốn tư nhân vào các dự án công nghệ cao và chuyển đổi năng lượng, chuyển đổi số, đào tạo nhân lực và kết nối chuỗi cung ứng được triển khai nhất quán trong nhiều thập kỷ. Nhờ đó, doanh nghiệp vừa và nhỏ không chỉ tồn tại, mà còn vươn lên trở thành các “nhà vô địch thầm lặng” trong nhiều phân khúc công nghiệp toàn cầu.

*Bảo vệ quyền sở hữu và củng cố niềm tin

Trong những năm gần đây, Trung Quốc cũng đẩy mạnh các biện pháp nhằm củng cố vai trò của khu vực kinh tế tư nhân, đặc biệt trong bối cảnh tăng trưởng kinh tế chậm lại và môi trường bên ngoài nhiều biến động. Việc ban hành các cam kết pháp lý mới về bảo vệ doanh nghiệp tư nhân như Luật Thúc đẩy kinh tế tư nhân (ban hành tháng 4/2025) góp phần bảo đảm cạnh tranh công bằng và tăng cường niềm tin của doanh nhân.

Phó chủ tịch Ủy ban Cải cách và Phát triển Trung Quốc Zheng Bei cho biết nước này sẽ giảm rào cản đầu tư và xem xét lại danh sách hạn chế tiếp cận thị trường sớm nhất có thể; đồng thời tăng cường mở cửa về cơ sở hạ tầng và khoa học công nghệ, xóa bỏ các rào cản khác, như rào cản về vốn vay, để tạo điều kiện tiếp cận tốt hơn cho doanh nghiệp tư nhân.

Ngoài ra, Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc (PBoC tức ngân hàng trung ương) và các tổ chức tài chính nhà nước cũng cam kết tăng cường cho vay, mở rộng kênh huy động vốn qua cổ phiếu và trái phiếu và giảm chi phí vốn cho doanh nghiệp tư nhân. Điều này thể hiện tư duy hỗ trợ trong dài hạn, đồng thời phát đi một thông điệp rõ ràng: niềm tin của doanh nghiệp là điều kiện tiên quyết cho tăng trưởng kinh tế.

*Hỗ trợ có trọng tâm- kinh nghiệm của Hàn Quốc, Thái Lan

Hàn Quốc và Thái Lan cho thấy hai cách tiếp cận khác nhau nhưng bổ trợ cho nhau trong hỗ trợ doanh nghiệp tư nhân.

Hàn Quốc tập trung nguồn lực lớn cho các ngành chiến lược, sử dụng các quỹ chính sách để hỗ trợ doanh nghiệp tư nhân trong những lĩnh vực có khả năng dẫn dắt tăng trưởng dài hạn như công nghệ cao, bán dẫn, năng lượng và ô tô. Ví dụ, thành lập quỹ trị giá 34 tỷ USD để hỗ trợ các doanh nghiệp chiến lược thông qua cho vay với lãi suất ưu đãi và đầu tư.

Trong khi đó, Thái Lan lại chú trọng củng cố khu vực doanh nghiệp nhỏ và vừa thông qua các chương trình tín dụng ưu đãi và bảo lãnh vay, nhằm duy trì sức chống chịu của nền kinh tế.

Từ các kinh nghiệm quốc tế, có thể thấy rằng phát triển khu vực doanh nghiệp tư nhân là một quá trình dài hạn, đòi hỏi sự kiên định trong cải cách thể chế và nhất quán trong chính sách. Nghị quyết 68-NQ/TW của Bộ Chính trị đã đặt ra khung định hướng đúng đắn, nhưng thách thức lớn nhất đặt ra là tổ chức thực hiện một cách đồng bộ, hiệu quả, từ đó thúc đẩy khu vực kinh tế tư nhân phát triển và trở thành động lực quan trọng nhất của nền kinh tế Việt Nam trong giai đoạn phát triển mới./.

Xem thêm:

Kinh tế tư nhân trước cơ hội bứt phá mới - Bài 1: Tạo sức bật bền vững để kinh tế tư nhân bứt phá

Kinh tế tư nhân trước cơ hội bứt phá mới - Bài 2: Kích hoạt nguồn lực tư nhân cho các dự án lớn

Kinh tế tư nhân trước cơ hội bứt phá mới - Bài 3: Mở không gian phát triển mới cho kinh tế tư nhân

Kinh tế tư nhân trước cơ hội bứt phá mới - Bài cuối: Kinh nghiệm phát triển kinh tế tư nhân ở các nước